Be smart, be an EarthCacher - geology rulez! ;)
Acknowledgment: Paweł Woźniak MSc / Polish Geological Institute-National Research Institute
Podziękowanie: mgr Paweł Woźniak / Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy
Brama Twardowskiego to ostaniec w kształcie łuku skalnego, a zarazem geologiczny symbol terenu północnej Jury nazwany tak przez Zygmunta Krasińskiego w 1857 r. Miejsce niezwykle urokliwe i... tajemnicze! Związana jest z nim legenda o sprytnym szlachcicu (a może nawet czarnoksiężniku) imć Panu Twardowskim! Kto o nim nie słyszał? Twardowski, gdy zorientował się jaki popełnił błąd – podpisując cyrograf z diabłem, uciekał przed nim na powiększonym za pomocą czarów kogucie z okolic Janowa w kierunku Siedlca. Gdy zorientował się, że nie da rady ujść przeznaczeniu, spiął ostrogami ptaszysko, a ono odbiło się mocno od centralnego stropu skalnego łuku (zostawiając na nim odcisk trzech szponów) i poszybowało wraz ze swym jeźdźcem na Księżyc! Rezydują tam razem do dzisiaj. Od tej pory skała ta zwie się Bramą Twardowskiego, a na jej zwieńczeniu widać owe zagłębienia po pazurach koguta. Taaak..
Brama Jegomościa Twardowskiego! / photo & background photo: hanbei
Teraz dla kontrastu trochę inna bajka. Pod względem geologicznym Brama Twardowskiego jest reliktem podziemnych zjawisk krasowych, które rozwinęły się w obrębie jurajskich masywnych wapieni skalistych. Skały te powstały około 150 mln lat temu na dnie ciepłego morza zasiedlonego licznie przez gąbki tworzące specyficzne budowle węglanowe przypominające współczesne rafy – biohermy. Dzisiejsza „brama” była więc w odległej przeszłości fragmentem skierowanego ku powierzchni terenu korytarza jaskiniowego, wydrążonego w wapieniach skalistych przez wodę. Na pograniczu kredy i paleogenu, w wyniku alpejskich ruchów górotwórczych (faza laramijska) obszar ten został wydźwignięty, dzięki czemu fragment podziemnej jaskini ujrzał światło dzienne. Przez kolejne tysiące lat, niszcząca działalności deszczu, słońca i mrozu (wietrzenie fizyczne i chemiczne) sprawiła, że po korytarzu pozostało tylko okno skalne w kształcie przypominającym bramę.
Opisywany ostaniec już za czasów Krasińskiego udostępniony został dla ruchu turystycznego. Zainstalowano wówczas drewniane schody, po których nie ma nawet najdrobniejszego śladu. Skała cieszyła się i cieszy obecnie dużym zainteresowaniem. Podobno panna, która przejdzie przez otwór w bramie zmienia szybko swój stan cywilny! Można to sprawdzić na własną rękę, ale pamiętajmy, że reklamacji nie uwzględnia się...
Odpowiedzi proszę wysyłać za pomocą mojego profilu. Nie trzeba czekać na moją odpowiedź, można od razu logować. Jeśli coś będzie nie tak, zgłoszę się sam. Pamiętajcie proszę, że logi bez podesłanych odpowiedzi będą kasowane.
ZADANIA
- Stojąc na koordynatach, przed Bramą, udaj się na jej tyły. Na jej lewej tylnej ścianie, naprzeciw samotnego filaru zauważysz dużą pustkę skalną (spoiler). Podaj jej średnicę.
- Która z widocznych okrągłych pustek w górnej części Bramy Twardowskiego - ślady po „pazurach ogromnego koguta” - przebija jej sklepienie na wylot?
- Obejrzyj dokładnie Bramę Twardowskiego i powiedz, jakie zaobserwowane przez Ciebie elementy potwierdzają jej krasowy (fragment podziemnego korytarza jaskini) charakter? Podaj przynajmniej jeden przykład.
- Zadanie opcjonalne: być w miejscu, gdzie pierwszy Polak dał drapaka na księżyc i nie zrobić zdjęcia? No way.
Twardowski’s Gate: the first Pole on the Moon
Twardowski’s Gate is a butte with an arch-like shape, as well as a geological symbol of Northern Jura, as called by Zygmunt Krasiński in 1857. Charming yet… mysterious place linked to a legend about a smart noble man (perhaps even a wizard), a certain Mr. Twardowski. Rings a bell? Having realised the magnitude of the mistake he had made, by signing the pact with the Devil, Twardowski attempted to escape using a spelled rooster from Janów near Siedlce. Once realising, he is bound to fail, he tied himself with the feet of the bird, then bounced it off the arch (leaving 3 feet print on it) and flew with the bird to the Moon! They’ve resided there ever since. From this moment, the rock has been named the Twardowski’s gate, while at its end one can spot the marks from the rooster’s paws. Yup...
Now, on a different note – strictly from the geological perspective, the Gate is a relic of underground karst phenomena, which developed around Jurassic massive limestones. The rocks formed about 150 million years ago on the bottom of the warm sea inhabited by several sponges, designing particular carbonic forms, similar to the then reefs - bioherms. Today’s Gate in the remote past used to form a fragment directed towards the surface of the gallery, eroded within massive limestones by water. At the Cretaceous-Paleogen boundary, as a result of alpine orogenic movements (Laramide phase), the area was lifted up and a fragment of the underground cave saw the daylight. In the next thousands of years, the force of rain, sun and frost (chemical and mechanical weathering) devastated the gallery and what has left is the natural window resembling a gate.
The butte, reviewed as early as Krasiński’s ages, was made available for tourists. Back then, the wooden steps were setup, which there are no trace of now. The rock has always attracted much attention. The legend says when a Miss crosses the opening of the gate, she will soon get married. You can check it yourself, but do bear in mind we do not accept complaints.
Replies are to be sent via my profile. There’s no need to wait for my reply, you can log your answers straight away. If there’s anything wrong, you will be notified. Do remember though, that logs with no answers shall be deleted.
TASKS
- Standing on the coordinates and facing the Gate, go to the back of it. On its back left wall, opposite to a lonely pillar you’ll be able to see a huge rock cavity (spoiler). Provide its diameter.
- Which of the round rock cavities in the upper part of the Gate – ‘Huge rooster’s paws’ traces – makes its way through the dome? Make a careful analysis of the Twardowski’s Gate and answer which of the elements confirm its karst (fragment of the underground gallery) character. Provide at least one example
- Optional task: while you are at a place where the first Pole escaped to the Moon, you cannot pass up the opportunity to take a picture, can you? ;)
