Miedziowiec
W latach 70-tych, w trakcie budowy Portu Północnego jednostki Gdańskiego Urzędu Morskiego i Polskiego Ratownictwa Okrętowego odnalazły wrak spoczywający na głębokości około 16 metrów. Pozostałości kadłuba były uszkodzone w kilku miejscach. Oprócz połączeń stępki także pokłady i wręgi, dwie części nadstępki oraz niektóre elementy poszycia zachowały się w stanie szczątkowym. Pierwszym podniesionym z dna fragmentem była część dna i burty śródokręcia, złożona z dwunastu wręg, pięciu pasów poszycia kadłuba, wzdłużnika i potnic. Kolejny wydobyty fragment pochodził z rufowej części prawej burty statku i obejmował 22 wręgi, 13 pasów poszycia, 6 potnic i belki usztywnienia poprzecznego. Trzecią większą część stanowił fragment poszycia części rufowej w pobliżu stępki.
Statek zbudowano około 1399 r. Zatonął w 1408 r., w rezultacie pożaru, który pochłonął jednostkę krótko po jej wypłynięciu z portu gdańskiego. W 1975 r. główna część drewnianej konstrukcji statku została podniesiona z dna morskiego. Po jej zbadaniu okazało się, że są to pozostałości statku typu holk. Przypuszcza się, że wrak Miedziowca to pozostałość statku typu holk zbudowanego w Gdańsku lub Elblągu.
Miedziowiec został zbudowany z dębiny, metodą skorupową. Na podstawie analizy zachowanych fragmentów konstrukcji ocenia się, iż długość statku wynosiła 24 m, szerokość 8 m, wysokość 4 m, a ładowność około 150 łasztów, czyli około 300 ton.
Fot. Nurek ze znalezioną wlewką miedzianą (źródło: NMM).
Dzięki zachowaniu dużego fragmentu burty Miedziowca z ładunkiem wiemy, jak rozmieszczano towary w ładowniach średniowiecznych żaglowców. Na samym dnie ułożono długie ciosy dębowe, które zabezpieczały wewnętrzne poszycie statku przed uszkodzeniem przez inne towary. Na ciosach bliżej rufy umieszczono płyty miedzi i wiązki sztab żelaza, które obok beczek z osmundem (rudą żelaza) stanowiły najcięższą część ładunku. Takie rozmieszczenie towarów zapewniało właściwą stateczność jednostki. Beczki ze smołą i innymi towarami leśnymi zaształowano warstwami w partiach wyższych. Przesuwaniu się ładunku zapobiegały specjalne kliny sztauerskie. Miejscem przeznaczenia ładunku były prawdopodobnie porty zachodnioeuropejskie – być może Brugia, Londyn lub Antwerpia.
Metali używano do produkcji broni oraz przedmiotów użytku domowego. Osmund był produkowanym w Szwecji wysokiej jakości żelazem oraz najważniejszym towarem eksportowym tego kraju w średniowieczu, przewożonym ze Sztokholmu do Gdańska albo Lubeki w celu dalszej sprzedaży. Miedź produkowano na terenie Słowenii i Węgier i transportowano zapewne drogą wodną na północ do portu gdańskiego.
Zakonserwowane części konstrukcji oraz ładunek prezentowane są na wystawie stałem Narodowego Muzeum Morskiego.
Źródło: "Miedziowiec – wrak średniowiecznego statku i jego ładunek", Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku.
Fot. Resztki wraku Miedziowca na dnie. Wizualizacja na podstawie materiałów MIG Jacek Koszałka.
Aby obliczyć współrzędne skrytki finałowej należy dowiedzieć się, ile dokładnie plastrów miedzi (wlewek miedzi) znaleziono do roku 2014 na wraku Miedziowca (A).
Współrzędne finału:
N 54° 20.(3*A-69) E 019° 02.(4*A-96)
W niektórych skrytkach z serii znajdują się numery niezbędne do odnalezienia skrytki bonusowej.