Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 79. Złoto jest ciężkim, miękkim i błyszczącym metalem, będącym najbardziej kowalnym i ciągliwym spośród wszystkich znanych metali. Czyste złoto ma jasnożółty kolor i wyraźny połysk, nie utlenia się w wodzie czy powietrzu. Chemicznie złoto należy do metali przejściowych i pierwiastków grupy 11. Z wyjątkiem helowców (tzw. gazów szlachetnych) złoto jest najmniej reaktywnym pierwiastkiem. Złoto, długo przed okresem spisanej historii, było drogocennym i poszukiwanym metalem szlachetnym używanym w biciu monet, jubilerstwie, sztuce i zdobieniach.
Złoto występuje w przyrodzie w złożach pochodzenia magmowego, osadowego i metamorficznego. Złoża złotoryjskie, to złoża osadowe powstałe w wyniku wietrzenia, erozji i transportu przez wody powierzchniowe a także wiatru, zwietrzelin bogatych w minerały a następnie osadzaniu się tego materiału np. w aluwiach rzecznych.
Schemat rozmieszczenia złóż w okolicach Złotoryi (wg A. Grodzickiego)
Złoża pierwotne, znajdują się w okolicach Wielisława Złotoryjskiego koło Świerzawy, gdzie występuje ono na kontakcie sylurskich łupków grafitowych z ryolitem kwarcowym. Stanowi tam domieszki w pirycie a jego zwartość wynosi 18 gramów na tonę.
Pierwsza wielka „gorączka złota” w okolicach Złotoryi miała miejsce na przełomie XI i XII w. Tereny w dolinie rzeki Kaczawy były jednymi z najbogatszych w Europie pokładów żwirów złotonośnych, które zawierały 0,15 – 0,2 g/t złota. Rocznie wydobywano do 50 kg czystego złota. Osada otrzymała prawa miejskie w 1211 r. i jest jednym z najstarszych miast polskich.
Sztolnię na zboczu Góry św. Mikołaja o blisko 100 m długości wydrążono w 1660 r., jako sztolnię poszukiwawczą rud miedzi. Rok później w pobliskiej prowizorycznej hucie uzyskano nieznaczne ilości miedzi z dodatkiem srebra z wydobytego urobku – jednak eksploatacja rud była nieopłacalna. Sztolnia została wykuta ręcznie wzdłuż okruszcowanych żył kwarcowych w staropaleozoicznych łupkach i wulkanicznych diabazach. Pozyskiwanie złota zakończyło się po wojnach napoleońskich.Po tym okresie kilkakrotnie podejmowano jeszcze próby wznowienia wydobycia (drążąc między innymi boczne chodniki i szybiki poszukiwawcze) ale okazało się ono nieopłacalne z uwagi na wyczerpanie złotego złoża.
Przyjmuje się, że przez wieki wydobyto w rejonie miasta łącznie około 5 ton złotego kruszcu.
Nazwę „Kopalnia Złota Aurelia” nadano sztolni w latach 90-tych, a nawiązuje ona do złota – aurum i jednej z pierwszych XIII wiecznych łacińskich nazw miasta: Mons Aurum z 1217 r.
Ponieważ zwiedzanie dawnej sztolni na koordynatach earthcache oraz Muzeum Złota z waypointa jest płatne, to nie jest niezbędne do zaliczenia niniejszej skrytki.
Przez profil wyślij odpowiedzi na poniższe pytania. Nie musisz czekać na moją zgodę na logowanie, jednak pamiętaj że logi bez uprzednio wysłanych odpowiedzi będą kasowane.
1. Skąd złoto wzięło się w okolicach Złotoryi?
2. Czym różnią się złoża pierwotne od złóż wtórnych?
3. Na współrzędnych skrytki a także w dodatkowym waypoincie, łatwo zauważysz różne rodzaje skał występujących pierwotnie lub poddanych obróbce. Wymień 3 rodzaje, wystarczą z miejsca earthcache - Muzeum Złota jest OPCJONALNE.
4. OPCJONALNIE: Możesz załączyć zdjęcie swoje lub gpsa. Proszę nie zamieszczaj zdjęć odpowiadających na pytania.
Podczas gdy większość innych metali jest szara lub srebrno-biała, złoto jest żółte. Ten kolor jest określony przez gęstość luźno związanych elektronów walencyjnych; elektrony te oscylują jako zbiorowa „plazma” ośrodka opisanego jako kwazicząstka nazywana plazmonem. Dla większości metali częstotliwości tych oscylacji leżą w zakresie ultrafioletu, ale dla złota z przyczyn kwantowych efektów relatywistycznych wpływają na orbitale atomowe wokół atomów złota. Podobne efekty nadają barwę cezowi.
Liczba atomowa złota 79 czyni je jednym z najcięższych pierwiastków występujących naturalnie. Jak wszystkie pierwiastki o liczbie atomowej większej niż żelazo, uważa się, że złoto powstaje w wyniku procesu nukleosyntezy w supernowych. Ich eksplozje rozpraszają bogaty w metale pył (w tym metale ciężkie, z których formują się systemy planetarne, takie jak np Układ Słoneczny. Ziemia w czasie formowania się ok. 4,5 miliarda lat temu składała się z płynnej magmy. W czasie procesu stygnięcia, najcięższe pierwiastki, w tym złoto, tonęły w jej wnętrzu. Złoto obecnie znajdujące się w płaszczu i skorupie ziemskiej dotarło na Ziemię znacznie później, w okresie tzw. Wielkiego Bombardowania kiedy w Ziemię uderzył meteoryt o znacznej masie (do 1% masy Ziemi) zawierający między innymi złoto.