ŹRÓDŁA WÓD ZMINERALIZOWANYCH KINGA 1, 2, 3 W GŁĘBOKIEM
Obiekt:
Są to trzy położone obok siebie, podzboczowe źródła "Kinga" o numerach 1, 2 i 3, ze szczwami wodorowęglanowo-sodowo-wapniowo-magnezowymi, z których jedno (Kinga 1) ma charakter siarczkowy. Obiekt położony jest w dolinie potoku Głęboczanka, około 600 m powyżej kościoła. Dojście prowadzi ok. 300 m drogą od ostatnich zabudowań wsi ku NNE.
Źródła ujęte są betonowymi kręgami, woda wypływa przez rurkę, a całość przykrywa drewniana wiata. Woda ma właściwości lecznicze w chorobach przewodu pokarmowego (wrzody żołądka).
Występują tu szczawy wodorowęglanowo-sodowo-wapniowo-magnezowe o mineralizacji od 2,3 do ponad 3 g/dm3 wydobywające się ze szczelin piaskowca z Życzanowa formacji ropianieckiej. Jedno ze źródeł ma charakter siarczkowy, mineralizację 3,3 g/dm3 i zawartość siarkowodoru około 1 mg/ dm3. W przeszłości (przed 1914 r.) wody te były butelkowane. Obecnie są czerpane przez miejscową ludność i przyjezdnych.
Zmineralizowana woda z tego źródła zalecana jest do picia i kąpieli przy wielu schorzeniach: nerwicach, chorobach wrzodowych, chorobach dróg oddechowych. Źródło jest ciągle okupowane: przyjeżdżają ludzie z butelkami, kanistrami… a woda powolutku cieknie.
Położenie terenu:
Regionalizacja wg Kondrackiego:
- megaregion: karpacki
- prowincja: Karpaty Zachodniem
- podprowincja: Zewnętrzne Karpaty Zachodnie
- makroregion: Beskidy Zachodnie
- mezoregion: Beskid Sądecki
Budowa geologiczna:
Beskid Sądecki pod względem geologicznym należy do płaszczowiny magurskiej, największej jednostki tektonicznej Karpat Zachodnich. Osady płaszczowiny zbudowane są głównie z utworów formacji fliszowej utworzonej w Oceanie Tetydy od kredy po paleogen, a są toprzede wszystkim naprzemianległe wartwy piaskowców i łupków. Zostały one wynurzone i sfałdowane na przełomie paleogeonu i neogeonu. Wykształciły się wówczas dwie strefy tektoniczno facjalne: krynicka i sądecka (leżąca bardziej na północ), budowa tektoniczna tej części ma charakter fałdowo blokowy a ich wspólną cechą jest obecność systemu uskoków poprzecznych, które spowodowały rozbicie tych struktur na szereg bloków poprzesuwanych względem siebie. Ta budowa geologiczna ma ścisły związek z największym nagromadzeniem w Polsce naturalnych wypływów wód mineralnych w dolinie Popradu.
O szczawach w Dolinie Popradu:
Jednym z najbogatszych w szczawy regionów Polski jest „popradzkie zagłębie balneologiczne", czyli tzw. centralna strefa hydrochemiczna Karpat (w związku z wyjątkowo licznym zjawiskami hydrogeochemicznymi). Wody mineralne typu szczaw występują na prawym brzegu Popradu na odcinku od Głębokiego po Muszynę, a przedłużeniem tej strefy na wschód są okolice Krynicy i Tylicza.
Ich występowanie uwarunkowane jest przesunięciem systemu szczelin sięgających znacznych głębokości. Wydostający się nimi z głębi ziemi dwutlenek węgla nasyca płytkie wody infiltracyjne (przesiąkające przez warstwy geologiczne) i tworzy szczawy płytkiego krążenia, których mineralizacja sięga do 4 g/ dm3. Wielkość mineralizacji zależna jest od długości drogi i czasu migracji wód pomiędzy miejscami ich tworzenia i wypływu. Wydajność takich źródeł waha się pomiędzy 0,5 do 35,0 dm3/ min.
Szczawy głębokiego krążenia znane są tylko z głębokich odwiertów i w porównaniu do szczaw płytkiego krążenia różnią się ilością składników sodowych i chlorkowych. Ponad to w wodach tych pojawia się brom i jod, a ich mineralizacja sięga do 30 g/ dm3.
Woda nasycona CO2 staje się chemicznie agresywna (powoduje korozję, np. betonu i niektórych metali), łatwiej rozpuszcza składniki skał przez które przepływa, wzbogacając swoją mineralizację. W terenie wody te zdradzają swoją obecność wyciekami i osadami żelazistymi, tworzącymi charakterystyczne „rudawki" wokół źródeł. Na granicy woda-powietrze ulatnia się część dwutlenku węgla wskutek zmiany ciśnienia i temperatury, a utlenieanie się soli żelaza powoduje wytrącanie się w postaci koloidalnej, czerwonej galarety, przechodzącej w ochrowy limonityczny osad.
Historia:
W wąskiej dolince potoku Głęboczanka, pasterz Michał Cięciwa, odkrył źródła wody mineralnej. Był to 1814 rok. Były one jednymi z pierwszych źródeł leczniczej wody w dolinie Popradu. W 1860 roku dr Onufry Trembecki przeprowadził pierwsze badania tych wód. Trembecki był lekarzem zdrojowym w Szczawnicy. W 1882 roku dr Bronisław Radziszewski, profesor chemii Uniwersytetu Lwowskiego dokonał ich analizy chemicznej.
W 1877 roku właściciel ziemski F. Jadek zagospodarował teren i zaczął eksploatować źródła. Obudował je kamienną cembrowiną i postawił częściowo murowany budynek, nakryty solidnym drewnianym dachem. Amatorzy wodolecznictwa wynajmowali pokoje i leczyli się na własną rękę, bo nie było tu lekarza zdrojowego. Pijalnia przetrwała do 1934 roku, kiedy to pożar i wielka powódź zniszczyły urządzenia zdrojowe. Źródła ponownie zagospodarowano w 1971 roku i wykonano trzy nowe odwierty, a pijalnię zadaszono. Miejsce to nazwano Zdrojem św. Kingi. Niestety po raz kolejny miejsce zostało zdewastowane, ponieważ stało na uboczu wsi i nie było dozorowane.
Kilka słów o źródłach:
Pod względem usytuowania morfologicznego, w omawianym rejonie źródła można podzielić na:
- grzbietowe – występujące w przyszczytowych partiach wzniesień
- zboczowe – w obrębie zboczy górskich, pomiędzy grzbietem, a doliną
- podzboczowe – na kontakcie zbocza i terasy cieku
- terasowe – w obrębie terasy cieku
- przykorytowe – na kontakcie koryta cieku z terasą
- korytowe – obrębie koryta, często poniżej poziomu lustra wody w cieku
Zadania :
1. W miejscu gdzie znajduje się ujęcie wody, czy podłoga gdzie rozbryzguje sie woda - jest pokryta osadem? Jeśli tak, to jakiego koloru jest ten osad ? "jak mylisz, jaki minerał powoduje takie zabarwienie?"
2. Woda ta po nabraniu do naczynia i odstawieniu na jakiś czas w końcu mętnieje. Dlaczego tak się dzieje?
3. Określ czy jest to naturalna woda mineralna czy woda źródlana ?
4. Czy woda ta ma właściwości lecznicze?
5. Czy woda ta jest nasycona dwutlenkiem węgla?
6. Sięgając do klasyfikacji źródeł w listingu napisz, do jakiej grupy zakwalifikowałbyś to właśnie źródło.