DE VOGELMOLEN HAELEN
Vanwege een gemeentelijke herindeling in 2007 zijn een aantal gemeenten in Midden-Limburg samengevoegd tot de gemeente Leudal. De nieuwe plattelandsgemeente, in oppervlakte de op één na grootste gemeente van de provincie, draagt met recht de titel “de molengemeente van limburg”. De waterrad en windmolens hadden een belangrijk aandeel in de regio. Er staat een groot aantal molens, en liefst acht daarvan zijn nog in werking op wind- of waterkracht. Een aantal daarvan zijn zelfs heel bijzonder. Deze reeks gaat over de waterradmolens in de gemeente Leudal. De Vogelmolen staat aan de Haelensebeek, ook wel de Aabeek genoemd welke een samenvoeging is van de Uffelsebeek en de Panheelderbeek. De water toevoer van de beek was vaak een probleem, alleen in het natte jaargetijde was er voldoende water, en was een van de krachtigste in het westelijke deel van midden-limburg. Toch floreerde de watermolen. Vroeger lag de molen meer stroomopwaarts in het buurtschap Overhaelen bij de vogelshof van Adam Vogels. Het type molen was een onderslag watermolen en werd bedreven als koren- en oliemolen. Het loswater werd via twee lossluizen langs het gebouw afgevoerd. Meestal heeft een molen een lange geschiedenis en wordt vaak van eigenaar gewisseld, hieronder vind je een opsomming van de belangrijkste overnames, verbouwingen en gebeurtenissen.
Gegevens molen: Onderslagrad met een diameter van 6.00 meter een breedte van 1,76 meter een schoephoogte van 0,9 meter twee koppel maalstenen een buil voor het zeven van bloem en tarwemeel Een turbine die de maalstenen aandreef en een generator voor stroomopwekking
1394: Willem, heer van Horn geeft de beekmolen in Overhaelen in erfpacht aan Hendrik de molenaar tegen 14 malder rogge per jaar
1455: Jacob graaf van Horn geeft aan zijn nicht Oda en gehuwd met Adam Vogels 12 malder rogge uit het erfpacht van 14 malder rogge uit de molen in Overhaelen.
1483: Adam vogels koopt de resterende 2 malder in dit jaar van Jacob II , graaf van Horn
1778: De molen is verplaatst vlak naast het kasteel d' Aldenghoor in Haelen
1820: Door een separatiepunt in de Uffelsebeek te maken was er een betere watertoevoer in de Haelensebeek.
1882: De molen wordt uitgebreid; in een gevelsteen zijn deze jaartallen vastgelegd.
1903: Begin dat jaar wordt de watermolen ter verpachting aangeboden, het huis bij de molen blijkt het Vogelhuis te heten. De pachtperiode is zoals bij veel molens zes jaar.
1905: De molen hoorde bij kasteel Aldengoor, maar toen de laatste mannelijke telg baron de Keverberg d' Aldenghoor in 1905 overleed, werd de heerlijkheid inclusief de watermolen te koop aangeboden. Maar de biedingen waren te laag en de molen bleef onverkocht.
1911: De molen werd verpacht aan de familie Sauren.
1913: Het in slechte staat verkerende waterrad werd vermoedelijk kort voor de Eerste Wereldoorlog door een turbine vervangen. In de turbinekamer was een generator opgesteld voor de opwekking van elektriciteit waarmee het kasteel en een paar woningen van stroom werden voorzien totdat Haelen op het provinciaal elektriciteitsnet werd aangesloten.
1928: Uiteindelijk werd de watermolen overgedaan aan de familie Sauren die sinds 1911 pachters waren.
1957: De watermolen was tot kort na de Tweede Wereldoorlog in bedrijf. In 1957 werd het stuwrecht aan het waterschap midden-limburg verkocht en op 1 november 1957 hield het bedrijf op te bestaan.
1958: de moleninrichting werd al verwijderd, het gebouw was verkocht aan een klooster die de molen gebruikte als timmerwerkplaats. Na diverse andere bestemmingen is er nu een restaurant in gevestigd.
1974: het molengebouw werd verkocht aan aannemer Jac de Graef bv uit Haelen
1982: werd het pand verbouwd tot restaurant wat toen de naam specialiteitenrestaurant de Vogelmolen heeft gekregen.
2003: De Vogelmolen wordt geëxploiteerd door Ruud en Marianne Lispet. Ruud is al sinds 1992 werkzaam als chef-kok en heeft samen met zijn vrouw en een enthousiast team van medewerkers, restaurant de Vogelmolen verheven naar een restaurant met een uitstekende naam in de regio en ver daarbuiten.
2016: de vogelmolen en naastgelegen kasteel Aldenghoor is overgenomen door Dhr Menten en wordt geheel gerenoveerd