W odniesieniu do skał i form rzeźby terenu często spotykamy się z określeniem „przyroda nieożywiona”, przeciwstawianym tzw. żywej przyrodzie, czyli światu roślin i zwierząt. To niezbyt szczęśliwe określenie, sugerujące statyczny, niezmienny stan trwający „od zawsze”. Tymczasem ta sfera przyrody także się zmienia i przekształca, w cyklach o różnej długości i z różną intensywnością – podobnie jak w przyrodzie „żywej” obserwujemy bogactwo zachowań. Zmienność środowiska najlepiej widać na stokach. Południowe zbocze doliny przybiera charakter wysokiego na ponad 20 m, niemal pionowego skalnego progu zbudowanego z zieleńców. Urwisko nie jest jednak jednolitą gładką ścianą, ale jest wymodelowane w liczne ścianki, półeczki, rysy i szczeliny. Tę swoistą fakturę nadają skalnej powierzchni spękania przecinające zieleńce. Są one zorientowane w różnych kierunkach – niektóre są pionowe, inne raczej poziome, jeszcze inne biegną skośnie przez skalną ścianę. Wzdłuż tych spękań skała jest niszczona szybciej, stąd elementy cofnięte na spękaniach i wystające pomiędzy nimi. Najdalej proces ten postąpił w dolnej części ściany, gdzie doszło do oddzielenia skalnej baszty – Maczugi.
Za szybsze niszczenie skały wzdłuż spękań odpowiedzialny jest proces jako wietrzenie, czyli ogólnie rzecz ujmując – rozpad skał pod wpływem oddziaływania na nią różnorodnych czynników atmosferycznych. Taki rodzaj wietrzenia, polegający tylko na rozdrabnianiu skały, bez zmiany jej składu chemicznego, jest nazywany wietrzeniem mechanicznym (lub fizycznym). Wietrzenie może obejmować też zmiany innego typu, polegające na chemicznym rozkładzie budujących skałę minerałów – wówczas jest nazywane wietrzeniem chemicznym. Jakkolwiek mówimy o niszczeniu skały wskutek wietrzenia, to wietrzenie chemiczne jest procesem z ludzkiego punktu widzenia niezmiernie pożytecznym, gdyż prowadzi do zmiany twardej, jałowej skały w glebę, którą można uprawiać.
Motorem większości procesów wietrzeniowych jest woda opadowa, która wnika w skały. Wraz ze zmianami temperatury zamarza ona i odmarza w pustkach w skale, a zmieniając przy tym objętość powoduje jej rozsadzenie. Jest potrzebna roślinom do życia, które będą za nią podążać swoimi systemami korzeniowymi i przy okazji, poszerzać o rozsadzać szczeliny. Zawierając agresywne związki chemiczne zaczyna rozkładać skałę, osłabiając w ten sposób jej zwięzłość. Im więcej jest miejsc w skale, do których może wniknąć woda, tym bardziej wydajny będzie proces wietrzenia. W tym świetle rola spękań staje się jasna. To one są głównymi strefami przez które woda dostaje się w głąb i to w ich obrębie jest tej wody najwięcej. Wzdłuż spękań skała ulega rozdrobnieniu, a ponieważ jesteśmy w obrębie niemal pionowej skalnej ścianki, to taki rozdrobniony materiał nie jest się w stanie na tej ścianie utrzymać i spada w dół. Proces ten nazywa się odpadaniem i należy do grupy ruchów masowych, czyli przemieszczeń materiału skalnego w dół pod wpływem siły ciężkości. Gdy jednocześnie odpada wiele fragmentów – mówimy o obrywie. Właśnie z odpadaniem są związane zieleńcowe głazowiska u podnóży skalnych ścian Wąwozu Myśliborskiego.
Zadania do wykonania:
1. Sprawdź, czy na pewno Maczuga jest oddzielona od calizny?
2. Podaj wysokość i szerokość Maczugi.
3. Jak długo będzie tutaj jeszcze trwał proces wietrzenia?
4. Mile widziane, ale nie obowiązkowe foto w okolicach tego EC, proszę nie fotospoilerować odpowiedzi!
Zalogować "znalezienie" możesz bezpośrednio po przesłaniu odpowiedzi przez mój profil. Jeżeli Twoje odpowiedzi będą błędne, zgłoszę się sam. Wpisy bez przesłanych prawidłowych odpowiedzi będą kasowane po 14 dniach.