[PL]
Dzieciństwo i młodość (1931-1949)
Ks. Józef Tischner urodził się 12 marca 1931 roku w Starym Sączu. Rodzice byli nauczycielami: ojciec – Józef – pochodził z Sącza, matka – Weronika z Chowańców – z Jurgowa. Dzieciństwo i młodość spędził w Łopusznej, gdzie ojciec otrzymał w 1932 roku posadę kierownika szkoły. Rodzina Tischnerów mieszkała w (nieistniejącym już dziś) budynku szkolnym. Jego dzieciństwo było szczęśliwe: żył życiem dziecka wiejskiego, jak jego rówieśnicy, a zarazem inteligenckiego – z domu wyniósł szacunek dla literatury i pracy intelektualnej. W 1936 roku przyszedł na świat drugi syn Tischnerów, Marian. W czasie wojny Tischnerowie musieli na kilka lat opuścić Łopuszną. Przez pewien czas mieszkali w Rabie Wyżnej, a w 1942 roku ojciec został skierowany do pracy w szkole powszechnej w Rogoźniku. Tam doczekali wyzwolenia. W 1945 wrócili do Łopusznej, gdzie pozostali aż do przejścia na emeryturę; rok później przyszedł na świat ich trzeci syn, Kazimierz. W tym czasie najstarszy z synów był już uczniem gimnazjum w Nowym Targu. W 1949 zdał tzw. dużą maturę i, zgodnie z wolą ojca, złożył papiery na Wydział Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, mimo iż wcześniej podjął decyzję, że zostanie księdzem. Po zaliczeniu pierwszego roku prawa, w maju 1950 zapukał do bramy seminarium duchownego przy ul. Podzamcze w Krakowie. Pozostał studentem UJ – ale już na Wydziale Teologicznym.
Wybór drogi (1950-1969)
Józef Tischner studiował teologię w najtrudniejszym dla Kościoła okresie w powojennej historii Polski. Na lata jego studiów przypada m.in. głośny proces księży z kurii krakowskiej, uwięzienie Prymasa i internowanie arcybiskupa Eugeniusza Baziaka oraz usunięcie wydziałów teologicznych z uniwersytetów. Tischner postanowił poświęcić się nauce. Pod wpływem ks. prof. Kazimierza Kłósaka rozwijał swe zainteresowania filozoficzne, interesując się szczególnie filozofią niemiecką. Wzorem duszpasterza był mu ks. prefekt Jan Pietraszko, późniejszy biskup. Na ostatnim roku miał wykłady z etyki społecznej z ks. doktorem Karolem Wojtyłą. Święcenia kapłańskie przyjął 26 czerwca 1955 roku w katedrze wawelskiej z rąk biskupa Franciszka Jopa. Zachęcony przez ks. Kłósaka podjął studia na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie (1955-1957). Po odwilży październikowej – i powrocie do Krakowa w związku z przywróceniem nauki religii w szkołach – kontynuował je na Wydziale Historyczno-Filozoficznym UJ (1957-1959). Zajmował się w tym czasie głównie filozofią Edmunda Husserla. Równocześnie pracował jako wikariusz i katecheta w parafii św. Mikołaja w Chrzanowie (1957-1959) i parafii św. Kazimierza w Krakowie (1959-1963). W 1963 obronił doktorat u prof. Romana Ingardena na UJ. Wraz z uzyskaniem stopnia naukowego rozpoczął wykłady z filozofii w Wyższym Seminarium Duchownym (później – Papieskim Wydziale Teologicznym, a od 1981 – Papieskiej Akademii Teologicznej) w Krakowie. W połowie lat 60. podjął współpracę z „Tygodnikiem Powszechnym” i miesięcznikiem „Znak”, z którymi pozostał związany do końca życia. W 1965 przeprowadził się z wikarówki parafii św. Kazimierza do domu księży profesorów przy ul. św. Marka 10, gdzie mieszkał do lat 90.
