De Grebbelinie is een oude verdedigingslinie tussen de Zuiderzee en de Rijn van Rhenen naar Amersfoort. De aanleg begon in 1745. In 1794 werd de linie voor het eerst gebruikt bij dreiging van de Franse inval. Daarna werd de linie tot 1926 onderhouden en raakte daarna in verval. Met de Tweede Wereldoorlog in zicht werd de linie opnieuw in gebruik genomen en ingericht voor de verdediging van Nederland. In de meidagen van 1940 is met name op de Grebbeberg en bij Scherpenzeel zwaar gevochten en wist het Nederlandse leger lang tegenstand te bieden. Deze multi voert je langs een aantal restanten van de Grebbelinie die in het landschap zichtbaar zijn. De route is ongeveer 10 km lang en kan wandelend of op de fiets worden afgelegd. Bij het eerste waypoint is een parkeerplaats waar je de auto kan achterlaten.
WP1: N 52.04.247 / E 005.32.919 Grand Canal Renswoude
Je staat hier bij kasteel Renswoude. Het huidige kasteel is gebouwd op de restanten van een 14e eeuws kasteel. Kenmerk van dit kasteel is het zgn. Grand Canal. Helaas is het Grand Canal gescheiden van het kasteel door de N224, hierdoor wordt de zichtas tussen kasteel en Grand Canal doorbroken. Het huidige kasteel is gebouwd in 1654. Rond welk jaar is het Grand Canal aangelegd (dit is een jaartal met 2 nullen) ? Stapeltel dit jaartal en je hebt A
WP2: N. 52.05.052 / E 005.32.909 Werk aan de Daatselaar
![]()
Je staat hier bij het Werk aan de Daatselaar. Dit is aangelegd op de verbinding tussen de Groeperkade en de Slaperdijk. Het diende ter bescherming van een inundatiesluisje in de Grebbelinie. Het Werk aan de Daatselaar is, samen met de Groeperkade het oudste nog zichtbare onderdeel van de Grebbelinie. Aan het eind van de 19e eeuw was het werk vervallen en de gracht was dichtgegroeid. Ook in de meidagen van 1940 speelde het vanwege de vooruitgeschoven positie geen rol. Op het informatiebord kan je vinden voor hoeveel militairen en kanonnen hier plaats was in de Franse tijd. Stapeltel beide getallen voor B.
WP3: N 52.05.165 / E 005.33.311 Werk aan de Daatselaar
Hier sta je midden op het Werk aan de Daatselaar. Sinds de Franse tijd is er stevig bezuinigd op defensie, hoeveel militairen en kanonnen verdedigen nu nog dit werk, het totaal van beide is C (let op, de militairen bevinden zich op twee plekken in het fort)
WP4: N 52.05.056 / E 005.33.638 Slaperdijk
Je fietst nu vanaf het Werk aan de Daatselaar over de Slaperdijk. Deze dijk is in 1652 aangelegd om bij een dijkdoorbraak van de Rijndijk de Gelderse Vallei tot Amersfoort droog te houden. De Slaperdijk loopt van het Werk aan de Daatselaar tot aan de Amerongse bossen van de Utrechtse Heuvelrug. Bij de grote dijkdoorbraak tussen Rhenen en Wageningen in 1855 hield ook de Slaperdijk geen stand en brak deze door. Op een aantal plekken wordt de dijk gekruist door een beek. Deze beken zorgden in een normale situatie voor de afwatering van de Gelderse Vallei en stromen door middel van heulen (duikers) onder de Slaperdijk door. Bij hoog water konden de heulen worden afgesloten waardoor de waterstand achter de dijk beter gereguleerd kon worden. De Gelderse boeren die aan de andere kant van de dijk woonden waren hier niet blij mee omdat hun land onderstroomde. Bij de overstroming van 1855 werd de Munnikkenheul zelfs gesaboteerd wat uiteindelijk leidde tot een dijkdoorbraak. In tijden van oorloge werden de heulen ook gesloten om het land voor de Slaperdijk te inunderen en daarmee de vijand te stoppen. Op deze plek zie je de Luntersebeek. Je vind hier een aantal plaatjes van klompenpaden die hier langs lopen. Voor D heb je het aantal klompenroutes en de totale afstand hiervan nodig.(het lijkt er op dat een bordje is verdwenen, D=30)
WP5: N 52.04.332 / E 005.33.624 Fliertsebeek
De Flierstebeek is een van de vele beken die de waterstand van de Gelderse Vallei moeten reguleren. Het kwelwater dat hier omhoog komt van de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe wordt door deze beken afgevoerd naar de Grift en vandaar naar de Rijn of het IJsselmeer. Vanuit de Fliertse Beek wordt ook het Grand Canal van Kasteel Renswoude gevuld. Iets verder vanaf dit punt gaat een zandpad rechtsaf naar beneden de Slaperdijk af en kom je bij het Grand Canal. Vanaf dit punt is de zichtas naar Kasteel Renswoude in de verte duidelijk te zien. Ook de Fliertse Beek wordt door middel van een heul onder de Slaperdijk doorgeleid. Rondom deze heul staat een hekwerk. Voor E heb je de letterwaarde van de eerste letter van de leverancier van dit hekwerk nodig
WP6: N 52.03.799 / E 005.33.595 Munnikenheul
De Munnikkenheul is een duiker in de Slaperdijk waar de Munnikenbeek de Slaperdijk kruist. Bij hoog water of oorlogsdreiging werd de heul gesloten waardoor het water niet weg kon stromen en het land voor de dijk onder water kwam te staan. Bij de doorbraak van de Rijndijk in 1855 saboteerden Gelderse boeren hier de heul waardoor de kracht van het wegstromende water een dijkdoorbraak veroorzaakte waardoor het water alsnog Amersfoort bereikte. De Munnikenheul is in de 20e eeuw gerestaureerd. F is het aantal horizontale balken van de balustrade.
