Onderschep de geheime code en ontcijfer deze met behulp van je zelfgebouwde Enigma! Voor deze cache moet thuis wel eerst wat geknipt en geplakt worden. Verder is het verstandig om je eerst wat te verdiepen in de Enigma, want in de onderstaande beschrijving worden begrippen gebruikt als 'rotor', 'plugboard' en 'reflector'.
LET OP!
Het laatste stukje van deze multi gaat over particulier terrein, dat weliswaar tijdens de openingstijden publiek toegankelijk is. Daar ligt ook de cache. Dus:
- Kom niet achter verbodsbordjes of afzetlinten.
- Lijn je hond aan.
- Kom hier niet buiten openingstijden.
- Laat geen rommel achter.
- Gedraag je al een gast.
Het terrein is dagelijks toegankelijk van 9:00 tot 19:00 uur
Sommige stukken kunnen wat modderig zijn, dus zorg voor gepast schoeisel.
Inleiding
Zoals in alle oorlogen werden er ook in de Tweede Wereldoorlog veel versleutelde berichten verstuurd. Zo ook door de Duitsers. Deze berichten werden zo versleuteld dat ze voor de geallieerden niet te decoderen waren (en dus onleesbaar). Tenminste... dat dachten de Duitsers. Maar... aangemoedigd door de wetenschap dat voor de oorlog de Polen een eenvoudigere versie van deze code al gekraakt hadden, gingen de Engelsen nijverig aan de slag.
In Bletchley Park (bij London) werkten wiskundigen dag en nacht aan het ontcijferen van de door de Duitsers verzonden codes. Maar omdat de Duitsers midden nacht, klokslag 12 uur een andere versleuteling gebruikten, liepen de Engelsen steeds achter de feiten aan. Hoe ze ook probeerden, ze konden steeds niet op tijd de sleutel vinden... Een nieuwe dag betekende helemaal van voren af aan beginnen, en weer achter de feiten aan lopen.
Tot... Alan Turing kwam werken in Bletchley Park. Hij bedacht dat hij de zoektocht naar de juiste decodeersleutel moest gaan automatiseren zodat sneller alle mogelijke sleutels doorzocht konden worden. Hij bedacht en bouwde een machine :"the bombe", die alle codes doorrekende. Je moet je bedenken dat er in die tijd nog geen computers bestonden.
Maar wanneer had je dan de juiste sleutel te pakken? Aangezien de Duitsers iedere dag het weerbericht op dezelfde tijd in de ochtend verstuurden, en de Enigma nooit een letter naar zichzelf codeert, werd de puzzel een stuk eenvoudiger en slaagde Alan met zijn team erin om hiermee de code van de dag te vinden. De berichten konden nu ontcijferd worden.
Downloads
Om deze cache te kunnen vinden, moet je eerst de onderstaande bestanden downloaden en printen.
Waarschuwing: Je staat op het punt een bestand te downloaden dat verdere informatie bevat benodigd voor het vinden van deze geocache. Als cache-eigenaar sta ik er voor in dat dit bestand veilig is om te downloaden hoewel het niet is gecontroleerd door Groundspeak of door de reviewer op mogelijk kwaadaardige inhoud. Download dit bestand op eigen risico.
Thuis voorbereiden
Koop een bus met chips (huismerk voldoet) of gebruik een andere kartonnen koker met een diameter van 7,5 cm en 20 cm lang. (Bewaar de chips voor tijdens de wandeling ;-) )
Print het bestand papieren-enigma.pdf (zie Downloads hierboven voor een linkje) en knip de stroken uit. Zorg ervoor dat je printer NIET schaalt, dus op 100% grootte printen! Dit lukt doorgaans niet vanuit je browser. Download (linker muisknop - koppeling opslaan als...) dus het bestand en open het dan in Acrobat Reader. Vanuit dit programma kun je het bestand op 100% grootte printen.
Je hebt nu een 'plugboard', twee 'reflectoren' en zeven 'rotoren'.
Het plugboard:
- De berichten werden verzonden met behulp van morsecode. Dit was geen geheime code maar een manier om op een 'makkelijke' wijze via de radio snel berichten te versturen met een zo min mogelijke kans op fouten door verstoringen. Morse werkt met korte en lange 'piepjes' die we noteren als punten en strepen: de letter A is (kort lang) kun je zien als een punt met een streep: ".-" en B (lang kort kort kort) als een streep met 3 punten: "-...". Een lijstje van alle morsetekens heb je op internet zo gevonden.
- Het 'inpluggen' van het plugboard was een deel van de sleutel. Dit werd gedaan door middel van stekkertjes, waarmee je dan twee letters met elkaar verbindt. Deze twee letters werden dan omgeruild. Dus als je D met U verbindt, dan wordt iedere D een U en omgekeerd. Iedere operator had 6 stekkertjes om te gebruiken.
