Kanał Bydgoski - Śluza Miejska Mystery Cache

[PL]

Kanał Bydgoski to sztuczna droga wodna łącząca dorzecza dwóch największych rzek w Polsce – Wisły i Odry. Trasa Kanału Bydgoskiego wiedzie dnem Pradoliny Toruńsko-Eberwsaldzkiej i zaczyna się na bydgoskiej dzielnicy Okole, aby po blisko 25 km skończyć swój bieg w Nakle nad Notecią. Kanał Bydgoski jest częścią międzynarodowej drogi wodnej E-70, która łączy Antwerpię (Belgia) z Kłajpedą (Litwa).

Kanał Bydgoski został zbudowany w latach 1773-1774 na rozkaz króla Prus Fryderyka II i obecnie jest najstarszym czynnym śródlądowym kanałem wodnym w Polsce. Pierwszej gruntownej przebudowy kanału dokonano w latach 1795-1801, a jej autorem był Ernst Conrad Peterson – długoletni inspektor kanału. Oprócz przebudowania śluz i jazów Peterson założył przy brzegach Kanału (od śluzy I do VI) park, który dzisiaj istnieje pod nazwą Planty nad Kanałem Bydgoskim.

W dużej mierze dzięki kanałowi w XIX wieku swój okres rozkwitu gospodarczego miała Bydgoszcz, położona wtedy w obrębie zaboru pruskiego. W latach 1906-1915 dokonano drugiej gruntownej przebudowy kanału. Powstały nowe śluzy, pogłębiono kanał, a stary około 3,5-kilometrowy odcinek tej drogi wodnej został wyłączony z użytkowania. W ten sposób powstał jeden z ważniejszych w Bydgoszczy obszarów rekreacyjnych, wspomniany wcześniej park - Planty nad Kanałem Bydgoskim.

Pierwotna Śluza Miejska została wybudowana w 1774 roku wraz z oddaniem do użytku Kanału Bydgoskiego. Położona ona była wówczas w pobliżu dzisiejszych Mostów Solidarności. Później śluza była wielokrotnie przebudowywana z powodu trudnych warunków geotechnicznych oraz ograniczonej trwałości materiału z jakiego była zbudowana. Śluza zawaliła się m.in. w latach 1788 i 1803.

W 1882 roku po licznych awariach i osunięciach zdecydowano się na wybudowanie nowej murowanej śluzy o nietypowym kształcie trapezowym. Stąd też śluza ta często nazywana była także „trapezową” lub „workową”. Ulokowano ją około 50 metrów na północ od pierwszej drewnianej śluzy, w szerokim zakolu Brdy. Nowa śluza była konstrukcją nowatorską, interesującym przykładem rozwoju XIX-wiecznej myśli technicznej. Nietypowy był zarówno sam kształt komory, sposób usytuowania wrót górnych i dolnych w jednej głowie, jak również sposób jej funkcjonowania. Pomimo swoich wad, śluza „trapezowa” funkcjonowała ponad 30 lat. W 1914 roku oddano do użytku współczesną Śluzę Miejską. Stara śluza „trapezowa” przez pewien okres czasu była jeszcze w rezerwie, ale potem jej fragment został wyburzony, a komora zasypana piaskiem

Przebudowa Śluzy Miejskiej w latach 1910-1914 związana była z realizacją projektu Kanału Centralnego, który miał połączyć Ren z Odrą i dalej z Wisłą. Śluza została wtedy przystosowana do obsługi barek o tonażu sięgającym aż 400 ton. Jest śluza jednokomorowa o długości 57,4 m i szerokości 9,6 m. Konstrukcja śluzy podzielona jest na sekcje dylatacyjne: głowa górna, komora i głowa dolna. Zamknięcia głowy dolnej stanowią wrota wsporne dwuskrzydłowe. Napełnianie wodą następuje przy pomocy kanałów obiegowych. Zamknięcia śluzy i kanałów obiegowych posiadają napędy elektromechaniczne oraz ręczne.

[EN]

The Bydgoszcz Canal is a waterway connecting two the largest river basins in Poland – Vistula and Oder. The Bydgoszcz Canal is located on the bottom of the Thorn-Eberswalde Proglacial Valley. It goes from Bydgoszcz (Okole district) to Nakło nad Notecią. The Bydgoszcz Canal is a part of the international waterway E-70 which connect Antwerp (Belgium) and Klaipeda (Lithuania).

The Bydgoszcz Canal was built in 1772-1775, at the order of Frederick II, king of Prussia. Today, this is the oldest active inland waterway in Poland. The Bydgoszcz Canal was completely rebuilt in 1795-1801 by Ernst Conrad Peterson. In those years, builders constructed new water gates and they rebuilt older water gates. Peterson also decided to plant trees along the Bydgoszcz Canal. This park, known as the „Planty nad Kanałem Bydgoskim”, is the largest city park in Bydgoszcz.

The Bydgoszcz Canal played a huge role in economic development in Bydgoszcz in the 19th century. The canal was completely rebuilt again in 1906-1915. Another water gates were constructed, the canal was deepen and old part of the canal (about 3,5 km of length)was closed down. In this way, one of the most important recreational area in Bydgoszcz was established – city park called „Planty nad Kanałem Bydgoskim”.

The first water gate was built in 1774. This wooden construction was modernized several times due to frequent failures, e.g. in 1788 and 1803. In 1882, local authorities decided to rebuild the water gate which was removed about 50 meters to the north. This new construction had unusual shape of trapezoid. That’s why this water gate was called ‘trapezoid’ or ‘baggy’. The new water gate was an innovative construction and an interesting example of the 19th century technological thought. Despite its drawbacks the water gate was functioning over 30 years until 1914, when the contemporary water gate was put into operation. The old ‘trapezoid’ water gate for some time was kept in reserve but later the part of it was demolished and chamber was gradually covered up with sand.

Rebuild of the water gate in the years 1910-1914 was connected with the project of Central Canal, linking the Rhine, the Oder and the Vistula. The water gate was adjusted to river barges of tonnage about 400 tons. The water gate has one chamber. Its length is 57,4 meters and its width is 9,6 meters. The mechanism of closing are double miter gates. The chamber is filled with water by means of the rotative canals. The latches closing rotative canals are electromechanically or manually powered. The water gate has been functioning until now.