Be smart, be an EarthCacher - geology rulez! ;)
Acknowledgment: Paweł Woźniak MSc / Polish Geological Institute-National Research Institute
Podziękowanie: mgr Paweł Woźniak / Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy
Amonity (wymarła grupa głowonogów) to jedne z najbardziej znanych i zarazem najczęściej znajdowanych zwierząt kopalnych. Bez trudu dostrzeżemy je w blokach skalnych użytych do budowy murku przy którym się teraz znajdujemy. Tkwią w nim więksi i mniejsi przedstawiciele rodzaju Perisphinctes, a dokładniej okazy z gatunku Perisphinctes wartae. Jednak to nie amonity przyciągają nasz wzrok, tylko dość tajemnicze, brązowe, okrągłe i spękane obiekty, które dla niektórych są pożądanym, poszukiwanym, bardzo atrakcyjnym kamieniem kolekcjonerskim (patrz załączona poniżej fotografia). To tzw. konkrecje margliste lub ilasto-żelaziste występujące licznie w iłach jurajskich, a zwłaszcza w obrębie pięter: bajos i baton (jura środkowa) w rejonie Częstochowy.
Konkrecja; nie ta, którą odwiedzicie / photo: Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN
background photo: hanbei
Konkrecje to agregaty (skupiska) mineralne formujące się wskutek stopniowego narastania minerałów wokół jakiegoś obiektu w skale (osadzie). Może nim być niewielki otoczak, skamieniałość, a nawet pojedyncze ziarenko piasku. Wspomniane przyrastanie odbywa się zawsze od środka (jądra konkrecji) na zewnątrz.
Konkrecje środkowojurajskie występują przeważnie pod postacią buł o kształcie kulistym, elipsoidalnym lub soczewkowym. Osiągają one wielkość od kilku do kilkudziesięciu centymetrów. Odznaczają się występowaniem różnorodnych szczelin rozszerzających się w kierunku ich wnętrza i wypełnionych wtórnie: kalcytem, dolomitem, a niekiedy też minerałami kruszcowymi (np. sfalerytem, galena, pirytem, chalkopirytem i in.), gipsem i rzadziej barytem. Szczeliny te powstają wskutek kurczenia, a w następstwie pękania konsolidującego się materiału konkrecji.
Na koniec ciekawostka. Opisywane konkrecje to nie tylko atrakcyjny okaz mineralogiczny, eksponowany przeważnie w formie przeciętej i wypolerowanej lub w postaci wygładzonych plastrów (płytek) skalnych. Niektórzy wierzą, że mają one pewne właściwości... magiczne! Ponieważ łączą w sobie cech różnych swoich komponentów – kalcytu, dolomitu, minerałów kruszcowych i in., zwiększają przez to zgranie i spójność każdej grupy osób przebywających w strefie ich wpływu. Ogólnie konkrecje jurajskie uważa się za „radosny kamień o świetlistej energii”, kamień sprzyjający wymyślaniu czegoś nowego i przekuwaniu tego na rzeczywistość, a także aktywowaniu cierpliwości i wytrzymałości, cech które przydają się gdy skomplikowany projekt trzeba doprowadzić do końca z sukcesem. Jeśli masz zatem pomysły i nie wiesz jak je wprowadzić w życie, to jest to kamień dla Ciebie!
Odpowiedzi proszę wysyłać za pomocą mojego profilu. Nie trzeba czekać na moją odpowiedź, można od razu logować. Jeśli coś będzie nie tak, zgłoszę się sam. Pamiętajcie proszę, że logi bez podesłanych odpowiedzi będą kasowane.
ZADANIA
- Odszukaj w murku konkrecję widoczną na zamieszczonej fotografii i zmierz jej średnicę. Wynik podaj w centymetrach.
- Ile konkrecji znajduje się w murku?
- Biorąc pod uwagę układ szczelin konkrecji (na której dokonywałeś pomiaru średnicy) określ jej typ.
- Jak w nomenklaturze mineralogicznej (kolekcjonerskiej) nazywa się ten rodzaj konkrecji?
- Zadanie opcjonalne: proszę nie spoilerować, można spokojnie sfotografować zamek, stoi tuż obok ;)
The Jurassic “Wall”
Ammonites (now an extinct group of cephadols) are one of the most famous and often found fossil animals. With little difficulty, they can be spotted in blocks used to build the wall we are currently standing by. Perisphinctes representatives (larger and smaller) are embedded in them, and more specifically Perisphinctes wartea forms. Not the ammonites gain our attention though, but rather mysterious, brown, round and cracked objects, which for a few are a much desired, looked for and extremely attractive collector’s stone (see the photo below). These are marlstone or clay-iron concretions, appearing in large numbers at Jurassic loams, chiefly around Bajocian and Bathonian (Middle Jurassic) in Częstochowa region.
Concretions are mineral aggregates (collections) forming through gradual mineral growth around an object in a rock (sediment). This can be a tiny pebble, fossil or even a grain of sand. The growth always occurs from the inside (concretion nucleus) to the outside.
The Middle Jurassic concretions almost always exist in the form of lump, in a round, ellipsoidal or lenticular shape. Typically they reach from couple to dozens of centimetres and are secondarily filled in by calcite, dolomite or sometimes metallic minerals (for example Sphalerite, Galena, Pyrite, Chalcopyrite), gypsum or more seldom barite. Cavities are formed through shrinking as a result of burst of the consolidated concretion material.
To finish off, just a small trivia; the concretions are not only a curious mineralogical form, exhibited mainly in a cut and polished forms or rubbed rock plasters. They are claimed to possess certain... magical features! Since linking the different features of their components – calcite, dolomite and metallic minerals, they increase the bond and relationship of each group of folks around. A Jurassic concretion is considered to be “a cheerful stone with full of upbeat energy”, facilitating creativity as well as establishing patience and resilience; features useful to finish off a difficult project, for example. If you are full of ideas but not sure how to use them, the stone is a must for you!
Replies are to be sent via my profile. There’s no need to wait for my reply, you can log your answers straight away. If there’s anything wrong, you will be notified. Do remember though, that logs with no answers shall be deleted.
TASKS
- Locate the concretion on the wall, which you may see on the photo, and specify its diameter (cm).
- Give out the number of concretions on the wall.
- Taking into account the concretion cavities layout (which you have just measured), specify its type.
- Provide the name of this type of concretion in mineralogical (not collector’s) terminology.
- Optional task: no spoilers, please – you may well take a picture of the castle, which is just beside ;)
