Dwie dominujące w przestrzennym pejzażu miasta świątynie o średniowiecznym rodowodzie - kościół Mariacki i kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła - łączy jedna z najstarszych i najważniejszych ulic Legnicy - ulica Najświętszej Marii Panny (Frauenstraße). Jej nazwa pochodzi od wezwania kościoła Marii Panny, a nieregularny przebieg świadczy o tym, iż jako trakt komunikacyjny istniała przed lokacją miasta. Najstarsze ślady osadnictwa w tym miejscu pochodzą z XI i XII w. Lokacja miasta na prawie niemieckim około połowy XIII w. włączyła trakt w nowy układ komunikacyjny. Ulica stała się fragmentem drogi prowadzącej od bramy Wrocławskiej do bramy Złotoryjskiej, możliwe, iż także elementem przebiegającego przez Legnicę szlaku handlowego Via Regia zwanego Górną Drogą, łączącego Europę zachodnią i wschodnią.
Kościół Mariacki to jeden z najstarszych obiektów sakralnych w mieście, wzmiankowany w roku 1195, a następnie w 1203. Zwano go "Dolnym" ze względu na położenie w niższej części miasta. Pierwszy murowany kościół istniał tu już w XII w., drugi, jednonawowy zbudowany został w XIII w. z piaskowca i cegły. Budowla prawdopodobnie nie była ukończona przed najazdem mongolskim. Według Jana Długosza to właśnie w tym kościele miał Henryk Pobożny wysłuchać mszy w przeddzień bitwy z Mongołami 9 kwietnia 1241 r. Kiedy zaś następnego dnia wychodził z wojskiem z miasta "ze szczytu kościoła NMPanny (...) zsunął się kamień i spadł koło głowy jadącego w swojej wspaniałej zbroi księcia i omal nie rozbił mu głowy", co uznano "za ostrzeżenie dane z nieba albo za zły znak". Kościół ten spłonął w wielkim pożarze miasta w 1338 r.
W jego miejscu w latach 1362-1386 wzniesiono nowy, czterokrotnie większy kościół. Nadano mu formę 3-nawowej hali. Sto lat później (1438), po kolejnym pożarze, przebudowano go na bazylikę i podwyższono jedną (południową) wieżę fasady. Prostokątne prezbiterium dobudowano w latach 1450-1468. Znaczna różnica poziomów między nawą i chórem, do którego prowadzą strome stopnie, wynika z konieczności usytuowania pod prezbiterium sklepionego przejścia w ciągu ulicy biegnącej za ścianą nawy wzdłuż murów miejskich.
W 1522 r. Fabian Eckel wygłosił w kościele Mariackim pierwsze w Legnicy kazanie w duchu luterańskim. W 1822 r., po uderzeniu pioruna płomienie ponownie naruszyły konstrukcję budowli i przyczyniły się do gruntownej przebudowy świątyni, zrealizowanej wg projektu berlińskiego architekta Güntera w latach 1824-1828. Podwyższono wówczas nawy boczne przekształcając kościół bazylikowy w halowy. Nadbudowano również północną wieżę, by wysokością odpowiadała wieży południowej, a między nimi umieszczono zegar. Kolejne prace konstrukcyjno-renowacyjne (m.in. wzmacnianie sklepień) przeprowadzono w latach 1905-1908. Wnętrze kościoła zostało wówczas pomalowane w geometryczne "mauretańskie" wzory, pojawiły się nowe empory w nawach bocznych i organowej oraz mała architektura ołtarza o bogatym późnogotyckim rysunku maswerków, wykonane z terakoty pochodzącej z legnickiej cegielni Rothera. Pojawiły się również bajecznie kolorowe witraże (1905-1906) z bogatym programem ikonograficznym, na który składają się elementy historii religii i Kościoła, Reformacji, Śląska oraz samej Legnicy. W uroczystości przekazania kościoła po renowacji gminie ewangelicko-augsburskiej 9 czerwca 1908 roku uczestniczył cesarz Wilhelm II.
