Leebrug
Bovengenoemde coördinaten verwijzen naar het woongebied Leebrug 1 in Houten-Zuid (VINEX), op de grens van de wijken Het Hout en De Bouw. Het gebied is vernoemd naar het oude buurtschap Leebrug en de gelijknamige brug over de Houtensewetering. Leebrug lag op de plek waar de Leedijk aansloot op de voormalige Schalkwijkse weg en de Leesloot aansluit op de Houtensewetering. Alhoewel thans omgeven door nieuwbouw, is het oude buurtschap qua bebouwing nog wel goed herkenbaar.
Leesloot
Een paar duizend jaar geleden stroomde één van de takken van de Rijn langs ’t Goy en Houten. Door afzetting van grind en zand ontstonden oeverwallen. Later verplaatste de rivier zich weer. De dichtgeslipte beddingen vormden samen met de oeverwallen zogenaamde “stroomruggen”, die enkele meters hoger liggen dan de omliggende veen- en moerasgebieden. In de IJzertijd en Romeinse tijd concentreerde bewoning zich op de stroomruggen, langs restgeulen van de oude rivier. Sommige restgeulen, zoals de Kromme Sloot en Rietsloot, werden onderhouden als watergang om het overtollige water af te voeren. Om diezelfde reden is de Leesloot gegraven, vermoedelijk al voor het jaar 1000. In eerste instantie werd het water afgevoerd naar de toen nog onontgonnen polder de Hoon (Vuilcop).
Houtensewetering
In het jaar 1130 werd de polder De Hoon ontgonnen. Voor de afwatering daarvan is de Houtensewetering gegraven. De Leesloot werd hierop aangesloten. Behalve voor de afvoer van overtollig water, werd de Houtensewetering later ook gebruikt voor scheepvaart. Per schuit werden landbouwproducten naar de Utrechtse markt gebracht en er was een beurtvaart op Utrecht voor het vervoer van mensen en goederen. In 1931 werd besloten om het Amsterdam-Rijnkanaal aan te gaan leggen; hierdoor kwam een paar jaar later een einde aan de scheepvaart richting Utrecht via de Houtensewetering.
Bruggen
Op kruisingen van wegen en watergangen waren oorspronkelijk doorwaadbare plaatsen. Door toename van de bevolking en het verkeer, ontstond in de Middeleeuwen de behoefte om op belangrijke plekken bruggen aan te leggen. Soms kon men volstaan met een dam plus een buis voor het water. Onder meer in verband met de scheepvaart, was het op andere plaatsen echter noodzakelijk om echte bruggen aan te leggen. De Leebrug over de Houtensewetering, aan het eind van de Leedijk, was er daar één van. Door reconstructie en verbreding van de Schalkwijkseweg in de jaren dertig van de vorige eeuw, is die brug alsnog vervangen door een “duiker” onder de weg. Door de bouw van Houten-Zuid, is de provinciale Schalwijkseweg hier inmiddels vervangen door buurtwegen en fietspaden met andere namen, maar het oude tracé is hier en daar nog wel zichtbaar.
Bronnen:
- “Rondom de Leedijk, meer dan 2000 jaar bewoningsgeschiedenis van de Houtense Vinex-locatie”; Otto Wttewaall.
- “Tastbare Tijd 2.0 “, cultuurhistorische atlas van de provincie Utrecht; Roland Blijdenstijn
- “Gebiedsbeschrijving van oeverwallen en oude rivierbedingen van de Houtense stroomrug”; provincie Utrecht
GeoCache
De locatie van deze cache is een ode aan bovenstaande beknopte geschiedenis van dit gebied.
Zoekrichting: “pi rad, pi hm”. Het kan hier soms relatief druk zijn, dus pas op voor muggles.
Plaats de cache s.v.p. zorgvuldig maar onopvallend terug.