Jest we Włochach ulica „Batalionu Włochy", formacji dość tajemniczej, bo nie odnotowanej w strukturach żadnej ze znaczniejszych organizacji wojskowych.
Przy zakładaniu tego kesza znalazłam informację, że ten Batalion nigdy nie istniał. Z drugiej strony, w źródłach można było znaleźć wzmianki o historii Batalionu „Włochy":
W pracy H. Uchmana [napisano], że [Batalion „Włochy"] to była organizacja wojskowa powstała na terenie Włoch na bazie ugrupowania Polska Niepodległa [i ugrupowania Służba Zwycięstwu Polski], działająca w sile 4 kompanii. Jest to prawdopodobne, bo PN była na terenie Włoch aktywna od 1940 r. do chwili przyłączenia się do ZWZ [Związku Walki Zbrojnej] w początkach roku 1942. [W lutym 1942 ZWZ zmienił nazwę na Armia Krajowa.]
Według relacji Antoniego Wójcickiego Batalion „Włochy", obok Batalionów „Ursus" i „Pruszków", działał w organizacji Tajna Armia Polska [która później też połączyła się z ZWZ].
Niestety, historia działalności Batalionu „Włochy” nie jest opracowana i musi budzić liczne wątpliwości wśród historyków II wojny.
Podobno Batalion prowadził „intensywną akcję szkoleniową i dywersyjną, szczególnie na terenie warszawskiego węzła kolejowego" oraz „akcję szkoleniową dla podchorążych", ale nie udało mi się ustalić żadnych konkretnych szczegółów o działalności Batalionu, żadnych nazwisk żołnierzy (ani tym bardziej dowództwa), ich osiągnięć wojskowych ani dalszych losów...
Od czasu zainteresowania się historią „wymyślonego batalionu" byłam bliższa przekonaniu, że pewnie we Włochach była konspiracja, ale z tym Batalionem AK Włochy to jednak przesada. Że może po wojnie ludzie udzielający się w walce trochę przeskalowali swoje osiągnięcia i tak powstała legenda Batalionu Włochy. A do Armii Krajowej Batalion nigdy nie należał.
W maju 2020 trafiłam na komentarz pana, w którym napisał, że jego pradzianek był dowódcą Batalionu! Jeśli dowiem się czegoś więcej o historii formacji, na pewno umieszczę tu te informacje.
Jeszcze kilka lat temu ulica nazywała się tylko Batalionu „Włochy" - bez AK. Zmiana nazwy odbyła się w 2011 roku razem z prawie trzystoma innymi ulicami i placami Warszawy.
I jeszcze ciekawostka językowo-redakcyjna: ulica została wytyczona jeszcze w ubiegłym tysiącleciu (pod nazwą Batalionu Włochy). Pisałam, że w 2011 roku do nazwy dołączono AK. Wtedy też zawieszono nowe tabliczki z nazwą ulicy. Wyraz „Włochy" zapisany był z „ciapkami" dwa razy na górze, czyli w cudzysłowie "angielskim" (tak, jak tutaj). W pewnym momencie zorientowano się, że taki zapis jest błędny i przeklejono pierwszy cudzysłów z góry do dołu. Ślady po tym widać jeszcze na niektórych tabliczkach. Ale przynajmniej w nazwie ulicy nie ma już błędu z niepoprawnym cudzysłowem :)
Fragmenty napisane kursywą są cytatami z poniższych źródeł:
„Moja dzielnica Włochy. Historia Włoch i Okęcia", Robert Gawkowski;
„Włochy w cieniu powstańczej Warszawy", pod redakcją prof. W. J. Wysockiego, rozdział: „Konspiracja we Włochach", opracował Ryszard Ostalski;
„Martyrologia mieszkańców Włoch w więzieniach i obozach koncentracyjnych 1940-1945", Henryk Uchman.
Fragmenty pisane tym kolorem są dopiskiem dodanym w maju 2020 roku. Nie są źródłem historycznym, raczej wyrażają moją opinię i postęp „śledztwa" ;)
Ciąg dalszy nastąpi! :D