 |
Het beleg van Steenwijk is de laatste belegering van de stad Steenwijk tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Door het veroveren van Steenwijk zou de Staatse partij een van den twee belangrijkste vervoersaders over land naar Groningen in handen krijgen. De andere ader lag bij Coevorden. Na een hevig beleg gaven de Spaansgezinde troepen zich op 5 juli 1592 over aan Maurits van Nassau, de latere prins van Oranje. |
| "Kerkdieven, rebellen, ketters!", klonk het van buiten de stad. "Zwijg, landverraders, bekvechters, papenknechten!", scholden de verdedigers terug vanaf de stadswallen. Vanaf oktober 1580 belegerde de Spaansgezinde stadhouder George van Lalaing, graaf van Rennenberg (1536-1581), met 6.000 soldaten en 1.200 ruiters de stad Steenwijk, die werd verdedigd door een Staats garnizoen van 600 man onder leiding van Johan van den Kornput (1542-1611). De vesting Steenwijk, gelegen aan een belangrijke route naar Noord-Nederland, was van groot strategisch belang. Rennenberg slaagde er bijna in de belegerden uit te roken door met gloeiende ijzeren kogels de stad in brand te schieten. Maar de verdedigers hielden stand, "voor vaderland en godsdienst", aldus het ooggetuigenverslag van Van den Kornput. In februari 1581 kwam een Staatse legermacht hen ontzetten. Steenwijk vierde feest. |
| |
|
| |
|
 |
Waypoint 00, Het vlees van de slager
|
| Na enkele maanden van beleg (met verwoeste huizen en honger) verzamelt een aantal burgers zich op de markt en verzoekt Johan van den Kornput toe te geven aan de Spanjaarden. Dan kunnen zij weer een normaal leven opbouwen, dan maar onder Spaanse overheersing. Van den Kornput wil niets van weten. Een dikke slager vraagt Van den Korput : ‘Wat er zal gebeuren als er niets meer te eten is.’ Daarop antwoort Van den Korput: ‘Dat duurt nog lang en als het zover is, dan zullen we jou en mensen van jouw soort het eerst opeten!’ Overdonderd door zoveel standvastigheid van Van den Kornput maakt ook de slager zich snel uit de voeten. En het beleg duurt voort . . . |
| |
|
 |
Waypoint 01, De drie patrijzen
|
| Op 3 februari 1581 vangen de soldaten van Johan van den Kornput drie patrijzen in de stad. Het is een opmerkelijk feit: patrijzen die hun heil zoeken in een dichtbebouwde binnenstad in oorlogstijd. Van den Kornput ziet de vangst als een gunstig teken Gods, die met de drie patrijzen wil aangeven dat het Ontzet van Steenwijk aanstaande is. Het zal niet langer op zich laten wachten dan drie weken. Ook is wel beweerd dat de drie patrijzen symbool staan voor de heilige drieëenheid: de Vader , de Zoon en de Heilige Geest. Feit is dat drie weken na de vangst van de drie patrijzen Steenwijk is ontzet. |
| |
|
 |
Waypoint 02, Kogelregen
|
| Op 18 oktober 1581 verschenen de Spanjaarden onderleiding van graaf Rennenberg voor de poorten van Steenwijk. Na een maand wachten op de overgave was het geduld van graaf Rennenberg op en besloot hij de stad met kogels te beschieten. Op 18 november 1581 werden allereerst de torens en het bovenstuk van de Gasthuispoort kapotgeschoten. Daarna volgde een regen van gloeiende kogels op de met riet bedekte houten huizen. In totaal werden er zo’n 70 huizen door brand verwoest. Ongeveer de helft van de huizen in de Gasthuisstraat, de Neerwoldstraat en de Woldstraat waren in vlammen opgegaan. Ondanks dat de stad zwaar gehavend was, gaf de stad zich niet gewonnen. |
| |
|
 |
Waypoint 03, Aart van Groningen
|
| Als de Spanjaarden in oktober 1580 voor de poorten van Steenwijk staan, eisen ze de overgave van de stad. De Steenwijkers willen daar niets van weten. Dan besluiten de Spanjaarden de Gasthuispoort in brand te schieten. Er moet nu iets gebeuren, anders raakt de Gasthuispoort te verzwakt en kunnen de Spanjaarden alsnog naar binnen dringen. Een van de soldaten van Johan van den Kornput, genaamd Aert van Groningen, aarzelt niet en hij springt met een leren emmer van de poort in de gracht. Als hij de brand begint te blussen, vliegen de kogels hem om de oren. Hij weet uiteindelijk het vuur te doven. De andere soldaten drijven met geweerschoten de Spanjaaarden terug. De naam van Aert van Groningen blijft voor eeuwig aan het Steenwijks Ontzet verbonden. |
