Opis skrytki:
Stożek napływowy - aluwialny stożek, jest to często spotykana forma powierzchni terenu, powstająca na skutek akumulacji (nagromadzania) osadów niesionych przez rzekę lub potok w miejscu wyraźnego zmniejszenia spadku koryta i prędkości płynięcia wody, np. u wylotu doliny bocznej do głównej czy u wylotu doliny górskiej na przedpole. Stożki napływowe mają zwykle kształt wachlarzowaty (stąd nazwa), a ciek w ich obrębie często rozgałęzia się na kilka ramion. Stożek napływowy powstający w miejscu ujścia rzeki do morza lub jeziora nosi nazwę delty.
Omawiany stożek napływowy położony jest około 7 km na północny-zachód od Kalisza, w dolinie Prosny, u wylotu małej dolinki erozyjno-denudacyjnej. W centralnej części stożka można zaobserwować liczne zabudowania mieszkalne, natomiast w dolinie ze względu na żyzność gleb spotykamy pola uprawiane przez mieszkańców.
Dolina Prosny pomiędzy Kaliszem a Jankowem, łącząca Kotliny Grabowską i Pyzdrską, jest młodą formą w stosunku do jej odcinka górnego i środkowego. Około 23 000 lat temu nastąpiła erozja w dorzeczu Prosny, która rozcięła terasę II i od tego czasu Prosna ukształtowała nową dolinę, przy której dziś leżą: Kalisz, Macew, Jastrzębniki, Tursko i Bogusław. Szerokość Doliny przełomowej waha się od 1,5 do 3 km, a jej dno położone jest 25-40 m poniżej poziomu wysoczyzny. Dno doliny Prosny stanowi holoceńska i górnovistuliańska terasa zalewowa. Występują liczne poboczne doliny a u wylotu największej z nich usytuowany jest omawiany stożek napływowy.
Ryc. 1. Mapa hipsometryczna stożka napływowego i dolinki erozyjno-denudacyjnej.
Budowa stożka napływowego:
Stożek napływowy zbudowany jest z osadów serii aluwialnych i serii plenivistuliańskiej. Serię aluwialna tworzą głównie osady piaszczyste drobno- i średnioziarniste natomiast seria plenivistuliańska jest wzbogacona w materiał żwirowy. Na głębokości 8,55 m obserwuje się zmianę sedymentacji. Pojawiają się piaski bardzo drobnoziarniste i drobne mułki.
Etapy powstania stożka:
Tworzenie się stożka napływowego było związane z procesami erozyjnymi. Pierwszy etap erozji miał miejsce około 19000-20000 lat temu . Po okresie zasypania związanego z fazą leszczyńską i kolejnymi fazami chłodnymi wznowienie erozji na większą skalę nastąpiło dopiero w późnym glacjale. Materiał odprowadzany z dolinki wynoszony był przez Prosnę. Akumulacja stożka w obecnym kształcie związana jest z erozją holoceńską. Potwierdzają ten fakt mady wydatowane na okres atlantycki. Szacuje się, że około 2/3 proluwiów zostało odprowadzonych przez Prosnę i nie zostało zakumulowanych na stożku.
Źródło:Hildebrandt-Radke I., 2011 – Aluwialne wypełnienie dna doliny oraz stożek napływowy na terasie zalewowej Prosny w Kościelnej Wsi koło Kalisza – zmienność litofacjalna i antropogeniczne uwarunkowania. [W:] Georóżnorodność rzeźby Wielkopolski, Mazurek M., Zwoliński Z. (red.), Landform Analysis, vol. 16, ISSN 1429-799X, ISBN 978-83-62662-83-8: 64-68.
Przez mój profil wyślij odpowiedzi na poniższe pytania. Nie musisz czekać na moją zgodę na logowanie, jednak pamiętaj, że logi bez uprzednio wysłanych odpowiedzi będą kasowane. Logować EC można bezpośrednio po wysłaniu odpowiedzi do mnie. Jeśli coś w nich będzie nie tak, zgłoszę się do Ciebie/do Was i pomogę w zadaniu. Powodzenia!
Zadania:
1. Wymień skład holoceńskich osadów rzecznych. Czy osady wymienione przez Ciebie to skały? Jeśli tak to jakiego typu?
2.Jaki proces jest odpowiedzialny za ich tworzenie.?.
3. Zmierz jaka jest różnica wysokości między podanymi waypointami A i B
4. Stojąc na szczycie stożka można podziwiać wspaniałe widoki na dolinę Prosny. Uwiecznij ten widok i pochwal się. (opcjonalnie)