LEDNICA - OL (Ostrów Lednicki)
Ostrów Lednicki to jedna, ale według mnie najważniejsza, z atrakcji będąca częścią Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.
Ostrów Lednicki – największa z pięciu wysp na jeziorze Lednica, położona w jego południowej części, prawdopodobne miejsce Chrztu Polski. Na wyspie znajduje się stanowisko archeologiczne oraz od 1969 roku Muzeum Pierwszych Piastów. 16 września 1994 roku wyspa została wpisana na listę pomników historii.
Wyspa jest jednym z najważniejszych miejsc historii Polski. Za panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego była jednym z głównych ośrodków obronnych i administracyjnych Polski. Na wyspie, w centrum plemienia Polan (tuż obok ważnego, dawnego strategiczno-handlowego traktu lądowego oraz wodnego między Poznaniem a Gnieznem), zachowały się pozostałości grodu oraz relikty najstarszego w Polsce zespołu preromańskiej architektury pałacowo-sakralnej (z basenami do chrztu) i wolno stojącego kościoła cmentarnego z grobami w nawie i aneksach. Obydwa obiekty wzniesiono w czasach panowania Mieszka I (tuż przed 966 rokiem).
1 - pałac z kaplicą-babtysterium
2 - kościół grodowy
3 - wał obronny
4 - umocnienie brzegowe
5a - przyczółek mostu zachodniego
5b - przyczółek mostu wschodniego
Powracając do wzmiankowanych wcześniej grodowych umocnień oraz innych urządzeń inżynieryjnej infrastruktury Lednicy nadmienić warto, że dzięki wynikom dendrochronologii oraz badań podwodnych ustalono, że część wału przebudowywano w latach 70. X w., w kolejnym 10-leciu wznosi się także dodatkowe lądowo-wodne umocnienia od strony zachodniego brzegu wyspy. Mosty budowano w zimowo-wiosennym okresie przełomu lat 963–964. Te jedne z dłuższych na Słowiańszczyźnie Środkowej nawodnych urządzeń komunikacyjnych (których długości wynosiły ok. 440 m dla zachodniego i ok. 170 m dla wschodniego z nich) funkcjonowały nie dłużej niż do 1038 r., kiedy zarówno one jak i cała wyspa uległy zniszczeniu podczas najazdu czeskiego księcia Brzetysława. Lednickie mosty pełniły, jak można sądzić, nie tylko użytkowe funkcje, a również stanowiły wyraz manifestacji siły i potęgi Mieszka I, w czym odnaleźć można bliską analogię do stosunków znanych z terenu Jutlandii.
Najważniejszym wyróżnikiem wczesnych ośrodków władzy Piastów jest bez wątpienia ich architektura kamienna w typie wykreślonych na rzucie prostokąta pałacowych budowli, łączących się z ich częściami na planie dookolnym — pełniącymi funkcje sakralne, związane z nową religią chrześcijańską. Pałacowo-sakralna budowla lednicka uznawana jest przez część badaczy za prototyp i wzór dla całej serii analogicznych założeń architektonicznych wznoszonych przez Piastów na terenie ich państwa, by wymienić np. Poznań, Kraków, czy Przemyśl. Ostatnio wskazuje się również na palatium w Gieczu, jako na możliwe bezpośrednie źródło tej grupy architektury.
Wyspowy pałac z kaplicą po jego wzniesieniu ok. 966 r. przebudowywano jeszcze dwukrotnie. Pierwsza z przebudów (w przedromańskim wątku budowlanym) nastąpiła najpewniej ok. 1000 r., kolejna, tym razem już w romańskiej technice murów, w XII w.
Jak ważna była rola tej budowli w ideowym systemie przydanym przez Mieszka I Lednicy, świadczą sensacyjne odkrycia w kaplicy pałacu. Odnaleziono tutaj dwa półkrzyżowe w rzucie zagłębienia interpretowane jako urządzenia do chrztu. Z ich odkryciem postawiono wielce kontrowersyjną hipotezę o chrztcie Mieszka I na wyspie oraz ulokowano tutaj siedzibę pierwszego biskupa polskiego Jordana.
Znacząca w ideowej strukturze wyspy, była również rola kolejnej z monumentalnych budowli Lednicy — jednonawowego kościoła wzniesionego w północnej części grodu. Niektórzy uznają go za budowlę nieco starszą od palatium oraz rekonstruują w bryle drewnianej.
W nawie kościoła oraz w jego dobudówkach umieszczono pochówki uprzywilejowanych — przedstawicieli ówczesnych elit. To jedna z najstarszych wewnątrzkościelnych nekropolii na obszarze naszych ziem. Budowla ta, podobnie jak pałac z kaplicą, funkcjonowała jeszcze w XII w., aczkolwiek jej znaczenie nie było już tak ważne, jak wcześniej.
Funkcjonowanie lednickiego centrum władzy możliwe było dzięki zorganizowanemu wokół Jez. Lednica okręgowi administracyjnemu — kasztelanii ostrowskiej. Odnotowane w jej obrębie wskaźniki gęstości zaludnienia (kilkakrotnie przewyższające zaludnienie ziem sąsiednich) oraz ślady ludności jenieckiej i przesiedlonej wraz z organizacją całego systemu ludności tzw. służebnej, stanowią mocny wskaźnik potwierdzający szczególne znaczenie grodu.
Pomimo, iż wyspę użytkowano intensywnie w XII wieku, a także i później (po wiek XIV), jednak nigdy, jak można sądzić, nie odzyskała już ona dawnej rangi. Status głównego ośrodka władzy uzyskują w tym rejonie Pobiedziska, gdzie m.in. znajduje się jeden z książęcych dworów. Lednica uzyskuje status „wyspy umarłych”, bowiem jej typowo osadniczą funkcję przejmuje wielkie cmentarzysko wypełniające przestrzeń w obrębie wałów dawnego grodu.
The island with relics of residential and sacral stone architecture from the times of Mieszko I and Boleslaus the Valiant (the 10th and 11th century) submerged remains of two bridges of the Poznań Gniezno tract (ferry). In the suburbium reconstruction of the timber buildings.
Ostrow Lednicki, the largest island on Lednica Lake, features the oldest and best-preserved remains of stone buildings in Poland. The ruins, dating from the second half of the tenth century, are those of the early Piast fortified bishopric settlement established under Prince Mieszko the First, the ruler who introduced Christianity to Poland in 996, and include the remains of a palace, a chapel, and a church. The fort testifies to the existence of the Polish nationhood, originating from the region of Wielkopolska (Great Poland), as early as in the tenth century. This top-class relic of the past has been given the name of a Historical Monument of the Polish Nation.
[Źródło: pl.wikipedia.org, lednicamuzeum.pl, culture.pl]
