U progu lat 50-tych XX w. Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych, mieszcząca się, jak wiele innych instytucji w pierwszych latach po II wojnie w Łodzi a następnie w Warszawie, zatrudniła do pracy przy projektowaniu i produkcji znaczków pocztowych młodego grawera. Absolwent krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych szkolić się miał w swoim fachu pod okiem mistrza Mariana Romualda Polaka.
Czesław Słania, bo o nim mowa, był już wówczas posiadaczem dyplomu ukończenia studiów z cennym odznaczeniem – Summa Cum Laude. Otrzymał go za niezwykłe dzieło – kopię “Bitwy pod Grunwaldem 1410” Jana Matejki wykonaną techniką stalorytu w formie znaczka pocztowego.
Młody pracownik PWPW po raz pierwszy został dopuszczony do pracy przy oficjalnym znaczku w 1950 r., kiedy to jego mistrz Polak grawerował znaczek „I Kongres Pokoju”. Słania wykonał wówczas fragment przedstawiający metalową część młota. W marcu 1951 r. wydano pierwszy oficjalny znaczek Słani, przygotowany z okazji 80-lecia Komuny Paryskiej. W latach 1951-1956 wykonał dla Poczty Polskiej 22 znaczki i 14 projektów.
W 1956 r., kiedy pojawił się w sprzedaży znaczek przedstawiający oszczepnika Janusza Sidłę w serii Igrzyska Olimpijskie w Melbourne 1956, Słania był już w Sztokholmie. Pojechał tam wyleczyć gruźlicę, został na zawsze. Uznanie Szwedów zdobywał powoli, zatrudniony w stołówce Poczty Szwedzkiej rysował projekty znaczków nie budząc większego zainteresowania. Z czasem wykonywał drobniejsze projekty: zamówienia poczty szwedzkiej na sztychowanie znaczków opłaty do pocztowych książeczek oszczędnościowych, kilka znaczków opłat skarbowych, w 1957 wykonał znaczek opłaty dla licencji radiowej. Wreszcie uzyskał obietnicę pracy w kanadyjskiej wytwórni papierów wartościowych i kiedy załatwiał już kanadyjską wizę, słynny szwedzki grawer Sven Ewart polecił go do dokończenia projektu, którego sam, z powodu choroby dokończyć już nie mógł.
Pierwszym oficjalnym szwedzkim znaczkiem projektu Słani został więc wizerunek poety Gustava Frodinga, wydany w 1960 roku na 100-lecie jego urodzin. Nie sposób wymienić kolejnych: dla poczty szwedzkiej zaprojektował Słania ponad 300 znaczków, m.in. serie poświęcone 90 urodzinom króla Gustawa VI Adolfa, podróżom Linneusza, grzybom, motylom, badaniom morskim. Pojawiły się zlecenia z innych krajów – spod ręki czarodzieja rylca wyszło w sumie ponad 1000 projektów znaczków. Ukazywały się w kilkudziesięciu krajach świata m.in. w Danii, na Grenlandii, Wyspach Owczych, Islandii, Monako, Niemczech, Francji, Belgii, San Marino, Szwajcarii, Australii, USA, Chinach, Tajlandii, Salwadorze, Jamajce i Polsce oraz w Watykanie i pod egidą ONZ.
W 1986 r. trafił do Księgi Rekordów Guinnessa po raz pierwszy, jako najbardziej płodny grawer świata z 720 wyrytowanymi znaczkami. Wielokrotnie pobijał potem ten rekord osiągając ostatecznie liczbę około 1070, co sprawia że został absolutnym i niedościgłym rekordzistą w swoim fachu (doświadczony grawer pracuje nad znaczkiem około pół roku). Słania potrafił pracować po kilkanaście godzin dziennie zachowując przy tym niezwykle wysoki poziom swoich prac. Nakład znaczków wykonanych przez Czesława Słanię przekracza obecnie 30 miliardów sztuk.