Filozof i duszpasterz (1970-1979)
Lata 70. były dlań okresem intensywnej pracy duszpasterskiej. Odprawiał w tym czasie w kościele św. Marka słynne msze dla przedszkolaków, podczas których wprowadził zwyczaj dialogowanych homilii i pozwalał dzieciom przynosić do kościoła ulubione zabawki. Pełnił też obowiązki duszpasterza krakowskiej inteligencji, którą gromadziły jego popularne „trzynastki”, odprawiane w kościele św. Anny. Współpracował z wieloma środowiskami: lekarzami (szczególnie psychiatrami; przyjaźnił się z Antonim Kępińskim), uczonymi, artystami. Był cenionym rekolekcjonistą i wykładowcą. W 1974 roku habilitował się na ATK na podstawie pracy „Fenomenologia świadomości egotycznej”. W drugiej połowie lat 70. włączył się w ruch niezależnych inicjatyw kulturalnych (m.in. tzw. Uniwersytetu Latającego). W tym czasie napisał szereg ważnych artykułów, m.in. obszerny esej „Schyłek chrześcijaństwa tomistycznego”, który stał się zarzewiem polemik znanych pod nazwą „sporu z tomizmem”. Tischner wystąpił przeciwko dominacji jednego modelu filozofii (arystotelesowsko-tomistycznego) w interpretacji doktryny chrześcijańskiej; dowodził, że współczesna filozofia, zwłaszcza filozofia wartości, ma chrześcijaństwu do zaproponowania równie interesujące perspektywy.
Kapelan „Solidarności” (1980-1989)
Z ruchem „Solidarności” związał się od początku jego powstania; 19 października 1980 wygłosił w katedrze wawelskiej głośną homilię do przywódców nowo powstałego związku (Solidarność sumień), która dała początek opublikowanej rok później Etyce solidarności. W 1981 był gościem I Ogólnopolskiego Zjazdu Delegatów „Solidarności” w Gdańsku. Wraz z działaczami NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych organizował w latach 80. pomoc dla Podhala (sprowadzanie maszyn rolniczych z Austrii, organizowanie wyjazdów na praktyki gospodarskie). Jako kapelan Związku Podhalan zainicjował tradycję sierpniowych mszy świętych w intencji ojczyzny w kaplicy pod Turbaczem (od 1982), na które przybywali pielgrzymi z całej Polski. Równocześnie od 1980 roku wykładał filozofię dramatu w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie oraz na Wydziale Filologicznym UJ (wykłady monograficzne wygłaszane w latach 80. i 90. w Collegium Witkowskiego UJ – co wtorek o godzinie 18 – przyciągały tłumy słuchaczy). Współtworzył też Wydział Filozoficzny PAT (1981), pełnił funkcję jego dziekana, a od 1985 był profesorem nadzwyczajnym tej uczelni. Wybrany na rektora PAT, odmówił przyjęcia tej funkcji, pragnąc nadal zajmować się pracą naukową i duszpasterską. Wraz z filozofami Hansem-Georgiem Gadamerem i Krzysztofem Michalskim współtworzył Instytutu Nauk o Człowieku w Wiedniu (1981), wielokrotnie też uczestniczył w organizowanych przez tę instytucję spotkaniach intelektualistów z Janem Pawłem II w Castel Gandolfo. Po zamachu na Papieża w maju 1981 roku ks. Tischner po raz pierwszy został zaproszony do polskiej telewizji – wygłosił komentarz do tego wydarzenia. W latach 80. ukazały się kolejne książki Tischnera, m.in. Myślenie według wartości (1982) i Polska jest Ojczyzną. W kręgu filozofii pracy (1985). Zwieńczeniem pracy naukowej prowadzonej w tym okresie była opublikowana w 1990 roku Filozofia dramatu.
