Szlakiem Parków Narodowych
Ojcowski Park Narodowy
Jest takie jedno miejsce na pograniczu trzech miast. Od października do kwietnia... oaza spokoju gdzie w samotności można podglądać naszych skrzydlatych przyjaciół (a jest ich tutaj naprawdę sporo zarówno pod względem gatunków jak i ilości osobników). Dla tych, którzy lubią zgiełk letnich kąpielisk i chmary owadów z okolicznych trzcinowisk idealny będzie okres letni. Każdy coś tutaj odnajdzie. Przy okazji będzie mógł podnieść wiedzę na temat naszych krajowych parków narodowych, a może sprowokuje Was do odwiedzin parków?
Ojcowski Park Narodowy jest położony w południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i obejmuje: środkową część Doliny Prądnika, część Doliny Sąspowskiej wraz z przyległymi częściami wierzchowiny jurajskiej. Zajmuje powierzchnię 21,46 km². Jest to najmniejszy polski park narodowy.
W rzeźbie OPN wyróżniają się dwie zasadnicze grupy form - dolinne i wierzchowinowe. Do pierwszej zalicza się doliny o charakterze jarów (wcięte około 100 m), małe doliny krasowe: wąwozy i wciosy, a także terasy, stożki napływowe i usypiskowe; do drugiej zaś należą rozsiane na wierzchowinie jurajskiej ostańce otoczone utworami czwartorzędowymi. Dolina Prądnika i Sąspowska to główne i stale odwadniane jary krasowe o prostopadłych, skalistych zboczach i płaskim dnie, do których uchodzą mniejsze doliny o różnym charakterze, najczęściej bezwodne. U wylotu bocznych dolin tworzą się nieraz charakterystyczne stożki napływowe, które powodują często "spychanie" potoków w dolinach pod przeciwległy brzeg (m.in. stożki u wylotów wąwozów: Jamki, Za Krakowską Bramą, Korytania). Wyloty kilku dolinek mają charakterystyczne bramy skalne.
Biorąc pod uwagę urozmaiconą rzeźbę, różne ekspozycje terenu i dużą zmienność mikroklimatu - otrzymamy pełniejszy obraz bogactwa flory Ojcowskiego Parku Narodowego, na które składa się ok. 1000 gatunków roślin naczyniowych skupionych w ok. 30 zespołach roślinnych (trzecie miejsce w Polsce po Tatrach i Pieninach pod względem liczebności gatunków), ponad 230 gatunków mchów i wątrobowców, niespełna 1200 gatunków grzybów i blisko 200 gatunków porostów. W szacie roślinnej okolic Ojcowa występuje wiele gatunków reliktowych, tzn. pozostałości z minionych epok. Brak jest natomiast endemitów, czyli gatunków rosnących na niewielkich, ograniczonych terenach. Brzoza ojcowska uznawana przez długi czas za endemit, występuje także w innych krajach (m.in. w Skandynawii). Na bogatą florę Parku składają się głównie gatunki środkowoeuropejskie (najliczniejsze), północnoeuropejskie i azjatyckie. Są to na ogół pospolite składniki flory Doliny Prądnika, tworzące runo lasów liściastych lub wchodzące w skład typowych zbiorowisk leśnych (m.in. buk, grab, dąb szypułkowy). Wśród ok. 50 gatunków górskich występuje tu grab, jodła, tojad smukły i mołdawski, żywiec gruczołowaty i in. Do rzadkich roślin w tej grupie należy chaber miękkowłosy rosnący w Dolinie Zachwytu. W runie lasów jaworowych na północno-wschodnich stokach Chełmowej Góry i na skałach Czyżówki rośnie cieniolubny gatunek rzadkiej paproci - języcznik zwyczajny.
W OPN występują również gatunki kserotermiczne (ok. 200), a wśród nich tzw. pontyjskie, występujące głównie na obszarach stepowych otaczających od pn. i zach. Morze Czarne. Typowymi przedstawicielami flory stepowej są: ostnica Jana, porastająca kępami skałkę Jonaszówka u wylotu Doliny Sąspowskiej i Górę Koronną naprzeciwko Krakowskiej Bramy oraz wisienka karłowata mające swoje naturalne stanowisko w Grodzisku. Wybitnie kserotermicznym gatunkiem jest również aster gawędka.