Sława najwybitniejszego artysty miniaturowej grafiki przyniosła mu cenne odznaczenia państwowe i tytuły. W 1972 r. król Gustaw VI Adolf nadał mu tytuł nadwornego grawera. Od tego czasu Słania miał przywilej wyłączności na portretowanie rodziny królewskiej dla potrzeb poczty. Był też nadwornym grawerem dworu duńskiego i księstwa Monako. Od szwedzkiego dworu otrzymał Medal Ósmej Wielkości z niebieską wstęgą. Królowa Danii Małgorzata II nadała mu Order Kapituły Rycerskiej, Książę Monako Rainier III Kawalerski Order Św. Karola, Papież Jan Paweł II Order Św. Grzegorza. W 1999 r. otrzymał polski Krzyż Komandorski Orderu Zasługi.
Nazywano go Dürerem XX wieku. Nie było chyba tematyki, której nie poświęciłby jakiejś pracy. Rytował portrety panujących, noblistów, aktorów, polityków i inne, tworzył prace przedstawiające florę i faunę, historię i kulturę, sport i politykę. Był laureatem filatelistycznych konkursów m.in. nagrody Roberta Stolza za serię Muzyka w Szwecji, przyznana w 1984 przez Philatelistic Music Circle; nagrody za najładniejsze znaczki roku w Szwecji; sześciokrotnie nagrody za najładniejszy znaczek świata. Pierwszą Szwedzką Akademię Sztuki Filatelistycznej, powołaną w 1981, nazwano jego imieniem. W kilku krajach założono specjalne grupy studyjne analizujące jego metody pracy. W Danii wydano katalog "Mestaren Czesław Słania. Biografi och Katalog". Siedemdziesiątą rocznicę jego urodzin uhonorowano w Szwecji trzyznaczkowym bloczkiem, który artysta uznał za swoje najlepsze dzieło; w 1999 r. ogłoszono go w tym kraju Polakiem Stulecia.
Czesław Słania projektował też banknoty. Pierwszy - 10 bolivarów, powstał na zamówienie rządu Wenezueli. Kolejne wykonał dla Litwy, Argentyny, Kazachstanu, Kanady, Izraela, Portugalii, Belgii, Brazylii i wielu innych krajów. Grawerował też ekslibrisy, plakietki, medale i inne okazjonalne zlecenia. Znawcy zachwycają się wizerunkiem twarzy matki Słani wykonanym w jej 95-te urodziny.
Czesław Słania zmarł 17 marca 2005 roku w wieku 84 lat. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
ENGLISH:
The King of the engravers - The kings' engraver
At the beginning of the 1950s the Polish Stamp Printing Works based, like many other companies straight after the end of the Second World War, in Łódź, and then in Warsaw, hired a young engraver to design and produce postage stamps. A graduate of Cracovian Academy of Fine Arts was meant to train in his trade under the supervision of Master Marian Romuald Polak.
Czesław Słania, in question, had already been holding a higher education diploma with the precious Summa Cum Laude distinction. He received it for the remarkable work - a steel engraving copy of "Battle of Grunwald 1410" by Jan Matejko created as a postal stamp.
For the first time, the young employee of PWPW had been allowed to co-work on the official stamp in 1950, when his master Polak engraved "The first Congress of Peace" stamp. At that time Słania made the piece of the metal part of the hammer. In March 1951 the first Słania's stamp had been released, it was issued on the occasion of the 80th Paris Commune anniversary. From 1951 to 1956 Słania made for 22 stamps and 14 projects the Polish Post.
In 1956 when the stamp presenting the javelin thrower Janusz Sidło was released as the part of "the Melbourne Olimpics 1956" series, Słania had already lived in Stockholm. He went there to recover from tuberculosis and stayed for good. Recognition from the Swedes came slowly; Słania created the designs of the stamps while employed in the Swedish Post Office’s canteen, without attracting big interest. Over time he created small projects: orders from the Swedish post for engraving of stamps for postal savings books, several revenue stamps, in 1957 he made a radio licensee’s revenue stamp. Eventually he got a promise of a job in the printing works of the National Bank in Canada. At the time when he was applying for the Canadian visa, the famous Swedish engraver Sven Ewart recommended him to finish the project, which Ewart was unable to complete himself due to illness.