Nauczyciel wolności i nadziei (1990-2000)
Lata 90. to okres, w którym Tischner zbiera owoce swoich wcześniejszych zaangażowań i jednocześnie zdobywa ogromna popularność w całej Polsce. Staje się autorytetem nie tylko w sprawach wiary czy filozofii, ale i rodzącej się demokracji, choć on sam stara się przede wszystkim mówić o wolności i relacjach Kościół–państwo. Wyrazem uznania są m.in. doktoraty honorowe Uniwersytetu Łódzkiego i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie, a także nagrody: im. Jurzykowskiego (1988), im. S. Kisielewskiego (1993) i im. K. Pruszyńskiego (1993). Dużo w tym czasie publikuje, głównie zbiory szkiców i esejów poświęconych problematyce filozoficznej, społecznej i religijnej (Nieszczęsny dar wolności, 1993; Spowiedź rewolucjonisty. Czytając Fenomenologię ducha Hegla, 1993; W krainie schorowanej wyobraźni, 1997; Ksiądz na manowcach, 1999) oraz tomy rozmów (Między Panem a Plebanem – wraz z A. Michnikiem i J. Żakowskim, 1995; Tischner czyta Katechizm – wraz z J. Żakowskim, 1996; Przekonać Pana Boga – wraz z D. Zańko i J. Gowinem, 1999). W 1998 ukazuje się kontynuacja Filozofii dramatu – Spór o istnienie człowieka. Wielkim powodzeniem wśród czytelników cieszą się pisane stylizowaną gwarą podhalańską gawędy filozoficzne Historia filozofii po góralsku (1997). Szeroką popularność przyniosły Tischnerowi także audycje radiowe (m.in. Rozmowy bez pointy z J. Gowinem na antenie Radia Kraków oraz czytana tamże Historia filozofii po góralsku) i programy telewizyjne. Wśród tych ostatnich na uwagę zasługują zwłaszcza cykle Siedem grzechów głównych po góralsku (1995), którego był współscenarzystą, oraz Tischner czyta Katechizm (1996) – rozmowy prowadzone z Jackiem Żakowskim. W ostatnich latach życia ks. Tischner ciężko zachorował na raka krtani. Kolejne operacje i postępy choroby pozbawiły go możliwości mówienia. Mimo to prawie do ostatniej chwili wciąż pisał; z tego czasu pochodzą przejmujące teksty o Bożym Miłosierdziu oraz niewielka książeczka pt. Pomoc w rachunku sumienia. Zmarł 28 czerwca 2000 roku w Krakowie. Pochowany został 2 lipca w Łopusznej.
(http://tischner.pl/zyciorys) niektóre fragmenty wyciąłem.
N 50° 04.ABC
E 019° 52.DEF
A. Którego dnia, jakiego miesiąca Ks. Prof. Józef Tischner został ochrzczony? :
6) 2 kwietnia
5) 20 kwietnia
7) 2 lipca
B. Jakie Tischner otrzymał drugie imię?:
3) Stefan
4) Stanisław
5) Szymon
C. Jak się niekiedy podpisywał?:
7) Józek Szkolniczy
2) Józef Szkolny
1) Józek Szkolny
D. Gdzie w latach młodości spędzał wakacje?:
5) w Starym Sączu i Jurkowie
2) w Nowym Sączu i Jurgowie
4) w Starym Sączu i Jurgowie
E. W którym roku ukazała się jego pierwsza książka?:
7) 1975
6) 1974
8) 1976
F. W którym roku Tischner zostaje kawalerem Orderu Orła Białego?:
8) 2000
1) 1998
9) 1999
[EN] Google tłumacz :(
Childhood and youth (1931-1949)
Ks. Jozef Tischner was born on March 12, 1931 in Stary Sacz. The parents were teachers: his father - Joseph - came from Sacz, mother - of Veronica train pets - from Jurgów. Childhood and youth spent in Łopuszna, where his father was in 1932, a position the head of the school. Tischnerów family lived in the (non-existent today) the school building. His childhood was happy: he lived the life of a child countryside, like his peers, and also the intelligentsia - the house was respect for literature and intellectual work. In 1936 he born the second son Tischnerów, Marian. During the war Tischner had a few years to leave Łopuszna. For a time they lived in Raba Wyzna, and in 1942 his father was sent to work in a primary school in Rogoźniku. There until the liberation. In 1945 they returned to the anglers, where he remained until retirement; a year later he came into the world of their third son, Kazimierz. At that time, the oldest of the sons was already a student of high school in Nowy Targ. In 1949 he called. a high school diploma and, according to the will of his father, he applied to the Faculty of Law at the Jagiellonian University, although earlier decided that he would be a priest. After completing the first year of the law in May 1950 he knocked at the gates of the seminary Street. Below the castle in Krakow. He remained a student at the Jagiellonian University - but at the Theological Faculty.
