Skip to content

Wielka Żuława - kem czy oz ? EarthCache

Hidden : 9/9/2015
Difficulty:
1.5 out of 5
Terrain:
2.5 out of 5

Size: Size:   other (other)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:


Wysokości przekraczające 200 m n.p.m., strome zbocza dolin, głębokie jary strumieni, różnice wysokości dochodzące do 70 m, charakterystyczne jeziora – wszystko to składa się na krajobraz najbliższych okolic Iławy. Rzeźbiarzem tej okolicy był lądolód, który nasuwał się na obszar Polski kilkakrotnie. .

Zlodowacenia miały miejsce w okresie zwanym plejstocenem, określanym też często jako epoka lodowcowa, który rozpoczął się około półtora miliona lat temu. Temperatura Ziemi spadła wówczas znacznie, a klimat stał się surowy i zimny, taki jak we współczesnej Arktyce.

Nie znamy powodu przeobrażeń klimatycznych w tym czasie. Istnieje na ten temat kilka teorii: wybuch wulkanu, zmiany w cyrkulacji prądów morskich czy też zmiany orbity Ziemi. Ostatnio uważa się, że ochłodzenie klimatu mogło być spowodowane łącznym działaniem wszystkich tych przyczyn. W tym czasie na obecnym Półwyspie Skandynawskim zaczęły powstawać olbrzymie lądolody. Zbudowane były z ogromnych mas śniegu, przeobrażających się w coraz twardszą i bardziej zbitą masę nazywaną firnem. Gdy warstwa lodu osiągnęła dużą grubość, pod wpływem własnej masy zaczął on przemieszczać się na boki. W ten sposób lądolód „rozlał się” i dotarł aż do terenów Europy Środkowej. W epoce lodowcowej można wydzielić okresy chłodniejsze, w których następowało zlodowacenie, oraz cieplejsze, gdy lądolód topniał i wycofywał się. W literaturze specjalistycznej dla okresu zimnego stosuje się nazwę glacjał, a dla ciepłego – interglacjał. Na obszar Polski lądolód nasuwał się kilka razy. Naukowcy do tej pory spekulują, ile dokładnie zlodowaceń było w naszym kraju. W najbardziej ogólnym podziale można je podzielić na trzy grupy. Najstarsze – zlodowacenia południowopolskie – dotarły najdalej na południe. Następne środkowopolskie oparły się na linii wyżyn. Jako ostatnie nastąpiło zlodowacenie północnopolskie, zwane też zlodowaceniem Wisły. Miało ono największy wpływ na rzeźbę terenu.

Lądolody europejskie powstawały na Półwyspie Skandynawskim. Na skutek ciągłej dostawy śniegu czasza lodowa ciągle się powiększała, aż w końcu zaczęła „płynąć”, zabierając napotkane na swojej drodze osady takie jak: piasek, żwir, pył, a nawet ogromne fragmenty skał. Ten proces można porównać do toczenia kuli śniegowej podczas lepienia bałwana. Do niej również przyklejają się różne drobiny, przez co bałwan nigdy nie jest śnieżnobiały. Okruchy, które lądolód zabrał ze sobą, krążyły wraz z lodem w ogromnej masie, przesuwając się do przodu.

Kem – forma ukształtowania powierzchni ziemi: garb, pagórek lub stoliwo o wysokości od kilku do kilkunastu metrów i średnicy kilkuset metrów, o kształcie stożka lub z płaskim wierzchołkiem i stromymi zboczami. Tworzą go warstwowo ułożone piaski, mułki i żwiry, które były osadzane w szczelinach i zagłębieniach w obrębie lądolodu, martwego lodu, bądź między sąsiednimi lobami lodowca przez wody roztopowe (kem fluwioglacjalny) lub wody stojące (kem limnoglacjalny). Osady przy brzegach kemu są zwykle zaburzone. Wyznacznik deglacjacji arealnej lodowca. Jest przeciwną formą ukształtowania do ozu.

Oz -– wał lub silnie wydłużony pagórek o wysokości najczęściej kilkunastu metrów i długości nawet kilkudziesięciu kilometrów, wyniesiony wskutek osadzania piasku i żwiru przez wody płynące pod lądolodem, w jego szczelinach lub na powierzchni. Ozy zbudowane są z piasków i żwirów, ułożonych poziomymi lub skośnymi warstwami. Niekiedy pokryte są cienką warstwą gliny. Zwykle wał ozu jest na przemian węższy i szerszy, przy czym rozszerzenia są wyższe, zwężenia zaś niższe. Górna powierzchnia wału niekiedy jest płaska i biegnie poziomo (podobnie jak w nasypach kolejowych). Zbocza ozów są zwykle strome

 

Lądolód nie był gładką górą lodu, pokrywały go pęknięcia i szczeliny. Podczas topnienia niektóre z nich poszerzały się, a lodowiec dzielił się na mniejsze kawałki. Pojedyncze bryły martwego lodu zalegały na powierzchni. Między nimi gromadziły się drobne osady piasku, mułu i żwiru.

Wielka Żuława, (także: Żuława Wielka, Wielki Ostrów, niem. - Groß Werder) - największa wyspa na jeziorze Jeziorak o powierzchni 82,4 ha,

 

 

Zadania do wykonania:

 

1.Udac się na wyspę i obchodząc ją i porównując jej wygląd z definicją odpowiedz , czy wyspa jest kemem , czy ozem?

2.Opcjonalne- Zdjęcie w najwyższym punkcie wyspy z widokiem na prawy brzeg Jezioraka w tle.  

 

Additional Hints (No hints available.)