Jedną z osobliwości przyrody na obszarze Roztocza Wschodniego jest występowanie fragmentów skamieniałych drzew wieku trzeciorzędowego, zalegających na wtórnym złożu.
Jan Długosz w swoich „Rocznikach”, w rozdziale o rzeczach osobliwych w Polsce napisał: „...w lasach, na polach i borach miasteczka Potylicz i wsi Hrebenne i Prusie, sosnowe drzewa mają taką naturę i tę właściwość, że jeżeli ich część, choćby gałąź lub inny kawał, odcięta zostanie lub odłamana, lub jeżeli nawet całe drzewo zostanie ścięte, przemienia się i przekształca po kilku latach w krzemień.”
Na polach w pobliżu wsi możemy spotkać liczne, często okazałe fragmenty zsylifikowanych pni drzew iglastych. Zwykle występują one w obrębie piasków mioceńskich; ale spotykamy je również na wtórnym złożu, redeponowane do eolicznych piasków czwartorzędowych. Znajdujemy je także w glebie i ściółce leśnej. Szczególnie często fragmenty pni znajdowane są w pobliżu rezerwatu Jelinka na wschód od wsi.
Jak wynika z badań paleontologicznych są to fragmenty drzew, które rosły na tych terenach 12-18 mln lat temu. Ich tkanka organiczna została zastąpiona substancją nieorganiczną składającą się głównie z kwarcu lub chalcedonu. Obydwa te minerały należą do produktów osadotwórczych, powstałych z przekrystalizowania bezpostaciowej krzemionki, strąconej chemicznie w procesie sylifikacji szczątków drzewnych. Mineralizacja trzeciorzędowych fragmentów drewna możliwa była dzięki zahamowaniu procesów rozkładu biologicznego. Powalone pnie, przykryte przez osady, znalazły się w warunkach ograniczonego dostępu tlenu. Dodatkowo zachowaniu tkanki roślinnej sprzyjały żywice występujące w drewnie drzew iglastych. Pozwalało to na odpowiednio długie zachowanie tkanki drzewnej i stopniową jej mineralizację. Sylifikacja skrzemieniałych pni drzewnych z okolic Siedlisk odbywała się w klimacie ciepłym w warunkach hipergenicznych, przy czym środowisko fizyczno-chemiczne było charakterystyczne dla wietrzenia laterytowego.
Fragmenty skamieniałych drzew cechują się zbitą budową, dużą twardością i popielatoszarą barwą. Tylko nieliczne mają barwę brunatnoczerwoną i są mniej zwięzłe. Niektóre z okazów posiadają na powierzchni naskorupienia o charakterze polewy pustynnej. W budowie wewnętrznej widoczne są niekiedy strefy zniekształcone i sprasowane.
Zadania do wykonania:
1. Podaj ile na kordach jest skrzemieniałych drzew, które z nich ma największą objętość?
2. Z jakiego gatunku drzewa powstało skrzemieniałe drewno?
3. Czy skrzemieniałe drewno które jest tutaj ma jednolity kolor, czy nie?
4. W punkcie N 50° 16.054 E 023° 33.934 znajdziesz budowlę. Jest ona przykładem wykorzystania skrzemieniałego drewna w architekturze. Ile kwałków skrzemieniałego drewna jest tutaj widoczne:
a. mniej niż 100
b. pomiędzy 100 a 200
c. więcej niż 200
5. Mile widziane, ale nie obowiązkowe foto na tle skrzemieniałego drewna, ale proszę nie fotospoilerować odpowiedzi!
Zalogować "znalezienie" możesz bezpośrednio po przesłaniu odpowiedzi przez mój profil. Jeżeli Twoje odpowiedzi będą błędne, zgłoszę się sam. Wpisy bez przesłanych prawidłowych odpowiedzi będą kasowane po 14 dniach