Słowiańscy bogowie i demony - PERUN
Grafika - Thesaurus News nr 3, I/II 2009
Słowianie. Słowo to większości z nas kojarzy się z wysokimi, wąsatymi wojownikami o złotych włosach, posągami Światowida, wspaniałymi grodami czy prastarymi, budzącymi lęk bóstwami. Jednak co tak naprawdę wiemy o naszych przodkach, ich obyczajach, pochodzeniu i wierzeniach? Czy wiedza, jaką nabywamy w czasie naszej szkolnej edukacji bazuje na popartych dowodami faktach, czy tylko na mitach, ludowych przekazach i potocznych opiniach? W serii skrytek geocache Słowiańscy bogowie i demony postaram się choć trochę przybliżyć świat dawnych Słowian, koncentrując się głównie na wierzeniach, które miały ogromny wpływ na codzienną egzystencję naszych przodków.
Perun (Perkunas, Prowe, Poremut, Porewit)
Zarówno Bruckner, jak i Niederle oraz Pełka uważają Peruna za bóstwo prasłowiańskie. Etymologia słowa "Perun" wywodzi się od słów "piorę", "prać", co w pierwotnym znaczeniu oznaczało "bić". Pierwsze informacje o tym bóstwie zawarł w swym dziele Prokopiusz, opisując plemiona południowosłowiańskie: "Występuje u nich wiara w jednego boga - władcę gromów." Można więc wysnuć wniosek, że Perun zajmował wysokie miejsce w religijnej hierarchii, będąc głównym bóstwem.Kult Peruna praktykowano głównie na Rugii, Litwie, Żmudzi, Rusi i wśród Prusów. W każdej z tych krain występował pod różnymi nazwami. Na Litwie i Żmudzi znano go jako Perkunasa, wśród Słowian zachodnich czczono Prowego (w kraju Waregów), Porenuta u Słowian nadbałtyckich, Porweita w Korzenicy na Rugii. U Słowian wschodnich po wprowadzeniu chrześcijaństwa kult Peruna został przeniesiony na św. Eliasza. Nawet jeszcze pod koniec XIXw. Rusini uważali burzę za odgłosy walki rozgrywającej się miedzy św. Eliaszem a diabłem. Szczególną postać przyjęły te wierzenia na Polesiu. W czasie burzy palono świece przed obrazem św. Eliasza i odmawiano specjalne modlitwy, aby wygonić diabła, który mógł się w danej chacie schronić przed piorunami. Jeśliby mu się to udało, to domostwo mogło zostać zniszczone przez eliaszowy piorun. Z tego powodu na terenach tych istniał przesąd, że gaszenie pożaru spowodowanego przez burzę jest grzechem. Perun był bogiem ognia, nieba i piorunów, pełnił więc ważną role kultową. Słowianie z pewnością musieli czuć do niego ogromny respekt, tak jak do burzy i błyskawice, które zawsze napawały ich lękiem. Tezę tę potwierdza przekaz Prokopiusza: " Jest Perun prastare, domowe, słowiańskie, z początku nieuczłowieczone ubóstwienie gromu i błyskawicy a ponieważ ten to objaw przyrody najwięcej uwagi więził i najwięcej strachu ludziom i bojaźni napędzał, spojono go z przedstawieniem o demonie, silnym nad innych, który u Słowian jak w mitach innych narodów z powodu swej funkcji rażenia, z biegiem czasu wywyższony został jako bóg przedni, najsilniejszy i uczłowieczony..." Z tego powodu kapłani Peruna otoczeni byli powszechnym szacunkiem. Do dziś nie zachowały się żadne ślady świątyń wzniesionych ku czci tego boga, jednak z dostępnych informacji wynika, że był on czczony w świętych gajach (stąd jego symbolem jest dąb). U Prusów zwano je romowe, a u Litwinów buźnice. W każdym dębowym zagajniku, gdzie odprawiano rytuały ku czci Peruna, musiał się znajdować przynajmniej jeden stary dąb. U jego stóp płonął święty ogień, który podtrzymywano dębowymi bierwionami. Litewscy kapłani Peruna zwani byli Wajdelotami, Krywejcicami lub Sygocicami. Natomiast naczelny kapłan to Kriwe-kriwejtos (ostatni zmarł w Kiernowie, najstarszej stolicy Litwy, dopiero w XVw. po zlikwidowaniu kultu Peruna przez