| |
|
 |
Waypoint 04, Het schot van Steenwijk
|
| Het Schot van Steenwijk is een gedicht van de negentiende eeuwse, vaderlandslievende dichter Hendrik Tollens (1780-1856). Tijdens een nachtelijk uur klimt een Spaanse soldaat op een verhoging vlak bij de wal en schreeuwt verwensingen naar de Prins van Oranje. Een jonge wachter schiet een kogel in de richting van het geluid. Men sleept de dode soldaat naar de Markt maar vindt zijn lichaam ongeschonden. Totdat men ziet dat hij geen tong meer heeft en het raadsel is opgelost. De jonge wachter heeft de schreeuwende soldaat precies in de mond geschoten en de kogel is blijven steken in het strottenhoofd. Al hoe klein ook, deze overwinning geeft soldaat en burger moed en verleidde Tollens tot zijn onsterfelijk gedicht Het Schot voor Steenwijk. |
| |
|
 |
Waypoint 05, Moderne oorlogvoering
|
| Naast kaartenmaker en vestingbouwer is Johan van den Kornput bekend geworden als militair strateeg tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) tegen de Spanjaarden. Hij kon zijn inzichten goed toepassen tijdens het Steenwijks Ontzet. Het grote verschil met vroeger was dat Van den Kornput tijdens het beleg door de Spanjaarden niet lijdzaam afwachtte tot de dingen die gingen gebeuren, maar actief de confrontatie zocht met de vijand. Dat betekende dat hij regelmatig opdracht gaf tot verrassingsaanvallen tegen de kampementen van de Spanjaarden rondom de stad. Het was de voorloper van de latere guerrilla- oorlog. |
| |
|
 |
Waypoint 06, Johan van den Kornput
|
| Johan van den Kornput (Breda, 1542 – Groningen, 1611). Hij was hopman (kapitein) tijdens het Ontzet. Op heldhaftige wijze leidde hij het verzet met 600 soldaten tegen een Spaanse overmacht van 7.200 man. Hij was vestingbouwer, kaartenmaker en militair strateeg. Door zijn onverzettelijke houding tijdens het beleg is hij uitgegroeid tot de belangrijkste figuur uit de Steenwijkse geschiedenis |
| |
|
 |
Waypoint 07, Paardenparade
|
| Een van de noviteiten van Van den Kornput was de aanleg van de zogenaamde bedekte weg. Dit was een weg aan de buitenkant van de gracht die door een dijktalud aan de buitenkant van de weg aan het zicht van de Spaanse soldaten in het veld werd onttrokken. Hierlangs kon men snel van de ene poort naar de ander poort komen. Op enig moment liet Van den Kornput alle paarden uit de stad over de bedekte weg lopen om aan de Spanjaarden het idee te geven, dat hij nog over veel ruiters en paarden beschikte en dat er in de stad nog veel voedsel (paardenvlees) aanwezig was. |
| |
|
 |
Waypoint 08, Prinsenpoort
|
| Begin februari 1581 was door de Spaanse vijand op alle vier de poorten van Steenwijk zwaar geschut gericht, zodat het moeilijk was nieuwe uitvallen te doen tegen de Spaanse belegeraar. Johan van den Kornput kwam toen op het idee (dat hij al langer koesterde) om een nieuwe poort te maken in de Noordwal tussen de Oosterpoort en de Woldpoort. Hij noemde de poort de Prinsenpoort, naar prins Willem van Oranje. De Steenwijkers noemden hem ook wel de Kornputspoort. Hierdoor konden de belegerden alsnog voedsel en wapens in de stad brengen, zodat men de strijd voort kon zetten. |
| |
|
 |
Waypoint 09, Woldpoort
|
| Op 6 december 1580 doen de Steenwijkers onder leiding van hopman Beerenbroeck een uitval naar de in het veld gelegen Spanjaarden. Maar zij worden onverwacht door een overmacht van Spaanse soldaten overvallen en moeten hals over kop terug naar de stad. Hier bij de Woldpoort aangekomen hebben ze geen sleutel van de stad en moeten ze eigenhandig de poortdeuren openbreken om de stad in te kunnen. |
| |
|
| De cache is te vinden op locatie:
N 52 47.ABC
E 006 07.(D-E-J)(E+H-F)(F-E)
Gebruik de letters GHI, in deze volgorde, voor het ontsluiten van de cache.
In de cache is geen ruimte voor travelbugs en goodies.
|