Boreczno: Kościół & Pastorówka Traditional Cache

Szukamy zakręcanego pojemnika po Ibupromie/Apapie (nie zawiera lokowania produktu :D) obklejonego czarną taśmą.

Boreczno

Do 1954 roku siedziba gminy Boreczno. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wieś położona nad północnym brzegiem jeziora Dauby.

Historia

W okolicach wsi stwierdzono ślady osadnictwa z młodszej epoki kamienia (ślady pochówków), epoki brązu (kurhany) oraz epoki żelaza (cmentarzyska). W okolicy Boreczna, Karczmiska i Karnit odnaleziono ślady po grodziskach Prusów (okres wczesnego średniowiecza).

Wieś lokowana 11 lutego 1311 r. na prawie chełmińskim przez komtura dzierzgońskiego pod nazwą Sbelenwalt, na 60 włókach, z czterema latami wolnizny. Henryk - zasadźca i pierwszy sołtys - otrzymał w dokumencie lokacyjnym 10 włók wolnych od danin, prawo do sądownictwa niższego z jedną trzecią wpływów oraz pół morgi na założenie karczmy (czynsz wynosił jedna markę rocznie). Na utrzymanie planowanego kościoła w dokumencie lokacyjnym przeznaczono 4 włóki. Dziesięcina wynosić miała korzec żyta i owsa od każdej posiadanej włóki, danina natomiast ustalona została w wysokości trzech czwartych wiardunku (75 fenigów) i dwóch kur od włóki rocznie.

W roku 1364 do wsi dołączono kolejne dwie włóki ziemi. Wieś została zniszczona w czasie wojny 1410 roku, a ziemia długo leżała odłogiem. Kolejne zniszczenia przyniosła wojna trzynastoletnia.

W 1470 wieś została nadana rodzinie Schöneich, która władała okolicznymi dobrami ponad 300 lat (okresowo ród ten miał w posiadaniu także Bartężek, Wilamowo, Jaśkowo i Ględy). W roku tym wielki mistrz Henryk von Richtenberg zapisał na prawie magdeburskim Boreczno wraz z Mózgowem, dworem w Śliwie i folwarkiem w Karnitach dowódcy wojsk zaciężnych - Hanuszowi Schöneich. Hanusz stał się też właścicielem pobliskich jezior: Gil Wielki i Wajgart oraz uzyskał prawo połowu na jeziorze Karnickim.

W roku 1782 Boreczno liczyło 37 domów (dwór i wieś). Do Boreczna należały w tym czasie także przysiółki i osady: Stara Huta (cztery domy), Piekło (dwa domy), Uroczyskow (cztery domy), Karczmisko (inaczej zwane Kraga - jeden dom). W roku 1858 we wsi odnotowano 28 domów i 352 mieszkańców. W tym czasie miejscowa ludność nazywała Boreczno Śniegwałd.

W 1939 r. wieś z przysiółkami zamieszkiwało 570 osób. W tym czasie odnotowano 144 gospodarstwa domowe. 331 mieszkańców utrzymywało się w rolnictwa lub leśnictwa, 95 z pracy w przemyśle lub rzemiośle, 5 z pracy w handlu lub komunikacji. W tym czasie 15 gospodarstw miało powierzchnię w przedziale 0,5- 5 ha, 28 miało powierzchnię w granicach 5-10 ha, 32 - powierzchnię w przedziale 10-20 ha, 7 miało areał 20-100 ha i jedno powierzchnię większą niż 100 ha.

W XVII i XVIII w. trzy razy w roku odbywały się we wsi targi i jarmarki.

W latach 1709-1711 panująca w kraju epidemia dżumy ominęła Boreczno. Natomiast epidemia ospy w 1777 r. dotarła do wsi. W roku 1775 wieś zniszczył wielki pożar. W 1807 wieś została zniszczone przez wojska francuskie. W latach 1806-1807 we wsi odnotowano epidemie dyzenterii.

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Borecznie

Świątynia została wzniesiono około 1330 roku. W kolejnych stuleciach była ona kilkakrotnie remontowana i przebudowywana, m.in. w 1601 roku, kiedy to w wyniku uderzenia pioruna zniszczona została wieża dzwonnicza. Jej rekonstrukcję upamiętnia umieszczona na szczycie żelazna chorągiewka z napisami: H v S (Hans von Schöneich), K v R (Katharina von Rauschke) 1601. W XVII wieku budowla została także uszkodzona w czasie wojen polsko-szwedzkich. Po zawarciu pokoju rozpoczęto jej odbudowę. Wówczas zyskała ona jednolity barokowy wystrój. W 1703 roku na nowo została zbudowana wieża. W roku 1716 wykonano malowidła na kościelnym suficie, a w 1728 roku wybudowano stalle patronackie (nie zachowane) i ambonę. Kościół wyremontowano też po 1832 roku, kiedy w wieżę po raz kolejny uderzył piorun niszcząc jej zwieńczenie. Odbudowano ją jako niższą i położono na niej nowy dach, istniejący do dnia dzisiejszego. Od 1525 do 1945 roku kościół znajdował się w dyspozycji gminy ewangelickiej. Po 1945 roku przejęła go napływowa ludność wyznania katolickiego Samodzielną parafię reaktywowano tu 28 października 1972 roku.

Jest to kościół gotycki, orientowany, jednonawowy, salowy, murowany z cegły i kamienia polnego. Wzniesiono go na planie prostokąta z niewielką zakrystią dobudowaną do szczytu wschodniego i kwadratową wieżą od zachodu – w dolnej części murowaną z kamienia, w górnej, oddzielonej poziomym pasem blendowym, z cegły. W przyziemiu wieży znajduje się kruchta, do której wiedzie portal ostrołukowy o uskokowych ościeżach. Górne jej partie ozdobiono tynkowanymi wnękami. Całość zamknięto dachem czterospadowym krytym dachówką. Korpus nawowy został oszkarpowany, a jego ściany podzielono oknami ostrołukowymi. Szczyt wschodni, schodkowy udekorowano blendami ostrołukowymi. Wnętrze nawy przykryto pozornym (drewnianym) sklepieniem kolebkowym. Kościół jest otoczony murem z neogotycką bramą.

Wystrój i wyposażenie wnętrza utrzymane jest w stylu barokowym. Ołtarz główny ufundowany przez Jana Albrechta von Schöneich, właściciela Boreczna i okolicznych dóbr, został wykonany w warsztacie Gellerta w 1697 roku. W pierwszej połowie XVIII wieku w tym samym warsztacie wykonano ambonę. Z 1728 roku pochodzi, dopasowany do pozostałych elementów wyposażenia, barokowy konfesjonał z baldachimem, obficie zdobiony rzeźbionymi ornamentami roślinnymi i główkami aniołów, z płaskorzeźbioną sceną Ukrzyżowania, figurami świętych oraz Boga Ojca. Cennym zabytkiem jest także gotycka chrzcielnica oraz kamienna płyta nagrobna Hansa II von Schöneich (zm. w 1595 roku), pochowanego w krypcie przed ołtarzem. W płycie wyryto postać rycerza, a w jej rogach umieszczono symbole czterech ewangelistów oraz herby rodziny von Schöneich i skoligaconych z nimi rodów: von Taubenheim, von Lichtenhan, von Lacken, von Eppingen, von Falkenhan, von Sack i von Eichholz. Nad głównym wejściem znajduje się chór muzyczny z prospektem i organami pochodzącymi z 1849 roku.