Z okresu holoceńskiego ocieplenia klimatu (tzw. optimum) do dziś przetrwały: ułudka leśna w Dolinie Sąspowskiej (nad brzegami potoku w dolnym biegu) i obrazki alpejskie pokrywające zbocza Góry Zamkowej.
Porosty Parku wykazują zazwyczaj duże pokrewieństwo z pienińskimi, a większość z nich to tzw. kalcifilne, czyli związane z podłożem wapiennym. Flora porostów nadrzewnych jest uboga, co związane jest z wpływem szkodliwych zanieczyszczeń przemysłowych. Z rzadkich grzybów warto wymienić purchawicę olbrzymią, sromotnika bezwstydnego, soplówkę jodłową i gwiazdosza czteropromiennego.
Źródło fotografii - strona internetowa http://marekowczarz.pl - Autor Marek Owczarz
Biorąc pod uwagę faunę OPN wraz z otuliną zamieszkuje ok. 11 tysięcy gatunków zwierząt, z czego do tej pory opisano około 6 tysięcy gatunków. Do najlepiej poznanych grup należą kręgowce, a z bezkręgowców np. ślimaki, chrząszcze i owady bezskrzydłe. Najbardziej charakterystycznymi ssakami Parku są nietoperze. Spośród 25 gatunków żyjących w Polsce, na terenie OPN i najbliższej okolicy stwierdzono 17. Dość często spotkać można w czasie hibernacji w jaskiniach podkowca małego i nocka dużego. Dawniej tworzyły one w okresie snu zimowego kolonie na ścianach jaskiń; dziś można już spotkać tylko pojedyncze okazy. Pozostałe gatunki takie jak np. gacek brunatny (wielkouch), mroczek późny i mopek są na ogół rzadkie.
Najliczniejszą grupą zwierząt w Parku i w jego otulinie są owady, reprezentowane przez około 6 tysięcy gatunków. Większość z nich to formy o szerokim zasięgu występowania, lecz spotyka się tu również elementy górskie - relikty zimnego okresu tundrowego, jak też kserotermiczne - przybyłe tu w holoceńskim optimum klimatycznym. Szczególnie osobliwym środowiskiem życia dla wielu owadów są jaskinie. W jednej z nich - Nietoperzowej (już poza terenem Parku) występuje rzadki gatunek skoczogonka Mesachorutes ojcoviensis znany z pd. i zach. Europy. Charakterystyczne dla tej grupy zwierząt są także pajęczaki (np. Meta menardi), krocionogi, równonogi i in. Z pozostałych osobliwości entomologicznych należy zwrócić uwagę na rzadkie w Polsce dwa gatunki pluskwiaków równoskrzydłych, tj. skoczka uszatego Ledra aurita i piewika gałązkowca (Cicadetta montana). Pierwszy z nich ma oryginalną budowę ciała (stąd jego nazwa). Odznacza się on nadrzewnym trybem życia. W Polsce został po raz pierwszy wykazany w Dolinie Sąspowskiej przez Antoniego Wagę w 1855 r. W latach powojennych znaleźli go w Ojcowie prof. Wacław Szymczakowski i Jarosław Urbański. Jego występowanie w Parku zostało potwierdzone w latach 1989 i 1997. Natomiast piewik jest bliskim krewniakiem egzotycznych cykad żyjących na pd. Europy. Na terenie Parku jest obserwowany na kilku stanowiskach. Larwy rozwijają się kilka lat w glebie żywiąc się sokami z korzeni roślin. Postacie dorosłe żyją około miesiąca.
Z innych interesujących bezkręgowców OPN wymienić należy rozpowszechnioną w Karpatach dżdżownicę - Eisenia lucens. Żyje ona w zbutwiałym drewnie, a przy podrażnieniu wydziela świecący w ciemności śluz.
