Om deze earthcache te kunnen loggen dien je deze listing vooraf door te lezen en ter plaatse te observeren en te experimenteren, neem hiertoe een nagel of klein zakmes mee, alsook een zure vloeistof (cola, azijn, citroensap).
Over Balegemse zandsteen
Balegemse zandsteen is een sterk kalkhoudende zandsteen die in de Vlaamse gemeente Balegem wordt gedolven. Zandsteen bestaat uit korrels zand die door een cement aan elkaar gekit worden en daardoor uitharden. De hardheid van zandsteen is wisselend, afhankelijk van de hardheid van dit cement, dat kiezelig (kwarts), kleiig (glauconiet), kalkig (calciet) en/of ijzerhoudend (ijzeroxide) kan zijn.
De Balegemse steen is hoofdzakelijk opgebouwd uit fijnkorrelig kwarts (fijne zandfractie), kalkfossielen en groene glauconietkorreltjes (ijzer- en kaliumrijke fyllosillicaten) aaneengekit met een calcietcement. Omdat het carbonaatgehalte meestal tussen 40 en 60 procent ligt, kan hij omschreven worden als een zandige kalksteen of een kalkhoudende zandsteen.
De Balegemse steen bevat talrijke kalkfossielen: foraminiferen (nummulieten), fragmenten van echinodermen en schelpen van gastropoden en bivalven, maar ook haaien- en roggentanden. Het glauconiet is in kleine hoeveelheden aanwezig (minder dan 10%) en het calcietcement is fijnkorrelig (de kristallen zijn slechts een paar tientallen micron groot, 1micron=10-6m).
40 tot 45 miljoen jaar geleden (Midden Eoceen) werden fijn wit kwartszand en klei afgezet in de Lediaanzee. Er leefden toen veel schelpdieren op de zeebodem. Kort na het terugtrekken van de zee werd de kalk van de schelpen voor een groot deel in het grondwater opgelost en herverdeeld tussen de zandkorrels, waar het als een cement kon herkristalliseren. Door het vullen van de poriën werd het zand een vast gesteente. Tussen lagen wit zand werden op die manier een drietal horizontale doorlopende banken van ongeveer een halve meter zandsteen gevormd.
Bovenop deze laag uit het tertiair bevindt zich de quartaire mantel, deze is meestal van een paar centimeter tot een paar meter dik. Deze laag werd op geologische schaal heel recentelijk (sinds 1,8 miljoen jaar geleden) afgezet maar bedekt grote delen van Laag- en Midden-België en hier en daar ook delen van Hoog-België.
Verwering
De kleur van de Balegemse zandsteen is niet egaal wit, er treedt door oxidatie van het glauconiet en de aanwezigheid van wat ijzeroxidebronnen zoals pyrietsporen een lichte verkleuring op.
Door luchtpolutie kan het calcietcement omgezet worden in oplosbaar gips. Aan het oppervlak van de stenen ontstaat hierdoor een korst waarin ook stof en roetdeeltjes worden vastgezet. Het gips kan door regen ook wegspoelen en zo wrikken de zandkorrels zich los.
Voorkomen
De Balegemse steen ook soms Ledesteen genoemd (Formatie van Lede, Lutetiaan) wordt vandaag enkel in Balegem (Oosterzele) ontgonnen, maar vroeger ook in Lede, Meldert (Aalst), Bambrugge (Erpe-Mere), Vlierzele (Sint-Lievens-Houtem) en Asse.
Bronnen:
- Wikipedia
- Geologie van Vlaanderen (M. Borremans)
- Inleiding tot de geologie geomorfologie van België (D. Goossens)
- Gent Steengoed (V. Cnudde en anderen)
- Balegemse zandsteen vier aspecten (uitgegeven door Provincie Oost-Vlaanderen)