- Opdracht 1: voor deze cache plaatsen we stekkertjes tussen letters die in morse elkaars spiegelbeeld zijn. Zo wordt de letter 'D' een 'U' (en omgekeerd), want: D = -.. en omgekeerd is ..- een U. In het vakje achter de 'D' schrijf je dus een 'U', en in het vakje achter de 'U' schrijf je een 'D'. Voor sommige letters (bijvoorbeeld de letter C) bestaat er geen omgekeerde variant in morse, vul voor deze letters dezelfde letter in. Dus achter de letter 'C' schrijf je gewoon weer een 'C'. Loop nu het hele alfabet door en verwissel de letters waar dit mogelijk is.
- Plak met behulp van doorzichtig plakband het ingevulde plugboard om je koker aan de rechterkant met de letters (alfabet) naar links. Plak deze zo vast dat hij niet schuiven kan (dus vast aan de koker).
De reflectoren:
- De Duitsers gebruikten twee reflectoren, genaamd 'B' en 'C'. Reflector 'A' bestond ook maar was verouderd. Een reflector kon per dag gewisseld worden.
- Opdracht 2: zoek met behulp van bijvoorbeeld Google Earth of afbeeldingen van gogle het antwoord op de volgende vraag: welke letter heeft het gebouw dat rondom het torenfort gebouwd is? Neem deze reflector en plak deze aan de linkerkant van je koker vast, en wel zo dat de grijze streep op de reflector precies uitgelijnd met diezelfde grijze streep op het plugboard. Anders klopt straks je gedecodeerde tekst niet! De uiteinden van de gekleurde strepen moeten naar rechts. De reflector kon op de echte Enigma niet draaien en mag dus ook vast aan de koker geplakt worden.
De rotoren:
- Hiervan gebruikten de Duitsers er eerst 5, later in de oorlog 7 en weer later zelfs 8. De eerste vijf rotoren versprongen om de 26 stappen (het alfabet), dus als de eerste rotor helemaal rond was (26 stappen) draaide de tweede rotor 1 stapje mee. En is de tweede rotor helemaal rond, dan draait de derde een stapje mee. De drie later ontwikkelde rotoren versprongen om de 13 stappen. Aan het begin van de oorlog hadden de Enigma's 3 plekken voor een rotor, de later ontwikkelde machines konden er 4 rotoren geplaatst worden.
- Opdracht 3: onze Enigma heeft plaats voor twee rotoren. De eerste rotor is het huisnummer van het fort, voor de tweede rotor stapeltel je de plaatsnaam en de straatnaam.. Plak deze twee rotoren zo om de koker dat ze vrij kunnen draaien maar wel strak zitten. De rotor met het huisnummer zit dus naast het plugboard en de andere naast de reflector. Alle letters zitten de zelfde kant op. Dus naar links.
Als je alles goed gedaan hebt, heb je nu je eigen Enigma klaar voor gebruik, met van rechts naar links:
- het plugboard
- de eerste rotor "huisnummer"
- de tweede rotor "plaatsnaam en straatnaam gestapeltelt"
- De reflector met de letter van het gebouw.
Je hebt dus al een deel van de daginstelling van de Enigma gevonden! Wat nog rest zijn de beginstanden van de rotoren en de instelling van de operator die de berichten verzond. Ja, iedere sleutel van de verzonden berichten hadden ook een component die door de operator zelf verzonnen werd: het zogenaamde 'trigram'. In ons geval is dat een 'digram' omdat onze Enigma slechts twee rotoren heeft.
Ondanks dat door het trigram iedere versleutelde bericht toch een heel andere 'look' kreeg, was het toch een zwakte in de code. Dit omdat het trigram twee keer aan het begin van ieder bericht mee verzonden werd (gecodeerd dat wel... maar toch). Latere Enigma's hadden een oplossing voor dit probleem, maar dat terzijde...
Print het bestand formulier-gebruiksaanwijzing.pdf (zie Downloads), hierin vind je een handig formulier voor onderweg, en de gebruiksaanwijzing van de papieren Enigma die je zojuist hebt gebouwd.
Je kunt nu op weg naar het eerste waypoint! Neem uiteraard je Enigma mee en zorg ervoor dat deze niet nat wordt, hier kan het papier niet goed tegen.
Soms zit de poort dicht, maar je kunt de poort dan zelf openen. In dat geval na doorgang wel weer sluiten.
Dank aan Ernestje voor het proefpuzzelen, het nakijken van de teksten en het verbeteren van de opdrachten. En ook dank aan de beheerders van het terrein voor hun medewerking, gastvrijheid en lekkere biertjes.