[PL]
Konfederacja barska (1768-1772) – zbrojny związek szlachty polskiej, utworzony w Barze na Podolu 29 lutego 1768 roku z zaprzysiężeniem aktu założycielskiego w obronie wiary katolickiej i niepodległości Rzeczypospolitej, skierowany przeciwko: kurateli Imperium Rosyjskiego, królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu i popierającym go wojskom rosyjskim. Celem konfederacji było zniesienie ustaw narzuconych przez Rosję, a zwłaszcza dających równouprawnienie innowiercom. Przez niektórych historyków uważana jest za pierwsze polskie powstanie narodowe.
[EN]
The Bar Confederation (Polish: Konfederacja barska; 1768–1772) was an association of Polish nobles (szlachta) formed at the fortress of Bar in Podolia in 1768 to defend the internal and external independence of the Polish–Lithuanian Commonwealth against Russian influence and against King Stanisław August Poniatowski and Polish reformers who were attempting to limit the power of the Commonwealth's magnates (wealthy szlachta). The founders of the Bar Confederation included the magnates Adam Krasiński, Bishop of Kamenets, Kazimierz Pułaski, Moritz Benyowszki and Michał Krasiński. Its creation led to a civil war and contributed to the First Partition of the Polish–Lithuanian Commonwealth. Some historians consider the Bar Confederation the first Polish uprising.
[PL]
Podczas tego zrywu najbardziej znanymi są np obrona Częstochowy (10 września 1770-18 sierpnia 1772) czy Bitwa pod Lanckoroną (23 maja 1771).
Mało kto natomiast wie o fakcie zdobycia Wawelu przez konfederatów barskich w nocy z 1 na 2 lutego 1772 roku oraz jego równie bohaterskiej obronie. Tak relacjonował sprawę Nathaniel William Wraxall, angielski urzędnik i dyplomata podróżujący po XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej:Niewiele jest zaiste prób przewyższających tę pod względem śmiałości, organizacji i skuteczności.Na wydarzenie zwracał też uwagę Jędrzej Kitowicz, rotmistrz konfederacji wielkopolskiej, późniejszy ksiądz i autor bodajże najbardziej cenionych oraz znanych pamiętników z tego okresu. Opisał on, jak konfederaci przedarli się przez szczelinę i opanowali Wawel, który następnie bezskutecznie próbowali odzyskać Rosjanie.
Najpoważniejszą relacją poświęconą temu wydarzeniu wydają się jednak być zachowane „Wspomnienia, listy i raporta urzędowe barona de Viomenil, wysłannika rządu francuzkiego do jeneralacyi konfederacji barskiej w latach 1771 i 1772” (Kraków 1863) przetłumaczone z języka francuskiego oraz wydane przez Stanisława ks. Jabłonowskiego. W tym źródle znajdują się raporty wojskowe ppłk Claude Gabriela de Choisy’ego z przebiegu zajęcia i obrony zamku krakowskiego oraz dziennik oblężenia Wawelu autorstwa jednego z francuskich oficerów, Galiberta. Z tejże relacji dowiadujemy się, że konfederaci zdobyli Wawel trochę przypadkowo, choć prowadzili wcześniej celowe działania zmierzające do zajęcia zamku, pozyskując zwolenników i współpracowników w samym Krakowie. Zdobycie Wawelu było zasługą grupy żołnierzy konfederackich, dowodzonych przez siostrzeńca barona de Viomenila oraz Saillanta i Despresa. W ręce konfederatów wpadły Przytem nadzwyczajnie obfite we wszystko magazyny, które są pewno warte dwa miliony, możnaby tu tysiąc koni przez całą zimę karmić; mamy przetem wiele zboża, mąki i amunicyi; a teraz właśnie melduje mi pan Despres, że wynalazł wielki zapas sukna zielonego i że mogłoby być użyte na mundury strzelców oraz wzięty do niewoli cały garnizon rosyjski. Sam baron de Viomenil wyznawał, że choć od 23 lat służę w wojsku, a w żadnej wojnie nie widziałem czynu równie bohaterskiego.
Niestety barzanom nie udało się zająć Krakowa, pod który wkrótce podeszły wojska rosyjskie dowodzone przez gen. Suworowa oraz wspierające je wojska łowczego koronnego Franciszka Ksawerego Branickiego. Na czele obrońców Wawelu stanął francuski płk Claude Gabriel de Choisy, który przez szereg tygodni bohatersko odpierał ataki wroga. O ostatecznej klęsce obrońców Wawelu zadecydował brak żywności oraz przede wszystkim beznadziejna sytuacja polityczna konfederacji barskiej. Rosjanie nie wyrazili też zgody na dostarczenie obrońcom Wawelu lekarstw. W dzienniku Galiberta znajdujemy wiele interesujących informacji z przebiegu życia codziennego w obleganej twierdzy oraz omówienie zmagań zbrojnych. Rozpaczliwie kurczące się zapasy żywności doprowadziły do tego, że oficerowie, chorzy i ranni drogo przepłacają wrony i wróble, z których sobie rosół gotują (…) Zarzynają konie, i mięso z nich rozdają, po trzy uncye dziennie żołnierzom a po pięć oficerom (…) Cała załoga jest okryta plugawym owadem, bo wszyscy tylko mają po jednej koszuli (…) Z braku kaszy rozdają teraz barszcz z osepki owsianej; robią go dziesięć baryłek z jednej ćwierci owsa, a nasi żołnierze gotują w nim mięso końskie i z chlebem je jedzą. W tej sytuacji prawdziwą ucztą była kolacja zorganizowana przez de Choisy’ego dla oficerów, gdziepo kilku potrawach z mięsa końskiego, dał nam jako najlepszy specyała pasztet składający się z combra kociego, siedmiu wron i siedemdziesięciu wróbli (…) Za wróbla płacimy franka, a za wronę do czterech franków (…) oficerowie i żołnierze zamiast tytuniu palą siano, a z palonego żyta robią sobie tabakę (…) dla braku obuwia cały garnizon chodzi boso.
