Krzyż pokutny Majowa/Penitence cross Majowa Traditional Cache

Zwyczaj stawiania krzyży pokutnych kultywowany był na ziemiach polskich od XIII w. Morderca, chcąc uniknąć kary, mógł zawrzeć z rodziną swej ofiary tzw. traktat pokutny, obejmujący pewną ilość warunków. Do obowiązków sprawcy należało pokrycie kosztów przewodu sądowego i pogrzebu ofiary oraz świadczenie wobec kościoła (np. zakup wosku na świece); musiał także odbyć boso pielgrzymkę do miejsca świętego. Symbolicznym zakończeniem pokuty było postawienie krzyża. Tradycja wpisywała się w głęboką chrześcijańską symbolikę. Krzyż stanowił tutaj zarówno wyraz zadośćuczynienia za grzech zabójstwa, jak i stwarzał szanse na pojednanie zabójcy z rodziną ofiary. Znaki męki Chrystusa, równocześnie świadczący o zbrodni i pokucie, skłaniał przechodniów do modlitwy za dusze ofiary oraz zabójcy. Służył wreszcie ku przestrodze. Zabójca musiał także łożyć na utrzymanie rodziny swej ofiary. 

Tradycja stawiania krzyży przetrwała do 1532 r., kiedy w Rzeszy (obejmującej także Księstwo Cieszyńskie) zaczął obowiązywać kodeks karny cesarza Karola V „Constitutio Criminalis Carolina”. Po tej dacie stawiano je już tylko na pamiątkę wydarzenia. Krzyże wykuwane były z miejscowego surowca, którym w przypadku ziem polskich był zazwyczaj granit, piaskowiec, lub zlepieniec. Krzyże różniły się wielkością i kształtem, a ich wysokość wahała się od 30 do 250 cm. Sklasyfikowano kilkanaście ich odmian. Często wyryte są na nich różne napisy, znaki bądź przedstawienia przedmiotów zbrodni, takich jak noże, kusze, widły, topory, później także broń palna. Na terenie Polski naliczono ok. 600 takich obiektów, przede wszystkim na Śląsku. W ubiegłych latach krzyże padały niestety ofiarami wandalizmu oraz używano ich jako materiału budowlanego. 

(Źródło: http://slaskie.travel/Poi/Pokaz/2371/165/krzyze-pokutne-ziemi-cieszynskiej-dziedz)

DE

Es ist bekannt, dass Sühnekreuze auf polnischem Territorium seit dem 13. Jahrhundert aufgestellt wurden. Der Mörder, der einer Strafe entgehen wollte, konnte mit dem Dorf seines Opfers ein so genanntes Sühneabkommen abschließen, das eine gewisse Anzahl an Punkten enthielt. Zu den Pflichten des Täters zählte die Deckung der Gerichtskosten und der Begräbniskosten des Opfers sowie eine Leistung an die Kirche (z. B. der Kauf von Wachs für Kerzen); er musste auch barfuß eine Pilgerreise zu einem heiligen Ort machen. Eine symbolische Beendigung der Sühne war die Aufstellung eines Kreuzes. Diese Tradition war in eine tiefe christliche Symbolik eingeschrieben. Das Kreuz war hier sowohl ein Symbol der Wiedergutmachung für die Sünde des Mordes, es stellte auch eine Chance der Versöhnung mit der Familie des Opfers dar. Das Zeichen des Leidens Christi, das gleichzeitig vom Verbrechen und von der Buße zeugte, regte die Passanten zu einem Gebet für die Seele des Opfers und des Mörders an. Letztendlich diente es als Warnung. Der Mörder musste auch für den Unterhalt der Familie seines Opfers sorgen.

    Der Brauch, Sühnekreuze aufzustellen, überdauerte bis 1532, als im Deutschen Reich (das auch das Fürstentum Teschen umfasste) das Strafgesetzbuch Kaiser Karls V. eingeführt wurde („Constitutio Criminalis Carolina“). Nach diesem Datum wurden die Kreuze nur noch zur Erinnerung an ein Ereignis aufgestellt. Die Kreuze wurden aus einem Rohstoff hergestellt, der vor Ort vorhanden war. Im Falle der polnischen Gebiete war es meist Granit, Sandstein oder Konglomeratgestein. Die Kreuze unterschieden sich in Form und Größe, die Höhe betrug zwischen 30 und 250 cm. Es wurde ein Dutzend Kreuzvarianten klassifiziert. Oft wurden auf ihnen verschiedene Inschriften, Zeichen oder die Darstellungen der Mordwaffen – wie etwa Messner, Armbrüste, Heugabeln, Beile, später auch Feuerwaffen – eingeritzt. Auf polnischen Gebieten wurden etwa 600 solche Objekte gezählt, vor allem in Schlesien. In den letzten Jahren fielen Kreuze leider Vandalismus zum Opfer, oder sie wurden als Baumaterial verwendet.   

EN