So, the first official Swedish stamp designed by Słania was the image of Gustav Froding, it was released in 1960 to celebrate 100th birthday anniversary of the poet. It is impossible to list all this further works: for the Swedish post Słania designed over 300 stamps i.e. series’ dedicated to 90th birthday of King Gustav VI Adolf, Linnaeus’ travels, mushrooms, butterflies, marine research. The orders from other countries also started coming in - the mage of the graver concocted more than 1000 projects in total. They were published in dozens of countries i.e. in Denmark, Greenland, Faroe Islands, Iceland, Monaco, Germany, France, Belgium, San Marino, Switzerland, Australia, USA, China, Thailand, El Salvador, Jamaica, Poland, Vatican and under the aegis of the UN.
In 1986 Słania had entered the Guinness Book of World Records for the first time, as the most prolific engraver in the world ever, with 720 engraved stamps. He beat this record many times and finally achieved about 1070 issues. It made him an all-time and unequalled record-holder in his trade (a skilled engraver works about 6 months on a stamp). Słania could spend over dozen or so hours per day on work while keeping an extraordinary level of his works. His stamps circulation has now exceeded 30 billion.
Being the most famous artist of a miniature graphic brought him significant honours and titles. In 1972 the King Gustav VI Adolf earned Słania a title 'Engraver to the Royal Court of Sweden'. Since then, Słania had had an exclusive privilege to make portraits of the royal family for postal purposes. He was also the engraver of the Danish court and Principality of Monaco. From the Swedish court he received the King's Medal of the Eighth Size with Royal Blue Ribbon. He was awarded the Order of the Dannebrog by Queen Margaret II of Denmark, the Order of Saint Charles by Prince Rainer III of Monaco, the Order of Saint Gregory by the Pope John Paul II. In 1999 he received the Commander of the Order of Merit of the Republic of Poland.
He was called Dürer of the 20th century. There wasn't probably any subject to which he would not have dedicated his works. He engraved portraits of reigning monarchs, Nobel prize winners, actors, politicians and others, he created works presenting fauna and flora, history, culture, sport and politics. He was a winner of philately competitions i.e. Robert Stolz prize for the Music in Sweden set awarded by Philatelic Music Circle in 1984, prizes for the most attractive stamps of the year in Sweden, six-time awarded for the world's most attractive stamp. The first Swedish Academy of the Philatelic Art, established in 1961, was named after Słania. Study groups of his methods of work have been organized in several countries. The catalogue Mestaren Czesław Słania. Biografi och Katalog was released in Denmark. His 70th birthday was honoured in Sweden by a booklet of three stamps, which the artist considered his best work ever. He was commemorated the Pole of the Century in Sweden in 1999.
Czesław Słania designed also banknotes. The first one - 10 bolivares, was created upon the Government of Venezula request. The next ones he made for Lithuania, Argentina, Canada, Israel, Portugal, Belgium, Brazil and many other countries. He engraved bookplates, labels, medals as well as other occasional orders. Experts admire the picture of the Słania's mother's face created for her 95th birthday.
Czesław Słania died on March 17, 2005 at age 84. He was buried in the Rakowiecki Cemetery in Cracow.
PUZZLE:
Aby odgadnąć miejsce położenia kesza należy zapoznać się z twórczością najwybitniejszego grawera XX w. I odpowiedzieć na kilka pytań:
To get the final coords and find the place where the cache is located you need to refer to the work of the greatest engraver of the 20th century. And answer a few questions:
A. W 1977 r. w setną rocznicę urodzin znanego szwedzkiego rysownika ukazał się znaczek grawerowany przez Słanię (dwie wersje - czarna i czerwona). Przedstawione na znaczku postaci zostawiają ślady na śniegu. Ile odcisków stóp widać? Zlicz odciski tylko z jednej wersji kolorystycznej.
