LT
Ši ąžuolą pasodino 1937 m. spalio 10 d. Lenkijos Respublikos
prezidentas Ignacy Mościcki . Būtent čia Zalavo dvare 1867 m. gruodžio 5 d. gimė žymus lietuvių
kilmės lenkų maršalas Juzefas Pilsudskis ir jo broliai etnografas Bronisław Piłsudski (1866-1918),
politikas Adam Piłsudski (1869-1935) ir bankininkas Kazimierz Piłsudski (1871-1941).
Zalavo dvaras buvo pastatytas XIX a., iš dalies rekonstruotas XX a. pradžioje. Pilsudskiams jis
priklausė nuo 1863 metų. Dvaras sudegė 1875 m. per kilusį gaisrą ir daugiau nebeatsigavo.
Pilsudskiai persikėlė gyventi į Vilnių.
1935 m. imtasi tvarkyti garsiųjų Pilsudskių tėviškę. Atstatyta oficina – tarnų namas, suremontuoti
kepyklos ir kalvės pastatai, senoji rūkykla. Buvusioje kepykloje buvo įrengtas muziejus ir skaitykla
su J. Pilsudskio kūriniais. Šalia dvaro liekanų 1937 m. pasodintas ąžuolas. Sovietmečiu atnaujinta
sodyba buvo sunaikinta.
Dvarvietė yra atviroje vietovėje netoli kelio Vilnius – Švenčionys - Zarasai ir Meros upės. Lankytina
vieta kelyje ženklu nepažymėta, į ją veda lauko kelias, grįstas skaldytais akmenimis. Teritorija
sutvarkyta, puoselėjamas parkas su renginių vieta, pastatyti atminimo akmenys žymiems lenkų
tautos žmonėms ir įvykiams.
Zalavo dvaras 1992 m. įrašytas į LR Kultūros vertybių registrą
ENG
in the place where he was born, who later became Chief of State of Poland.
Zalavas is a small village in Švenčionys district municipality, Lithuania. It is located on the Mera
river near the Lithuanian state border with Belarus. Prior to 1939 the village was located in Poland.
The village was first mentioned in the late 17th century as the private property of Aleksander
Wojna-Jasieniecki, a Castellan of Navahrudak. It then passed to the Giedraichiai princely family,
and in the 18th century the village was bought by the Ogiński family, one of the notable magnate
clans of the Grand Duchy of Lithuania. In the early 19th century the village was inherited by the
Michałowskis. As part of the dowry of Helena Michałowska, it passed to her husband, Antoni
Billewicz, who then bequeathed it to their daughter, Maria Billewiczówna. In 1863, after marrying
Józef Wincenty Piłsudski, the village became the property of the Piłsudski family. It was there that
fourth their sons were born, Bronisław Piłsudski, on November 2, 1866, Józef Piłsudski, on
December 5, 1867, Adam Piłsudski (1869) and Kazimierz Piłsudski (1871).
In July 1874, the local manor burned down and the family moved to Vilnius.
The manor was reconstructed, and officially opened to the public as a museum on October 10,
1937. However, it was destroyed by the Soviets in 1939.
Nowadays, more than 4-hectare area of manor around the Piłsudski‘s Oak belongs to the
Association of Poles in Lithuania. They take care about this area.
PL
Zułów (lit. Zalavas) – wieś na Litwie, na Wileńszczyźnie, w rejonie święciańskim, w gminie
Podbrodzie, nad Merą. W 1863 r. w dworze Zułów koło wsi Zułowo zamieszkali Maria z Billewiczów
i Józef Wincenty Piłsudscy. Tu przyszło na świat 7 z 12 ich dzieci, jako czwarte 5 grudnia 1867 r.
urodził się J. Piłsudski. Józef Piłsudski spędził w Zułowie w sumie 7 lat. Miał z pewnością
dzieciństwo sielskie anielskie. W dworze tym w okresie, gdy spędzał w nim dzieciństwo Józef
Piłsudski, tętniło życie. Był pełen służby, mieszkało w nim wielu rezydentów z bliższej i dalszej
rodziny, nauczycielki: Francuzka i Niemka, co pozwalało dzieciom Piłsudskich niemal od kołyski
poznawać języki obce. Atmosfera domu była bardzo patriotyczna.
„W czasach Piłsudskich majątek w Zułowie należał do największych w okolicy: liczył około 11 tys.
hektarów ziemi, lasów i łąk. Na teren dworski wiodła murowana brama z herbami Ogińskich,
wcześniejszych jego właścicieli. Po obu stronach bramy, za murem okalającym otoczenie dworu,
stały zabudowania gospodarcze: warsztat stolarski, stajnie i wozownie, gorzelnia, spichlerz. Na
niewielkim wzniesieniu otoczonym zakolem Mery i starymi drzewami wznosił się stary
modrzewiowy dwór na kamiennej podmurówce, z niewielkim oszklonym gankiem, nakryty wysokim
gontowym dachem. Po bokach dworu usytuowane były oficyna i kuchnia, a przed frontem
rozciągał się trawnik.” (Jerzy Surwiłło „Zdarzenia, fakty, anegdoty”).
Wielki pożar latem 1875 r. zniszczył cały dwór wraz ze wszystkimi meblami i biblioteką. Piłsudscy
zamieszkali w ocalałej oficynie, później zaś przenieśli się z dziećmi do Wilna. Do Zułowa
przyjeżdżali jeszcze kilka lat na wakacje i święta, wtedy również mieszkali w oficynie.
Obecnie cały teren należy do Związku Polaków na Litwie, który opiekuje się nim.