Czartowska Skała należy do grupy najwyższych wierzchołków Parku Krajobrazowego Chełmy i położona jest we wschodniej części Pogórza Kaczawskiego. Dzięki odsłonięciu skał na szczycie jest jednym z najlepszych punktów widokowych w Sudetach. Panorama obejmuje nie tylko najbliższe okolice, ale również bardziej oddalone pasma górskie Sudetów Środkowych i Sudetów Zachodnich, z dominującymi na horyzoncie Karkonoszami i ich najwyższym szczytem - Śnieżką. W drugą stronę możemy podziwiać płaskie, ale równie malownicze tereny Niziny Śląskiej.
Wzniesienie wyróżnia się krajobrazie sylwetką, bowiem szeroko wokół niej rozciągają się łąki i pola, położone na stosunkowo płaskim terenie. Dzięki temu stanowi dominantę okolic Muchowa i Pomocnego. Około 20 milinów lat temu Czartowska Skała była czynnym wulkanem, a jej skalisty wierzchołek jest tak naprawdę pozostałością czopa zastygającej lawy zatykającej komin wulkaniczny. Dzisiejszy jego wygląd to przede wszystkim wynik milionów lat trwającej erozji. ale również kilkudziesięcioletniej działalności kamieniołomu, w którym pozyskiwano materiał skalny (wydobycie zakończono jeszcze przed II wojną światową, ustanawiając wychodnię skalną pomnikiem przyrody). Dzięki temu mamy możliwość podziwiania pięknej oddzielności słupowej, powstającej podczas stygnięcia magmy bazaltowej. Słupy mają nawet kilkanaście metrów długości!
Widoczne na skale słupy powstały w wyniku zmian temperatury magmy, która wypływając na powierzchnię ma temperaturę około 1000 stopni Celsjusza, ale stykając się z chłodniejszym podłożem na powierzchni powoli stygnie. Przejście w stan stały następuje długo przed całkowitym ostygnięciem. Poszczególne składniki magmy podczas dalszego ochładzania się tracą na swojej objętości, co powoduje spękania twardej już w tym momencie skały. Działające tutaj siły powodują, że powstają sześciokątne słupy, co jest regułą przy równomiernym stygnięciu (przy zaburzeniach przekrój słupów może różnić się od sześciokątnego). Ułożenie słupów nie jest przypadkowe, bowiem są one prostopadłe do powierzchni ochładzającej magmę. Musimy jednak pamiętać, że to co widzimy dzisiaj, przed milionami lat wyglądało zupełnie inaczej i to, co teraz podziwiamy na powierzchni, kiedyś było pod warstwą miększych skał, które uległy erozji, odsłaniając twardszą skałę wylewną.
Zadania do wykonania:
1. Powszechnie uważa się, że tutejsza skała budująca wzgórze i słupy to bazalt. Czy to prawda? Jeśli nie, to jaka to skała?
2. W literaturze można znaleźć informację, że tutejsze słupy skalne mają szerokość 15 - 20 centymetrów. Czy możesz to potwierdzić mierząc kilka?
3. Podaj wysokość m.n.p.m. w punkcie N 51° 02.263 E 016° 01.724 (nie sugeruj się mapą).
4. Mile widziane, ale nie obowiązkowe foto w okolicach tego EC, proszę nie fotospoilerować odpowiedzi!
Zalogować "znalezienie" możesz bezpośrednio po przesłaniu odpowiedzi przez mój profil. Jeżeli Twoje odpowiedzi będą błędne, zgłoszę się sam. Wpisy bez przesłanych prawidłowych odpowiedzi będą kasowane po 14 dniach.