A. In 1977, to commemorate the 100th birthday anniversary of the well-known Swedish draftsman, the stamp engraved by Słania was released (in two versions - black and red). The characters pictured on this stamp left tracks in the snow. How many footprints are visible? Count them only from one colour version.
B. W 1974 r. Słania przygotował znaczek dla Irlandii na stulecie tamtejszego związku sportowego, który m.in. organizuje krajowe rozgrywki ligowe w bardzo popularnej w USA dyscyplinie. Ilu zawodników widnieje na znaczku?
B. In 1974 Słania created a stamp which commemorated the 100th anniversary of one of the Irish sports union. This union organizes national league games in a discipline which is very popular in the US. How many players are on this stamp?
C. Znaczek wyemitowany w 1953 r. przez Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych a upamiętniający Rok Odrodzenia przedstawia dziedziniec ważnego polskiego zamku. Słania zawarł w rycie tzw. tajnopis z nazwiskiem swojego przyjaciela. Ile liter liczy to nazwisko?
C. The stamp, released by the Polish Stamp Printing Works in 1953, commemorates the Renaissance and depicts the courtyard of one of the significant Polish castle. Słania included in its engrave a so called hidden inscription containing his friend's surname. How many letters does this surname have?
D. W 2001 r. ukazały się znaczki poczty Wysp Marshalla ukazujące typy tamtejszych żaglowych łodzi oceanicznych. Ilu ludzi siedzi w części rufowej na pokładzie łodzi przedstawionej na znaczku o niższym nominale?
D. The stamps of the Marshall Islands' post were released in 2001. They present types of local sailing canoes. How many people seat in a stern part of a canoe shown on a stamp which has a lower nominal value?
E. W 1985 r. ukazał się znaczek Wysp Owczych przedstawiający Widok na Thorshaven - akwarelę Edwarda Dayesa. Na brzegu rozbito namioty. Ile ich jest?
E. The Faroese stamp presenting the watercolour view of Torshaven by Edward Dayes was released in 1985. There are a few pitched tents on the shore. How many?
F. Seria znaczków grawerowana przez Słanię dla San Marino (1974) ukazuje historyczne zbroje. Jedna z nich nie jest przeznaczona dla człowieka. Z ilu części składa się fragment ochraniający ucho?
F. The series of the stamps engraved by Słania for San Marino (1974) presents historical types of armours. One of them is not destined for a human. How many pieces does the part protecting an ear consist of?
G. Grenlandzki znaczek z 1972 ukazuje lądowy transport pocztowy na wyspie. Ilu jest listonoszy?
G. The Greenlandic stamp from 1972 presents a terrestrial postal transport on the island. How many postmen can you see on this stamp?
H. W 1984 r. w dwustulecie uruchomienia komunikacji pocztowej między Bath a Londynem ukazała się w Wielkiej Brytanii seria znaczków. Jeden z nich nawiązuje do sensacyjnego wydarzenia, kiedy to dyliżans pocztowy został zaatakowany przez groźne zwierzę (co notabene opóźniło dostawę poczty jedynie o 45 minut). Nietypowy atak stał się podstawą do namalowania obrazu przez Jamesa Pollarda, który to obraz z kolei stał się inspiracją dla projektantów znaczka. Na znaczku dramatyczną scenę obserwują ludzie z okna. Ilu ich jest?
H. In 1984, to commemorate the 200th anniversary of launching postal transport between Bath and London, the series of the stamps was released in Great Britain. One of them refers to the sensational event, when the postal stagecoach was attacked by the dangerous animal (btw it delayed the delivery of the post only by 45 minutes). The unusual attack inspired a painting by James Pollard and became an inspiration for the creators of the stamp. In the picture, a few people are watching this dramatic scene from a window. How many people stand by the window?
Finał:
N52°15.X E021°00.Y
X=A^3+B^5+C^3+D+E+F^2
Y=A^2+B^4+C^3+D^2+E^2+H^3+(DxFxG)