Na niewielkim obszarze Ojcowskiego Parku Narodowego występuje 7 gatunków płazów i 5 gatunków gadów. Płazy reprezentują gatunki pospolite w całym kraju, a więc traszka zwyczajna i grzebieniasta, kumak nizinny, ropuchy: szara i zielona, żaba trawna i rzekotka drzewna. Z gadów natomiast występują: padalec zwyczajny, jaszczurka zwinka oraz żmija zygzakowata, zaskroniec zwyczajny i gniewosz plamisty. Wśród płazów i gadów OPN brak jest gatunków górskich. Ptactwo reprezentowane jest przez około 120 gatunków ptaków, z czego 94 to ptaki lęgowe, spośród których połowa żyje przez cały rok w Ojcowie i okolicach. Większość ptaków zamieszkuje lasy. Z drapieżników dziennych występują tu jastrząb, krogulec, myszołów, sokół pustułka oraz rzadko spotykane kobozy i trzmielojady, a z nocnych puszczyk i sowa uszata. Z innych ptaków spotyka się tu bociana czarnego, 4 gatunki gołębi: grzywacza, siniaka, turkawkę i sierpówkę, liczne gatunki ptaków śpiewających - drozda, kosa, 6 gatunków sikor, ziębę, wilgę i rudzika oraz przylatujące tu na zimowiska kwiczoły, jemiołuszki i czeczotki, 8 gatunków dzięciołów, z których najbardziej interesujące to dzięcioł czarny, zielony i zielonosiwy oraz rzadki dzięcioł średni i dzięciołek. Rzadkie lecz charakterystyczne dla ojcowskich lasów ptaki reprezentuje mysikrólik, zniczek i 4 gatunki muchołówek. Nad wodami zamieszkuje pluszcz i pliszka górska, obydwa gatunki typowe dla górskich potoków oraz związany z tym środowiskiem, rzadki w Parku zimorodek. Począwszy od 1976 r. w Dolinie Sąspowskiej corocznie pojawia się na krótko bocian czarny (od 1990 r. ptak ten gnieździ się w OPN).
Poza ssakami z grupy nietoperzy z większych ssaków występują: sarna, zając szarak, dzik europejski, lis rudy, kuna leśna, tchórz zwyczajny, gronostaj, bóbr europejski, borsuk, orzesznica, piżmak.
Koniecznie zobacz:
1. Dolina Prądnika szlakiem czerwonym i niebieskim,
2. Dolina Sąspowska szlakiem zielonym,
3. Jaskinia Łokietka i Jaskinia Ciemna,
4. skały, skałki i skałeczki w jurajskiej odsłonie, szczególnie urocze gdy nie ma liści na drzewach!
Źródła:
1. Wikipedia,
2. Strona internetowa Ojcowskiego Parku Narodowego
3. Parki narodowe i krajobrazowe w Polsce, Wydawnictwo Szkolne PWN, 2008.
W logbooku znajdziesz literę dodatkową. Zapisz ją. Przyda się do podjęcia pojemnika finałowego!
Koordynaty ukrycia skeszynki uzyskasz po odnalezieniu odpowiednich informacji i przeliczeniu danych. Na rysunku poniżej przedstawiono trzy fotografie miejsc związanych z OPN. Każde z tych miejsc ma dwuczłonową nazwę. Dla każdego z miejsc po odgadnięciu jego nazwy policz litery drugiego członu, a następnie podstaw odpowiednio 1(A), 2(B) i 3(C).
N 50° (2 * A). ABC-271
E 019° (C-1).446-(A*C)
W miejscu ukrycia skeszynki, certyfikaty dla pierwszych trzech znalazców. Trzeciego znalazcę, standardowo proszę o zabranie (posprzątanie) woreczka. Certyfikaty są obok pojemnika. Prośba! Miejsce ruchliwe. Bądź uważny i odłóż pojemnik tak aby mieć pewność, że nie zsunie się z "półeczki". Konkretny hint z foto podpowiedzią w checker-ze. Powodzenia!
Poniżej możesz sprawdzić prawidłowość swoich obliczeń.