W obliczu klęski konfederacji barskiej de Choisy był zmuszony poddać twierdzę Rosjanom. Preliminaria pokojowe podpisano 23 kwietnia 1772 roku, a złożenie broni zaplanowano na 26 kwietnia 1772 roku, co nastąpiło punktualnie o godz. 11.30. Rosjanie nie dotrzymali warunków zawartej ugody, która zakładała uwolnienie po złożeniu broni żołnierzy obleganej twierdzy, i wywieźli ich na Syberię.
[EN] google translate. sorry ;(
Hardly anyone knows about the fact while to get Wawel by the confederates in the night from 1 to 2 February 1772 year, and his equally heroic defense. So he reported the matter Nathaniel William Wraxall, English officer and diplomat traveling in the eighteenth-century Republic: There are very few indeed attempt in excess of this in terms of boldness, organization and efficiency. The event also drew attention to Jędrzej Kitowicz, captain of the Confederation of Wielkopolska, who later became a priest and author of perhaps the most respected and well-known memoirs. He described how the Confederates broke through the slot and mastered Wawel Castle, who then tried unsuccessfully to recover the Russians.
The most serious relationship dedicated to the event, however, appear to be preserved, "Memories, letters and official report of Baron de Viomenil, francuzkiego government envoy to jeneralacyi the Bar Confederation in 1771 and 1772" (Krakow 1863), translated from French and published by Fr. Stanislaus. Jabłonowski. In this source are military reports Lieutenant Colonel Claude Gabriel de Choisy'ego with how classes and defend the castle of Krakow's Wawel Castle and the daily siege by one of the French officers, Galiberta. With of that relationship, we learn that the Confederates won the Wawel a little chance, though conducted earlier targeted action to address the castle, attracting supporters and collaborators in the Cracow. Winning the Wawel Castle was the merit of a group of Confederate soldiers, commanded by a nephew of Baron de Viomenila and Saillant and Despres. In the hands of the Confederates And he fell exceedingly generous with everything magazines that are definitely worth two million, there could be a thousand horses through the winter to feed; We globalresources.Translate many cereals, flour and amunicyi; and now just me Despres reports that invented the great supply of cloth green, and that it could be used on uniforms shooters and captured the Russian garrison. Sam Baron de Viomenil confess that although I serve 23 years in the military, and in any war not seen as heroic deed.
Unfortunately barzanom failed to take Krakow, under which soon approached the Russian army commanded by General. Suvorov's troops and support them catching the Crown Francis Xavier Branicki. At the head of the Wawel Castle defenders stood the French Colonel Claude Gabriel de Choisy, who for several weeks heroically fought off enemy attacks. The final defeat of the Wawel Castle defenders decided lack of food and, above all hopeless political situation of the Bar Confederation. The Russians also expressed their consent to provide Wawel Castle defenders medication. In the daily Galiberta we find lots of interesting information from the course of everyday life in the besieged fortress and to discuss the armed struggle. Desperately dwindling food supplies have led to the fact that the officers, sick and wounded overpay dearly crows and sparrows, with whom he cooks chicken soup (...) slaughter horses, and distribute meat with them, uncye a day after three soldiers and five officers (...) The whole crew is covered by a filthy insect, because we all only have one shirt (...) In the absence of porridge now distribute borscht with osepki oat; They make it ten barrels of one quarter of oats, and cook our soldiers in the horse meat and bread they eat. In this situation, the real treat was dinner organized by the de Choisy'ego for officers, where after a few horse meat dishes, gave us the best specyała pie consisting of mascarpone feline, seventy-seven crows and sparrows (...) The sparrow pay franc, and for a crow to four francs (...) officers and soldiers instead of burning hay tytuniu, and burnt rye often they take snuff (...) for lack of shoes the whole garrison of walking barefoot.
In the face of defeat Confederation of Bar de Choisy fortress he was forced to surrender to the Russians. Preliminaries peace was signed April 23, 1772 year, and lay down their arms scheduled for April 26, 1772 year, which was exactly the chair. 11.30. The Russians fail to comply with the conditions of the settlement agreement, which called for the release of the deposit of weapons of soldiers besieged fortress, and deported them to Siberia.
źródło: Wikipedia & wilanow-palac.pl
[PL]
W Krakowie przy ul. Loretańskiej 11(ikona tej zagadki) znajduje sie Krzyż Konfederatów. W miejscu tym jest mogiła Konfederatów i cywilnych mieszkańców Krakowa poległych w tym powstaniu.
[EN]
In Krakow, ul. Loretańska 11 (icon of this quiz) Confederate Cross is located in the place where Confederate grave and civilians killed in the uprising.
[CACHE]
[PL] Aby znaleźć logbook musisz odszukać ile liter(tylko litery) miała dewiza Konfederatów Barskich (po łacinie) i oznaczyć to jako XX oraz podstawić do wzoru:
[EN] To find the logbook you need to find how many letters(only letters) had the motto of the confederates (in Latin language) and mark it as XX and substituted into the following formula:
N 50°03.689+XX E 019°55.874-XX
BYOP! / Weż coś do pisania ;)
