Jelczańskie Zakłady Samochodowe
Jelczańskie Zakłady Samochodowe powstały w 1952r. na bazie zniszczonych hal produkcyjnych dawnych niemieckich zakładów zbrojeniowych Bertha Werke. Początkowo pod nazwą Zakłady Budowy Nadwozi Samochodowych działała fabryka, której głównym zadaniem było opracowywanie oraz montaż szerokiej gamy nadwozi na ramy pojazdów FSC Lublin 51 oraz Star. Jedną z pierwszych konstrukcji była tzw. "Stonka" czyli zamknięte nadwozie oddzielone od kabiny kierowcy zabudowane na ramie samochodu ciężarowego Star 20. Było to rozwiązanie tymczasowe i ówczesne władze musiały rozwiązać problem wzrastającego zapotrzebowania na pojazdy komunikacji zbiorowej. Prace badawcze nie przynosiły oczekiwanych rezultatów oraz zdawano sobie sprawę z kosztów wynikających z opracowania własnej konstrukcji, dlatego 6. XII 1958r. zawarto umowę licencyjną na produkcję autobusów opartych o samochód ciężarowy Skoda 706 RTO oraz nadwozie Karosa. Dla celów uruchomienia produkcji w/w pojazdów połączono Zakład Budowy Nadwozi Samochodowych oraz Zakłady Naprawy Samochodów w Jelczu powołując do życia Jelczańskie Zakłady Samochodowe. To był początek "Złotej Ery" Jelcza.
Podczas długoletniej produkcji i systematycznego unowocześniania modeli "Ogórka" czyli wariacji licencyjnej Skody na wersje miejskie, dalekobieżne, podmiejskie, lokalne i przegubowe szukano nowoczesnej konstrukcji spełniającej wymagania stawiane przez ciągle rosnące potrzeby transportu publicznego w PRL. Szukając partnera, który zgodziłby się odsprzedać licencję do produkcji autobusów władze podejmowały rozmowy z Karosą, Pegaso, Ikarusem, Berlietem i Fiatem. Ostatecznie zdecydowano się na zmodyfikowaną konstrukcję Berlieta PR100 dostosowaną do potrzeb Polski i 1. VIII 1972r. podpisano umowę licencyjną. Co ciekawe, już w grudniu 1972r. złożono pierwszą partię autobusów PR100 wykorzystujących zunifikowane części wytwarzane w Polsce. Początkowy udział polskich części wynosił ok 5%, lecz był sukcesywnie zwiększany. Posiadając licencję na produkcję brytyjskiego, 6-cio cylindrowego silnika wysokoprężnego SW-680 (opracowany przez British Leyland, a wytwarzanego w WSK Mielec) oraz skrzyni przekładniowej produkowanej S6-90 na licencji niemieckiej firmy ZF (produkowana przez FPS POLMO Tczew) Polacy planowali montaż w/w jednostki i przekładni do rozwojowej wersji autobusu PR110. Konstrukcja PR110 rozwijana i modernizowana "przeżyła" aż do 2003r. jako M120.
Kolejnymi kooperantami i wariacjami licencyjnymi były Jelcze serii L11, M11, które w istocie były podwoziami Csepel/Ikarus 260 odzianymi w zmodyfikowane nadwozia PR110. Wymagało to jednak zmian podłogi, ze względu na umieszczenie silnika na środku pojazdu, przeniesienie drzwi tylnych na koniec nadwozia usuwając 3 siedzenia z ostatniego rzędu. Planowano również budowę autobusu przegubowego na podstawie gotowego rozwiązania Csepel/Ikarus 280, jednak ostatecznie Węgrzy nie zgodzili się i ostatecznie zdecydowano się na kooperację z jugosławiańską fabryką mieszczącą się na obrzeżach Belgradu. W latach 1983-1989 z jugosławiańskich zakładów Ikarus-Zemun importowano do JZS nadwozia pojazdów IK160P wyposażone w polskie silniki i przekładnie i na miejscu w Jelczu dokonywano montażu końcowego galanterii wnętrza i oświetlenia.
W 1994r. przeprowadzono prywatyzację, której następstwem była zmiana nazwy na Jelczańskie Zakłady Samochodowe JELCZ S.A. W marcu 1995r. pakiet większościowy fabryki wykupił znany polski kierowca rajdowy i biznesmen Sobiesław Zasada. To był początek końca Jelcza...
...ostateczny koniec ery "cywilnej" Jelcza nastał 18.10.2012r. Tego dnia wysadzony został w powietrze biurowiec (BOT) JELCZ. W chwili obecnej na bazie dawnych zakładów produkowane są ciężarówki głównie dla potrzeb wojska. Ich producentem jest firma JELCZ sp. z o. o. należąca w całości do Huty Stalowa Wola.
Koordy przywiodły Cię w miejsce gdzie do 18.10.2012r. znajdował się biurowiec JELCZ S.A. Nie jest to miejsce bezpośredniego ukrycia kesza. Skrytka znajduje się nieopodal. Aby poznać jej dokładną lokalizację pojemnika musisz na podstawie powyższego tekstu oraz innych dostępnych źródeł wyliczyć współrzędne :)
Zaczynamy.
N 51° 02.ABC E 017° 18.DEF
A - Ostatnia cyfra roku powstania ZBNS
B - Jaki zagraniczny autobus montowano w latach 1983-1989 w JZS:
- Ikarus 280.xx = 3
- Volvo B10M = 5
- Sanos S200 = 6
- Karosa B741 = 7
- Ikarus-Zemun IK160P = 8
C - Którego silnika NIE MONTOWANO w autobusach marki JELCZ:
- Skoda 706 11.8dm3 - 3
- WSK Mielec SW-680 - 6
- Andoria 4CT90 - 8
D - Który z producentów autobusów był dawcą licencji dla modelu PR110:
- Berliet = 4
- Jonckheere = 6
- Kassbohrer Setra = 8
E - Ilość wyprodukowanych autobusów marki Jelcz w latach 2010-2011
F - Drugi znak (pierwsza cyfra) modelu skrzyni przekładniowej na licencji ZF.
Powodzenia.