Earthcache zlokalizowany jest w miejscu, w którym potok Kamienica wąską rynną rozcina wychodnie skał osadowych. Są to oczywiście utwory fliszowe - gruboławicowe piaskowce kwarcowe z muskowitem, z podrzędnymi wkładkami cienko- i średnioławicowych piaskowców i margli łąckich. Są to osady typu piaskowców z Maszkowic, datowane na eocen. Piaskowce mają barwę szarą, są wapniste i silnie muskowitowe (muskowit to te odbijające światło okruszki), czasem przeławicone szarostalowymi łupkami. Miąższość ławic dochodzi do 2 metrów. Pakiety piaskowców mają bardzo zmienną frakcję, od bardzo gruboziarnistej do bardzo drobnoziarnistej. W ich skład wchodzą przede wszystkim kwarc, rzadziej skalenie, muskowit, biotyt i glaukonit oraz sporadycznie drobne fragmenty kwarcytów, wapieni i skał intruzyjnych. Jednak najciekawsze pod względem geologicznym wydaje się być występowanie w tym miejscu hieroglifów prądowych, bioglifów oraz tzw. porwaków, które spróbujesz znaleźć. Łyknijmy więc trochę teorii:
Hieroglify - struktury sedymentacyjne będące odlewem niewielkich form erozyjnych (np. jamek wirowych), śladów organizmów lub struktur obciążeniowych (pogrązów) zachowane na spągowej (dolnej) powierzchni ławicy skalnej. Ze względu na biologiczną lub abiotyczną genezę wydziela się bioglify i
mechanoglify.
Bioglify - ślady żerowania organizmów morskich widoczne w postaci podłużnych, krętych wałeczków na powierzchni piaskowca, układających się bezładnie, w różnych kierunkach. Na podstawie kształtu i wielkości bioglifów można rozpoznać organizmy, które pozostawiły ślady.
Mechanoglify - wg. Mizerskiego (Słownik geologiczny), są to hieroglify utworzone w wyniku mechanicznego oddziaływania na powierzchnię osadu (np. uderzenie, obciążenie działanie prądu). Do mechanoglifów zaliczamy więc np. hieroglify narzędziowe, wleczeniowe, prądowe.
Hieroglif prądowy - odlew śladu powstały w wyniku erozyjnej działalności prądu. Są to zwykle struktury wydłużone. Hieroglify są używane do wyznaczania pierwotnego ułożenia sfałdowanych warstw skalnych, gdyż tworzyły się zawsze na pierwotnej dolnej powierzchni ławicy. Niektóre rodzaje hieroglifów są użyteczne w rekonstrukcji kierunku przepływu prądu
Porwak - fragment skalny odrębny od skał, wśród których się znajduje, pochodzący z innego kompleksu skalnego. W tym przypadku, w spągowych partiach gruboławicowych piaskowców obserwujemy porwaki margli (obtoczone), wyrwane przez siłę erozyjną prądów i zdeponowane w obrębie nowoformującej się warstwy piaszczystej. Margle, jako skała bardziej podatna na rozpuszczanie i rozmywanie, często pozostawia w piaskowcach owalne zagłębienia, które świadczą o występowaniu porawaków.
ROZWIĄZANIE
Earthcache jest dwuetapowy. Aby go zalogować, najpierw należy udać się na współrzędne EC, do odsłonięcia położonego na lewym brzegu potoku Kamienica, powyżej mostu na drodze prowadzącej do Barnowca (Etap I). Na Etap II należy przejść pod mostem, w dół rzeki. No i oczywiście odpowiedzieć na pytania:
ETAP I:
 |
1. W rejonie podanych współrzędnych, ok. 3 m od wyższej skałki zamykającej próg na potoku od północy, znajdź wystającą z ziemi na ok. 40 cm wychodnię drobnoławicowego piaskowca. Na spągu tej warstwy (od strony północnej) możesz zaobserwować hieroglify prądowe i bioglify. Które z nich są wyraźniejsze?
A) bioglify, te nieregularne
B) hieroglify prądowe, te podłużne
C) jedne i drugie są bardzo słabo widoczne z powodu działalności erozyjnej rzeki.
|
2. Która z ilustracji obrazuje ułożenie warstw skalnych względem osi doliny?
|
A)
|
B)
|
C)
|
 |
3. Oszacuj pod jakim kątem zapadają warstwy:
|
A) 0-20 stopni
|
B) 20-60 stopni
|
C) 60 - 90 stopni
|
4. W rejonie współrzędnych odszukaj leżący prawie poziomo fragment piaskowca o kształcie zbliżonym do kwadratu, o boku ok. 80 cm. Jego schematyczny plan znajdziesz poniżej. Zaznaczono na nim miejsca po obtoczonych porwakach marglistych (można też znaleźć miejsca, gdzie margiel nie został do końca wypłukany). Na potrzeby pytania nie zaznaczono jednego, bardzo wyraźnego wklęśnięcia. W którym obszarze się znajduje?
ETAP II
5. Podejdź do północnej ściany progu (lekko porośnięta mchem i rdzawymi porostami) i zwróć uwagę na występujące na niej hieroglify prądowe. Jak względem terenu są ułożone linie, które tworzą te hieroglify?
|
A) pionowo
|
B) poziomo
|
C) ukośnie (ok. 45 stopni)
|
6. Rzuć okiem na prawy brzeg, ok. 15 m poniżej skalnego progu. Wykorzystując zdjęcie z listingu odpowiedz, jakie skały odsłaniają się w brzegu?
Uwagi praktyczne - na miejsce należy dotrzeć lewym brzegiem potoku, od mostu na drodze do Barnowca. Uważajcie! Nie schodźcie do koryta potoku po opadach - górskie potoki bardzo szybko przybierają. I jeszcze jedno - to czy brzeg jest lewy czy prawy określa się zawsze stojąc twarzą w dół cieku.
Literatura:
1. Geologia dynamiczna. Aut.: M. Książkiewicz, Wydawnictwa Geologiczne, 1972
2. Słownik geologii dynamicznej. Aut.: W. Jaroszewski i in., Wydawnictwa Geologiczne, 1985.
3. Stratygrafia Polskich Karpat Fliszowych pomiędzy Bielskiem-Białą a Nowym Targiem. Aut.: J. Golonka, A. Wałkowska - Oliwa, GEOLOGIA 2007, Tom 33.
4. Litologia i sedymentacja margli łąckich wschodniej części płaszczowiny magurskiej. Aut.: J. Bromowicz, K. Górniak, Roczniki PTG, 1988
5. Szczegółowa mapa geologiczna Polski w skali 1:50 000, arkusz Grybów. Aut.: Z. Paul, PIG, 1991
6. Objaśnienia do szczegółowej mapy geologicznej Polski 1:50 000, arkusz Grybów. Aut.: Z. Paul, PIG, 1993
7. Przewodnik geologiczny - Karpaty fliszowe między Olzą a Dunajcem, Aut.: R. Unrug, Wydawnictwa Geologiczne, 1979.