[PL]
Marmur (od łac. marmor, z stgr. μάρμαρος marmaros) to skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, rzadziej dolomitów. Składa się głównie z krystalicznego kalcytu lub dolomitu (marmur dolomitowy). Marmury i dolomity sławniowickie wieku prekambryjskiego, pod względem użytkowym należą do najbardziej znanych i cenionych polskich skał dekoracyjnych. Odsłaniają się w jądrze antykliny o przebiegu NE-SW i występują w postaci sześciu wydłużonych soczew, rozdzielonych łupkami krystalicznymi, gnejsami i amfibolitami. Wychodnie mają kilkaset metrów szerokości i ponad 10 km długości. Skały rozcięte są liczną siecią żył kwarcowych, granitowych oraz ciał skarnowych i pegmatytów zawierających unikalną paragenezę minerałów kordieryt-skapolit.
Marmury sławniowickie eksploatowane są od XIV wieku w licznych kamieniołomach, zlokalizowanych między Jarnołtowem i Sławniowicami. Marmury sławniowickie, dzięki wysokiemu stopniowi przekrystalizowania, mają doskonałe właściwości. Charakteryzują się strukturą grubo- i średniokrystaliczną, są bardzo odporne na wietrzenie. Barwa ich jest zróżnicowana od czysto białej, jasnoszarej, jasnoniebieskiej przez niebieskoszarą, brunatnofioletową, zielonkawoszarą do ciemnoszarej. Marmury te wykazują wzorzystość smugową, plamistą, sfałdowaną zależnie od kierunku cięcia bloków. Przed II wojną światową, z czynnych 18 łomów, uzyskiwano 6 zasadniczych odmian kolorystycznych. Tak duża zmienność związana jest z licznymi domieszkami: łyszczyków (biotyt, muskowit, serycyt), pirytu, chlorytu, epidotu, różnych skaleni i rzadszych (amfiboli i piroksenów, kordierytu), a w znikomych ilościach apatytu, tytanitu, cyrkonu, pirotynu i grafitu.
Ponad wymienione, marmury sławniowickie zawierają czasem otoczaki kwarcu lub granitu. Często w jaśniejszym kalcytowym tle występują ciemniejsze smugi mik. Cechą charakterystyczną marmurów jest tekstura grubo- i średniokrystaliczna, czasami określana jako cukrowa. Jeśli chodzi o cechy technologiczne, marmury doskonale poddają się obróbce, cięciu i polerowaniu, a dzięki ich różnym strukturom uzyskać można różne desenie, widoczne na powierzchni, od jednorodnej przez laminowaną do chmurowej.
Geneza marmurów i otaczających je skał osadowych jest metamorficzna. Na skutek metamorfizmu regionalnego, pierwotne wapienne i piaszczysto-ilasto-margliste osady przeszły w serię przeobrażoną złożoną z marmurów, łupków krystalicznych, amfibolitów i gnejsów. Występujące w kamieniołomie dolomity powstały wtórnie, na skutek procesu dolomityzacji marmurów. Potrzebnych do tego jonów magnezu dostarczyły gorące roztwory pomagmowe pochodzące od intruzji Strzelina-Žulovej.
Sławniowickie marmury są eksploatowane od kilkuset lat. Po drugiej wojnie światowej wydobywaniem i produkcją wyrobów z marmuru zajmowało się państwowe Przedsiębiorstwo Wydobycia i Obróbki Marmuru "Marmur". Od 1 stycznia 2006 roku następcą prawnym jest jednoosobowa spółka Skarbu Państwa "MARMUR" Sławniowice Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Odmiana szaro-popielata (zwana także szaro-niebieską) była przed drugą wojną światową niezwykle popularna nie tylko na Śląsku, ale także w całych Niemczech. Po drugiej wojnie światowej marmury sławniowickie były powszechnie stosowane w budownictwie monumentalnym w Polsce. Zainteresowanie zwiększyło się jeszcze bardziej, kiedy w latach 70. XX wieku odkryto niezwykle atrakcyjną, dolomitową odmianę nazwaną „Sławniowice złociste”. Ta odmiana stała się popularna także wśród odbiorców indywidualnych.
Dodatkową ciekawostką jest fakt, iż w kopalni marmuru Sławniowice istnieje drugie co do wielkości w Polsce stanowisko nietoperza - Podkowca małego (Rhinolophus hipposideros).
W okolice kamieniołomu marmurów w Sławniowicach można dotrzeć ogólnodostępną drogą dojazdową oraz ścieżką oznakowaną czerwonym szlakiem turystycznym.
KAMIENIOŁOM W SŁAWNIOWICACH JEST OBIEKTEM CZYNNYM, ZWIEDZANIE JEST MOŻLIWE WYŁĄCZNIE PO WCZEŚNIEJSZYM UZGODNIENIU TEGO FAKTU Z KIEROWNICTWEM FIRMY ZAJMUJĄCEJ SIĘ JEGO EKSPLOATACJĄ.
PROSZĘ PAMIĘTAĆ O OSTRZEŻENIACH WYMIENIONYCH NA TABLICACH INFORMACYJNYCH UMIESZCZONYCH WOKÓŁ OBIEKTU.
Opis skrzynki opracowano na podstawie informacji przedstawionych w następujących publikacjach:
- Słomka T., Doktor M., Bartuś T., Mastej W., Łodziński M., Atrakcje geoturystyczne Geostrady Wschodniosudeckiej, Geoturystyka 4 (19) 2009: 61–72
- Marmur Sławniowice sp. z o.o., http://www.marmur-slawniowice.pl
- Marmury dolnośląskie, Świat Kamienia nr3 (16), maj 2002
Geoskrzynka
Aby uzyskać zaliczenie skrzynki EarthCache należy udać sie na miejsce o podanych współrzędnych i przesłać na adres e-mail PJ-Team odpowiedzi uzyskane po wykonaniu następujących zadań:
1. Na podanych współrzędnych początkowych znajdują się widoczne bryły marmuru wydobyte z pobliskiego kamieniołomu. Podaj orientacyjne wymiary leżących marmurowych bloków.