Najstarszą i dobrze zachowaną częścią kościoła jest dziś dwuprzęsłowa kaplica sukienników przy południowej nawie, wybudowana w latach 1417-1437, w której zasługują na uwagę kamienne wsporniki i zworniki w kształcie tarcz herbowych (25 szt.) z przedstawieniami Arma Chrysti oraz głów uczestników Pasji. Na uwagę zasługują również płyty nagrobne rycerza Hansa von Romnitz i Friedricha von Rotkirch (ok. 1600 r.), znajdujące się pod emporą organową, epitafium pastora Gottfrida Dewerdecka w kaplicy sukienników oraz drewniane rzeźby Arona i Mojżesza - elementy dawnego barokowego ołtarza z 1771 r. Ch. Grunwalda.
Kościół użytkowany jest przez Parafię Ewangelicko-Augsburską w Legnicy, zwiedzać go można w każdą niedzielę w godz. 15.00-18.00.
[ENG] - Google Translate
Two dominant in the spatial landscape of the city temples of medieval origin - St. Mary's Church and the Church of the Holy Apostles Peter and Paul - have one of the oldest and most important streets of Legnica - street of the Blessed Virgin Mary (Frauenstraße). Its name comes from the call of the church of the Virgin Mary and the irregular course testifies to the fact that as a communication route existed before the foundation of the 
town. The oldest traces of settlement in this place come from the XI and XII. The location of the city on the German law about the middle of the thirteenth century. Route included in the new communication system. Street has become a piece of road leading from gate to gate Wroclaw Złotoryjskiej possible that the element running through Legnica trade route Via Regia called Upper Way, connecting the western and eastern Europe.
St. Mary's Church is one of the oldest sacred buildings in the city, first mentioned in 1195, then in 1203 it was called the "Lower" due to its location in the lower part of the city. The first brick church existed as early as the twelfth century., The second nave was built in the thirteenth century. Sandstone and brick. The building probably was not completed before the Mongol invasion. According to John Dlugosz it was in this church was Henry the Pious hear Mass on the eve of battle with the Mongols April 9, 1241 r. When the next day came out of the army from the city "from the top of the Church of the Blessed Virgin Mary (...) slipped and fell stone circle moving head in his splendid armor prince and almost smashed his head ", which was" a warning from heaven or a bad sign. " The church burned down in the great fire in 1338.
In its place in the years 1362-1386 was built new, four times larger church. He was given the form of a 3-nave hall. One hundred years later (1438), after another fire, it was rebuilt the church and raised one (south) tower facade. Rectangular chancel was built in the years 1450-1468. A significant difference in levels between the nave and choir, which has steep grades, due to the need for placement under the chancel archway over the street that runs behind the wall of the nave along the city walls.
In 1522 r. Fabian Eckel gave St Mary's Church in Legnica first sermon in the Lutheran spirit. In 1822., After being hit by lightning flames again they violated the construction of buildings and contributed to a thorough reconstruction of the temple, the realized design by Berlin architect Günter in the years 1824-1828. They increased the aisles transforming the basilica in the hall. They extended with the northern tower to match the height of the south tower, and between them placed the clock. Subsequent work construction and renovation (including the strengthening of vaults) were carried out in 1905-1908. The interior of the church was then painted in geometric "Moorish" patterns, new galleries in the aisles and organ architecture and a small altar with a rich late-Gothic tracery figure, made of terracotta coming from Legnica brickyard Rother. There is also a very colorful stained-glass windows (1905-1906) with a rich iconographic program, which consists of elements of the history of religion and the Church of the Reformation, Silesia and the same Legnica. The official handing over of the church after the restoration of the village Evangelical June 9, 1908, he participated Emperor Wilhelm II.
The oldest and well preserved part of the church today is the Double span Chapel clothiers the southern nave, built in the years 1417-1437, which deserve the attention of the stone supports and keystones in the form of coats of arms (25 pcs.), With performances Arma Christian participants and heads of Passion. Also noteworthy are the tombstones knight Hans von Römnitz and Friedrich von Rotkirch (approx. 1600.), Located under the organ gallery, epitaph pastor Gottfrid Dewerdecka in the chapel clothiers and wooden sculptures of Aron and Moses - the elements of the former baroque altar from 1771. Ch. Grunwald.
The church used by the Lutheran Parish in Legnica, you can visit it every Sunday hours. 15.00-18.00.