The choice of route (1950-1969)
Jozef Tischner studied theology in the most difficult period for the Church in the post-war Polish history. For the period of his studies, among others, he falls loud process priests from Krakow curia, imprisonment and internment Primate Archbishop Eugeniusz Baziak and the removal of theological faculties of universities. Tischner decided to devote himself to science. Under the influence of Fr. prof. Kazimierz Kłósaka developed his interest in philosophy, becoming interested in German philosophy. The model was his pastor Fr.. Prefect Jan Pietraszko, later bishop. For the last year he lectures on social ethics of the Father. Dr. Karol Wojtyla. He was ordained on June 26, 1955. in the Wawel Cathedral by Bishop Francis Jopa. Encouraged by Fr.. Kłósaka he enrolled at the Christian Philosophy Faculty of the Academy of Catholic Theology in Warsaw (1955-1957). After the October thaw - and return to Cracow at the reintroduction of religious education in schools - continued them at the Faculty of History and Philosophy of the Jagiellonian University (1957-1959). He was at that time mainly the philosophy of Edmund Husserl. At the same time he worked as a vicar and a catechist in the parish. Nicholas Chrzanowie (1957-1959) and the parish. Kazimierz in Cracow (1959-1963). In 1963 he defended his doctorate under Professor. Roman Ingarden at the Jagiellonian University. Along with a degree began to lecture in philosophy at the Major Seminary (later - the Pontifical Faculty of Theology, and since 1981 - the Pontifical Academy of Theology) in Krakow. In the mid-60s he worked with "Tygodnik Powszechny" and the monthly "Znak", which remained tied to the end of life. In 1965 he moved with wikarówki St. Kazimierz home to priests professors Street. St. Mark 10, where he lived for 90 years.
Philosopher and pastor (1970-1979)
The 70s were for him a period of intense pastoral work. He celebrated at this time in the church. Brand famous Masses for preschoolers, during which introduced the custom dialogowanych homilies and let the children bring to the church favorite toys. He was also chaplain duties Krakow intelligence, he gathered his popular "thirteen", celebrated in the church. Anne. He collaborated with a number of environments: doctors (especially psychiatrists, a friend of Anthony Kępno), scholars, artists. He was a respected preacher and lecturer. In 1974, he habilitated at the ATK based on the work "Phenomenology of consciousness privatism." In the second half of the 70s he joined the movement of independent cultural initiatives (including the so-called. Flying University). During this time he wrote a number of important products including extensive essay "Decline of Christianity Thomistic", which has become a hotbed of controversy known under the name "dispute with Thomism." Tischner occurred against the dominance of one model of philosophy (the Aristotelian-Thomistic) in the interpretation of Christian doctrine; He argued that modern philosophy, especially the philosophy of values, Christianity has to offer equally interesting perspective.
