Seria „Zapomniane Perły” dotyczy dawnych, rozsianych po całym powiecie górowskim, ale nie tylko, majątków ziemskich, które sięgają swoim rodowodem niejednokrotnie kilkuset lat wstecz. Niektóre przedstawiane tu dawne dwory i pałace mogłyby zawstydzić niejedną ówczesną znaną rezydencję, jednakże okres swojej świetności mają już poza sobą. Ząb czasu okrutnie się z nimi obszedł. Wiele z pałaców pozbawionych właścicieli czy choćby gospodarza nieuchronnie chyli się ku upadkowi, a dawne parki wokół nich zarosły i zdziczały. Tylko nielicznym z dawnych rezydencji „udało się” i uzyskały drugą szansę na „dalsze życie”. Po kilku podróżach zakończonych ściskiem serca, na widok stanu w jakim dawne majątki obecnie się znajdują, wybór tematyki stał się niejako imperatywem. I nie ma tu znaczenia czy to są dobra poniemieckie. To samo dzieje się z majątkami polskimi rozsianymi na wschodzie. Odchodzi w niepamięć kawał dziedzictwa kulturowego, które nie powinno być skazane na zagładę choćby z powodu obywatelstwa (jak jeszcze do niedawna bywało w związku z państwową i ideologiczną zachętą do niszczenia wszystkiego, co poniemieckie i będące świadectwem "klasowego ucisku"). Warto wiedzieć, że tylko nieliczne z nich padły ofiarą wojennej pożogi. Większość padła łupem powojennych grabieżców, bezmyślnej dewastacji, upływającego czasu, ludzkiej obojętności lub bezdusznych przepisów. Ten kawał historii należy do nas wszystkich. Za kilkanaście/kilkadziesiąt lat po wielu z tych majątków zapewne nie będzie śladu. Stąd w pełni zasłużyły na oglądnięcie a już z pewnością na „okeszowanie”. Spójrzmy więc razem, być może po raz ostatni, w ich puste „oczodoły” okien i rozbite „czerepy” dachów. Czasem niestety już tylko w miejsca po nich… Zapraszamy.
Dwór w Czerninie Dolnej (niem. Nieder Tschirnau) wybudował Baltazar II von Stosch jeszcze w 1578 roku. Następnymi w kolejności właścicielami dóbr, w drodze dziedziczenia byli: Baltazar III, jego syn Kasper II,i jego córka Anna Helena. Wskutek mariażu (1667 r.) Anny Heleny z Fryderykiem Oswaldem von Tschammer (panem w Daszowie) Czernina Dolna znalazła się we władaniu rodziny von Tschammer i pozostawała w jej rękach niemal trzysta lat, do 1945 r.
W 1895 r. w otoczeniu dużego parku, na miejscu dawnego dworu, postawionego przez von Stoscha, von Tschammerowie zbudowali nowy, neorenesansowy pałac. Ciekawy projekt z dwoma wieżami otrzymał tynkowaną fasadę zdobioną detalami z nietynkowanej cegły. Nad głównymi wejściem umieszczono kartusz herbowy von Tschammerów oraz rok ukończenia budowy pałacu (1895).
Pałac jest częścią większego zespołu, w skład którego wchodzą jeszcze: park (założony ok. 1900 r.); folwark (z przełomu XIX/XX w.); dwa budynki mieszkalne, budynek mieszkalno-gospodarczy, obora, stodoła, kuźnia, spichlerz (z ok. 1800 r.); dwa budynki gospodarcze.
Obecnie budynek jest własnością prywatną.
Do majątku w Czerninie Dolnej należały grunty o powierzchni 524 ha, w tym: 264 ha ziemi ornej, 150 ha łąk, 75 ha lasu, 22 ha parku i ogrodów, 2 ha wody i 11 ha podwórza. Dochód wynosił: 6825 marek. W połowie XIX w. poziom gospodarstwa rolnego należącego do majątku stał bardzo wysoko czego dowodem może być uzyskany srebrny medal na międzynarodowej wystawie w Paryżu (1855 r.) za produkowany tam len.
Źródło:
Kwartalnik Górowski, wiosna 1/2003, s. XV.
Przewodnik Turystyczno-Krajoznawczy po Ziemi górowskiej, Góra 2003, s. 21-22.
www.glogow.pl/okolice/powiaty/gorowski.htm