Dno i metr mułu EarthCache

[PL]

Geologia:

Wieś Smoszewo, wzmiankowana już w XIII wieku, położona jest na wysokiej skarpie wiślanej stanowiącej tu zachodnią krawędź Wysoczyzny Płońskiej. Wysoczyzna Płońska położona jest na północ od Kotliny Warszawskiej to równina morenowa urozmaicona łańcuchem wzgórz morenowych i kemowych ciągnących się równolegle do rzeki Wisły, poniżej ujścia Narwi. Ten zbudowany z osadów polodowcowych obszar rozcina dolina Wisły. Wysoki, stromy prawy brzeg, podcinany przez wody Wisły odsłania jego budowę wewnętrzną w wielu miejscach.

W Smoszewie, w naturalnym odsłonięciu w postaci pionowej ścianki o długości około 20 m i wysokości do 4 m, zlokalizowanej w najwyższej części kilkunastometrowej skarpy wiślanej, odsłaniają się utwory limnoglacjalne, zdeponowane w jeziorze proglacjalnym, jakie powstało przy czole plejstoceńskiego lądolodu w czasie tzw. epoki lodowcowej. Do jeziora znoszony był materiał wymywany z topniejącego i cofającego się lodowca. Osady zastoiskowe w Smoszewie pochodzą z zimnego jeziora glacjalnego. Są to muły i iły rytmicznie warstwowane, przewarstwione piaskami drobnoziarnistymi, warstwowanymi faliście i riplemarkowo. Charakterystyczna rytmiczna zmienność litologiczna jest interpretowana jako zmienność sezonowa warunków sedymentacji w zbiorniku. Warstewka jasna odpowiada okresowi lata kiedy lądolód nadtapiał się i wypływały z niego większe ilości wód o silniejszym prądzie. Jezioro nie było przykryte lodem, osady mogły się utleniać i uzyskiwały jasne zabarwienie. Warstewki ciemne powstawały z najdrobniejszych zawiesin, które osadzały się dopiero w zimie, kiedy jezioro było zamarznięte i tafla lodu, odcinając dostęp tlenu, powodowała warunki redukcyjne, zaznaczone ciemnym zabarwieniem osadu. Taki układ warstw pozwala na określenie czasu występowania pewnych zjawisk w geologii czwartorzędu. Drobnoziarniste iłowo-mułkowe osady rytmicznie laminowane warstwami ciemnymi i jasnymi noszą nazwę iłów warwowych (od szwedzkiego słowa varv - warstwa).

Obecność piasków warstwowanych riplemarkowo wśród osadów zastoiskowych w Smoszewie wskazuje na występowanie silnych prądów przydennych w zbiorniku. Było to prawdopodobnie związane z niewielką odległością miejsca depozycji osadów od brzegów jeziora polodowcowego i intensywnym dopływem wód roztopowych w okresie letnim. Potwierdza to znaczna miąższość jasnych i bardziej gruboziarnistych (piaszczystych) warstw związanych z depozycją w okresie letnim. Duża zmienność uziarnienia osadów zawiesinowych, mułkowych i ilastych, wynikająca z działania prądów trakcyjnych może być związana z intensywnością procesów sedymentacyjnych w strefie przybrzeżnej zastoiska, również w okresie zimowym.

Osady zastoiskowe występują często w Kotlinie Warszawskiej oraz w jej otoczeniu. Reprezentują one specyficzne środowisko dużych kopalnych jezior glacjalnych. Odsłonięcie w Smoszewie jest jednak jednym z nielicznych, tak dobrze odsłoniętych stanowisk, gdzie możemy obserwować charakterystyczne wykształcenie osadów zastoiskowych typowych dla jezior polodowcowych. Liczne odsłonięcia znajdziemy też w wąwozach w rejonie Zakroczymia, ale nie tak bardzo wyeksponowane.

Zadania:

Podczas zakładania kesza autor znalazł 3 dostępne odsłonięcia osadów, przy czym najbardziej ciekawe jest to trudno dostępne (z uwagi na śmieci, które wyrzucają tam właściciele okolicznych działek).

UWAGA:

Dostęp do odsłonięcia może być trudno dostępny i niebezpieczny, szczególnie po deszczu i zimą. Wchodząc tu pamiętaj, że wilgotne iły są naprawdę śliskie! Dodatkowo z uwagi na osuwisko wskazane jest zachować tu ciszę.