Chaplain of 'Solidarity' (1980-1989)
With the "Solidarity" movement he became involved since its inception; 19 October 1980 delivered in the Wawel Cathedral loud homily to the leaders of the newly formed compound (Solidarity conscience), which gave rise to the Ethics published a year later solidarity. In 1981 he was a guest of the First National Congress of Delegates of "Solidarity" in Gdansk. Together with activists from the "Solidarity" of Individual Farmers organized in the 80s assistance for Podhala (importing agricultural machinery from Austria, organizing trips to husbandry practices). As a chaplain Highlanders Association initiated the tradition of the August Masses in the intention of the homeland in the chapel Turbacz (since 1982), which came pilgrims from all over Polish. At the same time since 1980. drama taught philosophy at the State Higher School of Theatre in Cracow and in the Faculty of Philology of the Jagiellonian University (monographic lectures delivered in the 80s and 90s in the Jagiellonian University Collegium Witkowski - every Tuesday at 18 - attracted crowds of listeners). He co-founded a PAT Faculty of Philosophy (1981), he served as its dean, and since 1985 he was an associate professor of the university. Elected Rector of PAT, refused to accept this function, wanting to continue to deal with scientific work and pastoral. Along with philosophers Hans-Georg Gadamer and Krzysztof Michalski, co-founded the Institute for Human Sciences in Vienna (1981), has repeatedly participated in organized by the institution of intellectual meetings with John Paul II at Castel Gandolfo. After the attack on the Pope in May 1981, Fr. Tischner was first invited to Polish television - gave a comment to this event. In the 80 published another book Tischner, including Thinking value (1982) and Poland is the homeland. In the circle of philosophy of work (1985). The culmination of research work carried out in this period was published in 1990. The philosophy of drama.
Teacher of freedom and hope (1990-2000)
The 90s was a period in which Tischner reaping their previous exposures and at the same time gaining enormous popularity in Poland. It is becoming an authority not only in matters of faith or philosophy, but emerging democracy, although he tries to mainly talk about freedom and church-state relations. In recognition feature honorary doctorates from the University of Lodz and the Pedagogical University of Cracow, as well as prizes: the. Jurzykowski (1988) them. S. Kisielewski (1993) and them. Pruszyński K. (1993). Much of this time publishes, mostly collections of essays and essays on issues of philosophical, social and religious (unfortunate gift of freedom, 1993; Confession revolutionary. Reading Phenomenology spirit of Hegel, 1993; In the land of the ailing imagination, 1997; Priest astray, 1999) and volumes talks (between the Lord and the Vicar - together with A. Michnik and J. Żakowski, 1995; Tischner reads Catechism - with J. Żakowski, 1996; convince God - along with D. Zanko and J. Gowin, 1999). In 1998 appears a continuation of Philosophy drama - The dispute over the existence of man. Great success among the readers enjoy the written stylized Podhale dialect tales philosophical history of philosophy Highlander (1997). Wide popularity brought Tischner also broadcasts (including talks with pointy J. Gowin on Radio Kraków and read therein History of Philosophy Highlander) and television programs. Among the latter especially noteworthy series Seven Deadly Sins Highlander (1995), which he co-wrote, and Tischner reads Catechism (1996) - talks with Jack Żakowski. In the last years of his life, Fr. Tischner seriously ill with cancer of the larynx. Subsequent operations and the progress of the disease robbed him of the ability to speak. Despite this, almost to the last moment still he posted; this time come poignant lyrics about God's mercy and a small booklet Fri. Help conscience. He died on June 28, 2000 in Krakow. He was buried on July 2 the anglers.
(http://tischner.pl/zyciorys) I cut some passages.
N 50° 04.ABC
E 019° 52.DEF
A. On what day , what month Ks. Prof. Jozef Tischner was baptized ? :
6 ) April 2
5 ) April 20
7 ) July 2
B. What Tischner received the second name ?:
3 ) Stefan
4 ) Stanisław
5 ) Simon
C. How are sometimes signed ?:
7 ) Józek Szkolniczy
2 ) Joseph School
1 ) Józek School
D. Where in his youth vacationing ?:
5 ) in Stary Sacz and Jurek
2 ) in Nowy Sacz and Jurgowie
4 ) in Stary Sacz and Jurgowie
E. In which year he published his first book ?:
7) 1975
6) 1974
8) 1976
F. In which year Tischner is a Knight of the Order of the White Eagle ?:
8) 2000
1 ) 1998
9) 1999