2. W okolicy współrzędnych początkowych, na jednym z budynków znajdujących się przy drodze, jest zawieszona marmurowa tablica informująca o tradycjach wydobywania marmuru w tym miejscu. Podaj od ilu lat, według tej tablicy, wydobywa się w Sławniowicach marmur.
3. Marmury Sławniowickie powstały w wyniku występowania "metamorfizmu regionalnego". Wyjaśnij to pojęcie.
4. Dodatkową atrakcją na terenie zakładu górniczego jest „Turkusowe Jeziorko”, które jest położone w jednym z nieczynnych wyrobisk. Skąd wzięła się jego niezwykła barwa?
Znalezienie skrzynki można logować bez mojego potwierdzenia, bezpośrednio po przesłaniu odpowiedzi. Jeśli będą jakieś nieprawidłowości to zgłoszę się sam. Logi bez przesłanych wcześniej odpowiedzi będą usuwane
[ENG]
Marble (łac. marmor, z stgr. μάρμαρος marmaros) is a rock resulting from metamorphism of sedimentary carbonate rocks, most commonly limestone or dolomite rock. Metamorphism causes variable recrystallization of the original carbonate mineral grains. The resulting marble rock is typically composed of an interlocking mosaic of carbonate crystals. Precambrian age marbles and dolomites from Slawniowice are the most famous and valued polish decorative rocks. They crop out in the anticline kernel going along NE-SW direction and appear in the form of six elongate lenses, separated with crystalline schists, gneisses and amphibolites. Outcrops are several hundred meters wide and over 10 km long. The rocks are cut with numerous quartz and granite veins and skarns, pegmatites containing a unique parageneses of cordierite-scapolite minerals.
Marble from Slawniowice , thanks to high level of overcristalization, have great qualities. They are resistant to decay, they are various colors from clear white, light grey, light blue through blue-grey, brown-purple, greenish-grey to dark gray. This marbles have many patterns : lines, spots, pleats – depends of cuttings direction. Before world war II out of 18 quarries there were received 6 basic types of marble colors. Such great variety is connected to numerous additions of other minerals. Beside the mentioned types sometimes a marble contains quartz and granite pebbles. Often in light calcite background there are darker lines of mica. As long as technological feature are concern, marbles are easily treated, cut and polished and thanks to their various structures you can received many designs visible on the surface from homogeneous through laminated to cloudy patterned.
The genesis of marbles and sediment rocks surrounding them is metamorphic. Due to regional metamorphism the primary limes and sediments have turned into marbles, crystalline schists, amphibolites and gneiss. Dolomites occurring in the quarry are secondary deposits and have been created as a result of a marble dolomitization process.
Marbles from Slawniowice have been being exploited since XIV century in numerous quarries, localized between Jarnołtów and Sławniowice. After World War II a national enterprise “Przedsiębiorstwo Wydobycia i Obróbki Marmuru - Marmur" was mining marble and producing marble articles. Since January 1st 2006 their activity have been continued by a wholly-owned national enterprise “Marmur” Sp. z o.o. The grey-blue type of Sławniowice marble was exceptionally popular before World War II, not only in Silesia, but also entire Germany. After World War II marbles from this quarry were commonly used in architecture in Poland. The interest raised even more when in 70’s of XX century a very attractive dolomite kind of marbles named “Sławniowice złociste” was discovered. This type also become popular among individual customers.
Additional interesting fact is that in marble quarry there is a second largest Lesser Horseshoe bat habitat (Rhinolophus hipposideros).
You can get to the Sławniowice quarry by public road and by red touristic trail.
THE SŁAWNIOWICE QUARRY IS STILL BEING EXPLOITED. THE OBJECT IS AVAILABLE FOR SIGHTSEEING ONLY PRIOR APPOINTMENT WITH MANAGEMENT OF "MARMUR" SŁAWNIOWICE SP. Z O.O. ENTERPRISE.
BEWARE OF INFORMATIVE BOARDS WITH WARNINGS PLACED AROUND THE EXPLOITED AREA.
This description was written basing on the information from websites:
- Słomka T., Doktor M., Bartuś T., Mastej W., Łodziński M., Atrakcje geoturystyczne Geostrady Wschodniosudeckiej, Geoturystyka 4 (19) 2009: 61–72
- Marmur Sławniowice sp. z o.o., http://www.marmur-slawniowice.pl
- Marmury dolnośląskie, Świat Kamienia nr3 (16), maj 2002
Earth Cache
You should go to the given coordinates, complete the following tasks and send an email to PJ-Teamwith the correct answers:
In the neighbourhood of start coordinates there are visible parts of marble exploited from the nearby quarry. Give the approximate size of these rock cubes.
2. On one of the buildings located by the road near the given coordinates there is a board with information about traditions of mining marbles in this place. For how many years, according to this board, the marble has been being exploited in this quarry?
3. Marbles from Sławniowice are the result of "regional metamorphism". Explain this term.
4. An additional attraction in this area is the "Turquoise Lake", which is located in one of the inactive excavation. What tinged water at this unusual color?
Finding of the box you can login without my confirmation, immediately after submitting your responses. Logs without answers will be deleted. If the answers require any additional explanation we will contact you.