Pytania:

Opcjonalne: O odsłonięcie nikt zbytnio nie dba, więc być może za kilka lat zniknie pod śmieciami. Proszę do odpowiedzi (nie do loga!) dołączyć zdjęcie swojego GPS lub siebie na tle któregoś z odsłonięć.

Skrzynka typu EarthCache, nie posiada fizycznego pojemnika. Aby zalogować znalezienie tego EarthCache, musisz udać się pod wskazane współrzędne, odpowiedzieć na powyższe pytania.

Odpowiedzi proszę wysyłać za pomocą mojego profilu. Nie trzeba czekać na moją odpowiedź, można od razu logować. Jeśli coś będzie nie tak, zgłoszę się sam. W razie potrzeby pomogę w rozwiązaniu zadań. Logi bez podesłanych odpowiedzi będą kasowane.

[EN]

Geology:

Smoszewo village, mentioned already in the thirteenth century, is located on the high banks of the Vistula river here representing western edge of the Płońsk Plateau. Płońsk Upland is located north of the Warsaw Basin is a plain moraine diversified chain of moraine hills and kame extending parallel to the river Vistula, below the mouth of the Narew river. Built with post-glacial sediments area cuts the Vistula valley. Tall, steep right bank, whipped by the waters of the Vistula reveals its internal structure in many places.

In Smoszewo, in natural unveiling in the form of a vertical wall with a length of 20 m and a height of 4 m, located in the highest part of the Vistula embankment, reveal limnoglacial deposits in the proglacial lake, which was created at the head of the Pleistocene ice sheet during the so-called Ice Age. Material worn to the lake was washed from melting and retreating glacier. Settlements dammed in Smoszewo come from cold glacial lake. These mules and rhythmically layered clays, sands interbedded fine-grained, wavy layered and ripple marked. The distinctive rhythmic variation lithogenic is interpreted as seasonal variability conditions of sedimentation in the tank. The film obviously corresponds to the period of years when the ice sheet melted and flowed with it greater quantities of water with stronger currents. The lake was covered with ice deposits could oxidize and have obtained a bright color. Dark film formed from the finest suspensions, which were deposited only in winter, when the lake was frozen and a sheet of ice, cutting off oxygen, resulted in reducing conditions, marked with a dark tint sludge. This arrangement of layers allows to determine the time of occurrence of certain phenomena in the Quaternary geology. Fine-grained silt deposits rhythmically laminated layers of dark and light are called varved clays (from the Swedish word Varv - layer).

The presence of ripple marked sand deposits among puddles at the Smoszewo indicates the presence of strong bottom currents in the tank. This was probably due to the small distance space deposition of glacial lake shores and intense inflow of melt waters during the summer. This confirms the significant thickness of clear and coarser (sand) layers associated with deposition during the summer. High volatility grain size of sediment suspension, silt and clay, resulting from the action of traction currents may be related to the intensity of sedimentation processes in the coastal zone hollows, also in winter.

Sediments are often dammed in the Valley of Warsaw and its surroundings. They represent a specific environment of large fossil glacial lakes. Unveiling the Smoszewo, however, is one of the few so well exposed positions where we can observe the characteristic education sludge puddles at typical glacial lakes. Numerous unveiling will also find ravines in the Zakroczym area, but not so much exposed.

While setting the cache author found only 3 available exposed deposits, the most interesting is not readily available (due to the garbage that throw there the owners of the neighboring plots).

Tasks:

While setting the cache author found only 3 available exposed deposits, the most interesting is not readily available (due to the garbage that throw there the owners of the neighboring plots).

WARNING:

Access to the unveiling can be difficult to obtain and dangerous, especially after rain and snow. Entering here remember that moist clays are really slippery! In addition, due to a landslide, it is advisable here to keep silence.

Questions:

Optional: Nobody much care about the unveiling, so maybe in a few years it will disappear under the debris. Please sending a reply (not with a log!) attach a photo of your GPS or yourself on any of the exposures.

EarthCache not have a physical container. To log in finding EarthCache, you must go to the provided coordinates and answer these questions.

Please send answers via my profile. No need to wait for my answer, you can immediately log. If something is wrong, I will send you a message. If you need help in solving tasks just ask me. Logs without answers will be deleted.

Źródła / References:

• Słomka T., Kicińska-Świderska A., Doktor M., Joniec A., Katalog obiektów geoturystycznych w Polsce, Akademia Górniczo Hutnicza w Krakowie, Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Kraków 2006
• Mojski J. E., Sokołowski S. (ed.). Budowa Geologiczna Polski t. I, Stratygrafia, cz. 3b, Kenozoik, Czwartorzęd. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1984.