WP7: N 52.02.975 / E 005.33.456 Fort aan de Buurtsteeg
![]()
Het Fort aan de Buurtsteeg is het grootste fort van de Grebbelinie. Het wordt doorsneden door de spoorlijn Utrecht - Arnhem. Het fort is in 1786 aangelegd en bood plaats aan een paar honderd militairen. In 1794/1795 waren Engelse dragonders in het fort gelegerd, maar speelde het geen rol bij de Franse inval. Ook in mei 1940 was het Fort, afgezien van een artilleriebeschieting geen strijdtoneel. Op het noordelijk deel van het Fort was voor een aantal jaren Camping "De Batterijen" gevestigd. Nadat deze werd gesloten is dit deel van het Fort gerestaureerd en hier is inmiddels begonnen met de bouw van een bezoekerscentrum dat in 2017 geopend gaat worden. Op het noordelijk deel zijn ook een paar zgn. Kochbunkers te zien. Dit zijn eenpersoonsbunkers die de Duitsers in 1945 in de Pantherstellung (Duitse benaming voor de Grebbelinie) aanlegden. Deze werden in 2010 ontdekt in Renswoude en zijn met behulp van de Koninklijke Landmacht naar het Fort aan de Buurtsteeg verplaatst. Op dit waypoint zie je de restanten van een kazemat. G is het aantal schietgaten dat hierin nog herkenbaar is.
WP8: N 52.02.930 / E 005.33.514 Fort aan de Buurtsteeg
Hier vind je een informatiebord over de geschiedenis van het Fort aan de Buurtsteeg, vanwege mogelijke beperkte bereikbaarheid in verband met werkzaamheden aan het toekomstige informatiecentrum is hier geen vraag.
WP9: N 52.03.092 / E 005.32.700 Batterij in de Schalmdijk
![]()
De batterij in de Schalmdijk is een strategische plek in de Grebbelinie. Hier komen drie dijken bij elkaar waarmee een eventuele vijand toegang kon krijgen tot de Emmikhuizerberg. Daarom werd hier een batterij aangelegd die dit punt moest verdedigen. De batterij moest zowel de Slaperdijk, het Fort aan de Buurtsteeg als de Schalmdijk dekken. Op het informatiebord treft je informatie aan over de inundaties van de Grebbelinie. Van noord naar zuid was de Grebbelinie verdeeld in meerdere kommen. Voor H zoek je het nummer van de kom waarin deze batterij ligt.
WP10: N 52.02.991 / E 005.32.500 Linie van de Juffrouwwijk
![]()
De Linie van de Juffrouwwijk was, net als de Batterij aan de Schalm bedoeld ter bescherming van de Emmikhuizerberg. In 1843 kreeg deze ook als taak om de spoorlijn Arnhem-Utrecht te verdedigen die hier een hoge doorgang door het inundatiegebied was. In deze linie zijn zowel een Nederlandse kazemat uit de Grebbelinie van mei 1940 als een Duitse kazemat te zien die onderdeel uitmaakte van de Pantherstellung uit 1945. Op het informatiebord treft je informatie over de Linie van de Juffrouwwijk en de Batterij aan de Schalmdijk. Voor I heb je het aantal kanonnen nodig waarvoor op de batterij plaats was.
WP11: N 52.02.985 / E 005.31.752 Emminkhuizerberg
De Emminkhuizerberg is een heuvel die ongeveer 15 meter boven het omringende landschap uitsteekt. Bij het stellen van de inundaties van de Grebbelinie bood de Emminkhuizerberg een mogelijk punt waar de linie doorbroken kon worden en deze werd daarom afgesloten met verschillende forten en verdedigingswerken. Bij de aanleg van de spoorlijn Utrecht - Arnhem in 1846 werd de spoorlijn bij de Emminkhuizerberg verdiept aangelegd. Vaanf de Emminkhuizerberg heb je een mooi uitzicht over Veenendaal. Op de T-splitsing zie je een ANWB paddestoel. Het laatste getal dat je nodig hebt is de afstand naar Amerongen, dit is J
Final
Je hebt nu alle getallen verzameld die je nodig hebt voor de berekening van het eindcoordinaat. Ga even uitrusten op het bankje en bereken het coordinaat met de volgende formule:
N 52.03.(A*D*H)-((E+F)*F) / E 005.32.((C+I)*J*H)-((C*E)-G)
Na het loggen de cache graag weer goed afdekken.
De cache is gelegd met toestemming van de grondeigenaar.