chrześcijan). Prusowie zwali kapłanów Criveroci. Najważniejszym ich zadaniem było niedopuszczenie do wygaśnięcia świętego ognia. Gdyby do tego doszło, odpowiedzialny za to Criveroci lub Kriwe-kriwejtos zostałby skazany na śmierć. Z drugiej strony wierzono, że śmierć od pioruna jest największą łaską Peruna, jakiej może dostąpić człowiek. Pruscy Criveroci, którzy osiągnęli podeszły wiek i oczekiwali zbliżającego się końca, nakazywali się żywcem spalić, aby w ten sposób okazać szacunek i oddać ostatnią posługę Perunowi. Uważano także, że popiół ze świętego ognia posiada właściwości lecznicze w stosunku do wszelkich chorób. Również podczas burzy zwracano się ku Perunowi, aby oszczędził zasiewy. W tym celu wychodzono na pole z połciami słoniny na plecach i wymawiano rytualną prośbę: "Perkunie, bożenku, nie bij w moje pole, rzucę ci za to połeć." Bez względu na rezultat modlitwy, chłopi zabierali słoninę, gdyż według nich bardziej liczyła się sama intencja niż ofiara. Inna wróżba, związana z kultem Peruna, dotyczyła zdrowia człowieka. Litwini i Prusowie wróżyli ze świętego ognia, czy chora osoba będzie w stanie pokonać dolegliwość. Podczas nocy Kriwejci bacznie oczekiwali na pojawienie się cienia chorego. Jeśli cień ukazał się twarzą zwróconą do ognia oznaczało to szansę wyzdrowienia. W przeciwnym wypadku taka osoba mogła się spodziewać śmierci. Zachowały się do naszych czasów opisy wyglądu Peruna, choć nie możemy być do końca pewni, czy są one wiarygodne. Z tych samych źródeł pochodzą zapiski o wyglądzie jego posągów i świętych gajów. Kronikarz Hemhold w swym "Chronicum Slavorum" zanotował: " Tam obaczyliśmy między starymi dębami święte dęby, poświęcone bogu owej ziemi Prowemu, otoczone podwórzem, które otaczał parkan, starannie z drzewa zbudowany i mający dwie bramy. Prócz bowiem bogów domowych, posągów […] było to miejsce święte dla całego kraju i miało dla siebie arcykapłana, uroczystości i różne ofiarne obrządki. Tam drugiego dnia każdego tygodnia lud tego kraju z kapłanem i księciem zwykle zbierał się na sądy. Wejście na podwórze było wszystkim zabronione […] oprócz tych, którzy byli w niebezpieczeństwie śmierci, takim bowiem nigdy nie odmawiano schronienia." Z opisu wynika, że święty gaj pełnił nie tylko funkcję świątynną, ale i sądowniczą - w nim książę plemienia wydawał wyroki i stanowił prawo. O powadze tego miejsca świadczy fakt, że nie pozwalano go nigdy skalać krwią, nawet wrogów. Stanowił więc rodzaj azylu dla zagrożonych ludzi. Słowianie zachodni wyobrażali sobie Prowe jako nagiego, posiadającego jedynie wysokie buty z cholewami mężczyznę, którego skronie przyozdabiała zębata korona. Na prawym ramieniu zwisała mu duża tarcza, a w lewym ręku dzierżył oszczep, zakończony kolorową chorągiewką. Natomiast w Korzenicy na Rugii, gdzie czczony był jako Porewita, przedstawiano go jako czterogłowy posąg pozbawiony wszelkiej broni. Niestety naukowcom nie udało się jednoznacznie ustalić, czy pełnił taką samą funkcje jak Perun znany Litwinom czy Prusom.
Skrytka: pojemnik typu PET 15, zawiera logbook i ołówek.
Aby uzyskać kordy finałowe należy przeczytać tekst kesza i rozwiązać równanie wykorzystując wiedzę z tekstu.
Równanie: N 5 3 ° 0 4 . ( 20 razy x ) + 1 0
E 0 1 7 ° 3 4 . ( x + 1 ) 2 ( x + 3 )
gdzie X to ilość ilter imienia świętego na którego został przeniesiony kult Peruna ( Słowianie wschodni)
UWAGA !!! KAŻDY GEOKESZER KTÓRY ZNAJDZIE WSZYSTKIE SKRYTKI SERII "SŁOWIAŃSCY BOGOWIE I DEMONY" PO ZWRÓCENIU SIĘ DO JEDNEGO Z ZAŁOŻYCIELI OTRZYMA LINK HTML DO WKLEJENIA WIRTUALNEJ ODZNAKI NA SWÓJ PROFIL. POWODZENIA.