Lampegietersavond Traditional Cache

Het is van den avond, Lammeliedjesavond, Tiderallalom, tiderallalom. Ik heb van m''n moeder een lampien gekregen, Tiderallalom, tiderallalom. En van m''n vader een kaars erin gekregen. Ik vroeg aan Katrien: Hoe laat zal het wezen, Tiderallalom, tiderallalom. Op de slag van hallef, hallef negen, Tiderallalom, tiderallalom".

Lampegietersavond is een Veense traditie. Elk jaar op de maandag die het dichtst bij 17 september ligt gaan de kinderen verkleed en met een lampion in optocht over straat. Na afloop wordt er chocolademelk (vroeger anijsmelk) met een kaneelbeschuit uitgedeeld. Vroeger waren de lampionnen gemaakt van opengesneden kalebassen of pompoenen.

Over de oorsprong van Lampegietersavond bestaan veel theorieën . De eerste en meest algemene is dat het feest te maken heeft met de textielindustrie. In de 17e eeuw ontstond deze in Veenendaal in de vorm van huisvlijt. In veel huisjes stond een weefgetouw of werd wol gekamd. Rond half september werd het 's avonds weer tijd om bij het licht van de olielamp te moeten werken. Lampegiet is een verbastering van "lamp begieten", de olie weer in de lamp doen. Het vieren van het ontsteken van de lampen werd op den duur de traditie van Lampegietersavond.

Een tweede theorie is dat Lampegietersavond is afgeleid van het feest van de heilige Lambertus. Deze is de patroonheilige van de textielarbeiders en leefde vermoedelijk van 638 tot 705. Zijn feestdag is 17 september en waarschijnlijk is deze traditie meegekomen met Duitse textielarbeiders die in Veenendaal neerstreken.

Welke van deze twee theorieen je ook neemt, Lampegietersavond is nauw verbonden met de textielindustrie in Veenendaal. In de loop van de jaren heeft het wel een ontwikkeling doorgemaakt. Vroeger werd er Anijs- of Saliemelk geschonken voor de kinderen met kaneelbeschuit. Tegenwoordig krijgen de kinderen chocolademelk. Volwassen dronken op Lampegietersavond een "Dikke Piet", jenever met bruine suiker. Deze is helemaal verdwenen. Ook was er vroeger een enkele optocht door het centrum terwijl tegenwoordig de optochten in de Veense wijken worden gehouden.

Traditiegetrouw is Lampegietersavond ook een onrustige avond waarop de oudere jeugd het vaak aan de stok kreeg met de overheid. Dit leidde in de 70-er jaren zelfs regelmatig tot inzet van de Mobiele Eenheid.

De laatste jaren is Lampegietersavond uitgegroeid tot een feestweek, het Lampegietersfestival met veel culturele activiteiten en natuurlijk op maandagavond de lampionoptocht.