Stefan Marzec urodził się 15 kwietnia 1899 roku w Broniszowie (ob. powiat Kazimierza Wielka).
Po ukończeniu Seminarium Nauczycielskiego w Jędrzejowie objął stanowisko nauczyciela szkoły podstawowej w Rzemienowicach, skąd po upływie 4 lat przeniósł się do Wiślicy i tutaj pracował jako nauczyciel szkoły do końca życia. W 1932 r. ukończył Państwowy Wyższy Kurs Nauczycielski we Lwowie. Był świetnym wykładowcą i wychowawcą młodzieży, instruktorem i hospitantem geografii na powiat Busko. Jako nauczyciel przepracował łącznie 50 lat.
W Wiślicy przetrwał okupację hitlerowską, biorąc czynny udział w tajnym nauczaniu. W konspiracji uczył w Chotlu Czerwonym i w Wiślicy języka polskiego, historii, geografii i arytmetyki. Przez cały okres pracy zawodowej tj. od 1918 roku interesował się potrzebami kulturalnymi i społecznymi swojego regionu. Podczas pobytu w Rzemienowicach prowadził Kółko Rolnicze oraz amatorskie kółko teatralne. Po objęciu posady w Wiślicy w 1922 roku włączył się w życie społeczne, biorąc czynny udział w wielu organizacjach. Przez 25 lat był korespondentem rolnym, za co został odznaczony Złotą Odznaką GUS oraz Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski.
Ze swoimi uczniami począł porządkować będące w stanie zupełnego zaniedbania i służące za pastwisko grodzisko - poprawił wał i ogrodził. Polskie Towarzystwo Krajoznawcze oddało mu opiekę nad całością grodziska. Gromadził przedmioty wartości muzealnej. W zachowanej księdze inwentarzowej ujęty jest cały prywatny zbiór cennych okazów m.in. znajdują się tam siekiery krzemienne, topory, noże, łyżwy kościane, igły, przęśliki, numizmaty.
Gdy archeolodzy rozpoczęli badania grodziska wiślickiego, z całą pasją oddał się propagowaniu bezcennych odkryć kultury naszej przeszłości.
Od 1949 roku, gdy ekspedycja archeologiczna Uniwersytetu Warszawskiego pod kierownictwem prof. dr Włodzimierza Antoniewicza i doc. dr Zofii Wartołowskiej rozpoczęła prace wykopaliskowe w Wiślicy, Stefan Marzec udzielał archeologom pomocy, służył radą, interesował się wynikami prac, opiekował się odkrytymi zabytkami. Kierownik wykopalisk doc. Wartołowska powierzyła Marcowi oprowadzanie licznie przybywających do Wiślicy wycieczek.
W 1958 r. władze miejskie przystąpiły do budowy wodociągów. Przy dokonywaniu przekopów na ul. Batalionów Chłopskich, bezpośrednio za murem kościelnym, natrafiono na resztki murów. Marzec z wymiaru i wyrobu cegieł zorientował się o wartości odkrycia. Mimo sprzeciwu przedsiębiorstwa instalującego wodociągi, wstrzymał dalsze prace, a jednocześnie telegraficznie powiadomił doc. Wartołowską. Po kilku dniach przyjechała komisja, a wynikiem jej prac było odkrycie wczesnośredniowiecznego kościoła św. Mikołaja oraz „misy chrzcielnej”.
Paweł Jasienica w książce „Słowiański rodowód” pisze o Nim: „Ma Wiślica i wiernego stróża swoich starożytności. Jest nim Stefan Marzec od dawna tu osiadły nauczyciel. Czerpiąc ze swej roboty korzyści natury moralnej, dba on o wszystko. Oprowadza, informuje, propaguje. Dzięki niemu archeologia obecna jest w Wiślicy na co dzień.”
Stefan Marzec był pierwszym przewodnikiem turystycznym po Wiślicy. Oprowadzał wycieczki, założył księgi pamiątkowe (prowadzone od 1949 roku do 1966 roku), w których można stwierdzić stały wzrost popularności Wiślicy i jej wykopalisk, gdyż przez te kilkanaście lat oprowadził przeszło 130 tysięcy osób. W księgach pamiątkowych oprócz podpisów i uwag znakomitych naukowców i osobistości, spotyka się także podpisy licznych turystów zagranicznych. Z każdej karty ksiąg płyną słowa pełne szczerej wdzięczności za trud poświęcony dla tych, którzy tak jak Stefan Marzec, byli miłośnikami archeologii i historii. Jeden z uczestników wycieczki w księdze pamiątkowej napisał: „Ilekroć myśl moją wiążę z pobytem w tej miejscowości, widzę przed sobą Stefana Marca i słyszę jego słowa, które należałoby chyba nazwać hymnem pochwalnym na cześć jednego z prastarych siedlisk Ziemi Wiślan”.
Był jednym z założycieli oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Busku-Zdroju oraz skarbnikiem powołanego w 1956 r. koła terenowego PTTK w Wiślicy. Był jednym z najaktywniejszych członków Towarzystwa. W roku 1957 Walny Zjazd powierzył mu funkcję wiceprezesa Oddziału PTTK w Busku-Zdroju.
Stefan Marzec, prócz członkostwa w PTTK, był członkiem Polskiego Towarzystwa Historycznego, Polskiego Towarzystwa Archeologicznego, Polskiego Towarzystwa Geograficznego.
Za pracę społeczną został odznaczony m .in. Złotą Honorową Odznaką PTTK, Złotą Odznaką za Zasługi dla Kielecczyzny, Złotą Odznaką ZNP, Złotą Odznaką WKKFiT oraz odznaką Działacza Kultury. Wpłynęło też do Stefan Marca wiele dyplomów, pism ze słowami podziękowania za pracę społeczną w zakresie opieki nad zabytkami. Minister Kultury i Sztuki wyróżnił Stefana Marca Złotą Odznaką za Opiekę nad Zabytkami.
Stefan Marzec zmarł 8 lipca 1966 roku i został pochowany na cmentarzu w Wiślicy.
Image