Zakłady Pojazdów Szynowych (ZNTK)
Historia zakładu sięga 1859 i związane jest z uruchomieniem linii kolejowej do Poznania w dniu 9 sierpnia 1848.Następnie wraz z planami rozwoju sieci kolejowej rozpoczęto budowę Warsztatów Kolejowych (Ausbesserungswerk Stargard), które oddano do użytku dwa dni przed otwarciem linii do Koszalina 30 maja 1859. W pierwszych latach działalności zakład zatrudniał 11 urzędników i 100 robotników Na terenie zakładów znajdowały się hala napraw wagonów i hala napraw parowozów, w których znajdowało się miejsce na 20 parowozów, dla 6 tendrów i 75 wagonów, a przed nimi niezadaszone stanowiska dla 130 wagonów i 22 tendrów. Były to największe warsztaty na Pomorzu. W 1879 Warsztaty Kolejowe wykupił pruski skarb państwa. W pierwszym dziesięcioleciu XX wieku warsztaty były drugim pod względem zatrudnionych zakładem pracy na Pomorzu.
W 1914 Warsztaty Kolejowe zmieniły nazwę na Warsztaty Główne (Hauptwerkstatt Stargard). W związku z trwającą wojną warsztaty przyjmowały liczne zamówienia a liczba pracowników wzrosła do tysiąca, w tym zatrudniono kilka kobiet. W 1916 rozpoczęto rozbudowę warsztatów. Oddano do użytku kuźnię z 33 palarniami kowalskimi, 4 młotami powietrznymi i z hydrauliczną prasą. Następnie uruchomiono 54-stanowiskową lokomotywownię. W 1922roku, po rozbudowie łączna powierzchnia warsztatów wynosiła 70 000 m⊃2;.
W 1923 roku Warsztaty Kolejowe przemianowywano na Kolejowe Zakłady Naprawcze i przeorganizowano zakład dzieląc go na sześć oddziałów. Wraz ze wzrostem zatrudnienia pobliżu warsztatów ul. Jugosłowiańska i na zachód od niej rozpoczęto budowę mieszkań dla pracowników.
Po dojściu nazistów do władzy rozpoczął się wyścig zbrojeń. Od 1937 Zakłady Naprawcze w Stargardzie rozpoczęły przestawiać swoją specyfikę produkcj m.in. produkcją pociągów pancernych. Już po wybuchu wojny w Stargardzie, ze względu na węzłowy charakter stacji ulokowano tu pociągi sanitarne, które miały na celu szybką likwidację uszkodzeń sieci kolejowej i taboru. W czasie wojny kilkukrotnie wzrosło zatrudnienie za sprawą przymusowej pracy jeńców wojennych z pobliskiego Stalagu IID. W szczytowym zatrudniały ok. 6 tysięcy osób[5]. Okres wojny warsztaty przetrwały bez większych uszkodzeń i dłuższych przerw w pracy. Tuż przed wkroczeniem wojsk radzieckich większość maszyn, urządzeń i sprzętu pomocniczego Niemcy ewakuowali z miasta.
Po wojnie siedzibę miały tu Warsztaty Główne PKP (od 17.07.1945 r.). Pierwszymi pracownikami byli osadnicy z Radomia. W początkowym okresie prace skupiały się na odbudowie budynków oraz przy pracach nad uruchomieniem hal produkcyjnych. Ponadto dokonywano napraw bieżących oraz przeglądów rewizyjnych wagonów osobowych i towarowych. Po pewnym czasie zakład zyskał samodzielność i ostateczną nazwę Przedsiębiorstwo Państwowe ZNTK „Stargard”.
Łącznie w pierwszych latach działalności zakładu (1945-1957) naprawiono 17258 wagonów towarowych, 144 wagony nagrzewcze i 500 parowozów.
W początku lat 60. ustalono specjalizację poszczególnych zakładów. W związku z tym w 1961 w ZNTK „Stargard” uruchomiono nowe linie produkcyjne ukierunkowane na produkcję maszyn torowych. Do tej pory urządzenia do układania trakcji kolejowej i energetycznej importowano.
W wyniku zmian ustrojowych w PPPKP rozpoczęto restrukturyzację. Skutkiem tych działań było m.in. przekazanie pełnej samodzielności wszystkim ZNTK, w tym zakładom w Stargardzie. Cięcia w zatrudnieniu nie przyniosły rezultatu. Zakład z roku na rok zwiększał swój deficyt. Ponadto zadłużenie zakładu w wysokości 18 mln. zł powodowało spadek zamówień na nowe maszyny.
W 1995 ZNTK Stargard zostały włączone do Programu Powszechnej Prywatyzacji mimo propozycji wykupienia przez spółkę Investments International należącą do milionera J. Rockefellera.
1 kwietnia 2000 Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy ZNTK postanowiło postawić je w stan upadłości.
Miejsce ZNTK zajęła Fabryka Pojazdów Szynowych powstała w maju 2000 częściowo na bazie upadłych ZNTK „Stargard”. Zatrudniła 168 osób. Fabryka nastawiona była na działalność produkcyjno-usługową. W połowie 2003 roku fabryka została postawiona w stan upadłości.
Następnie 10 września 2003 teren upadłej FPS został przejęty przez spółkę MTR a w części budynków mieści się Zakład Pojazdów Szynowych.
UWAGA KESZ W MIEJSCU NIEKIEDY ZATŁOCZONYM - PROSIMY O ROZSĄDEK PRZY JEGO PODEJMOWANIU.
Dziękuję Jurkowi Tatoniowi za zgodę na wykorzystanie wykonanych przez niego zdjęć.
Źródło: Wikipedia