PIASKOWIEC:
Piaskowiec jest to zwięzła skała okruchowa. Powstaje w wyniku lityfikacji, czyli cementacji, ziaren piasku o rozmaitej wielkości, pochodzącego z wietrzenia skał. Poza ziarnami, składa się z matriksa, czyli wypełnicza oraz spoiwa, które cementuje składniki. Ze względu na ich porowatość piaskowce tworzą poziomy wodonośne. Ich barwa jest różna - od białej, przez żółtą, aż po czarną. Dzielą się na arkozowe, lityczne, subarkazowe, sublityczne oraz kwarcowe. Nas interesują przede wszystkim te ostatnie, w których udział fragmentów skał jest do 5%, a reszta to ziarna kwarcowe. Poza Nagórzycami, spotkać możemy je również na Kaszubach, w Górach Stołowych czy na Roztoczu.
GROTY NAGÓRZYCKIE:
Wiek geologiczny: alb
Litologia (zbiór cech i właściwości skał): piaskowce
Wielkość ziaren: 0,1-2mm (widoczne gołym okiem)
Barwa: zmienna – od jasnoszarej do żółtej, a nawet rdzawej
Forma rzeźby terenu: skarpa
Cel wydobycia: przemysł szklarski
Historia Grot Nagórzyckich, które są obiektem unikatowym na skalę międzynarodową ze względu na formę wyrobisk, sięga prawie 100 milionów lat, kiedy to na tereny Niecki Tomaszowskiej niejednokrotnie wkraczało i wycofywało się morze. Osadzały się zatem tutaj skały pochodzenia zarówno morskiego, jak i lądowego. W tym okresie zostały wydzielone dwie formacje - mułowców z Wąwału oraz piasków z Białej Góry. Jednym z ogniw, wchodzących w skład drugiej z tych formacji, są piaskowce z Nagórzyc. Posiadają one niski stopień zdiagenezowania (czyli procesu tworzenia skały zwięzłej ze skał luźnych). Świeże są kruche i rozcieralne w palcach, zaś odsłonięte twardnieją i pokrywają się patyną. Przy najmniejszej zmianie wilgotności oraz przy wstrząsach rozsypują się w piasek. Skała ta dawała się łatwo drążyć prostymi kopaczkami i kilofami. Ogniwo piaskowców z Nagórzyc składa się z piaskowców kwarcowych różnoziarnistych ze żwirkami. Zawiera ponad 80% przeźroczystego kwarcu! Piaskowce te posiadają nieco większą zwięzłość, dzięki czemu wyróżnić można trzy typy struktur - warstwowanie przekątne, uziarnienie frakcjonalne i laminację poziomą. Zatem są jedynie pozornie bezstrukturalne, ale stojąc przed Grotami na większych powierzchniach możesz bez problemu zaobserwować głównie przekątne warstwowanie. W niektórych obszarach pokryte są również gęstą siecią spękań, gdzie rozwijają się procesy zażelazienia. Pod wpływem uderzenia pękają wzdłuż wspomnianych powierzchni warstwowania lub spękań. W stropie piaskowców z Nagórzyc występują piaskowce limonitowe. Są to osady zlepieńcowate, zwięzłe i twarde. Ku górze zmniejsza się udział piasku i pojawiają się m.in. piaskowce spongolitowe i mułowce piaszczyste. Świeże są zbite i trwałe, później spękane, zwietrzałe i rozsypujące się. Pamiątką po okresie czwartorzędu są osady zlodowacenia środkowopolskiego i bałtyckiego. Lokalnie wyróżnić można również osady piaszczysto-żwirowe moreny czołowej i piaski związane z okresami regresji lądolodu, a także piaski wydmowe, które są pozostałością zlodowacenia bałtyckiego z okresu plejstocenu.
Lata 1997-1998
ZADANIA:
Warunkiem zaliczenia skrytki jest przesłanie do mnie odpowiedzi na wszystkie zadania. Nie musisz czekać aż je zaakceptuję, możesz logować znalezienie od razu po wysłaniu wiadomości. Jeśli coś będzie nie tak, skontaktuję się z Tobą :)
1. Tuż przy wejściu do Grot możesz osobiście dotknąć piaskowca. Sprawdź, jaką ma on fakturę - gładką czy chropowatą?
2. W tym samym miejscu możesz zaobserwować różnobarwne warstwy piaskowca. Co powoduje tą odmienną kolorystykę?
3. Jak myślisz, jaki typ wietrzenia piaskowca tutaj występuje?
4. Opcjonalnie. Miejsce jest super fotogeniczne, załącz swoją wizję piaskowca ;)
TASKS:
To complete the task send to me all answers by message center. You do not have to wait until I accept the answers, you can log in the finding right after sending the message. If something goes wrong, I will contact you :)
1. Next to the entrance to the Cave, you can personally touch the sandstone. Check what texture it has - smooth or rough?
2. In the same place, you can observe colorful sandstone layers. What is the reason of this different colors?
3. What do you think, what type of sandstone weathering is here?
4. Optional. This place is super photogenic - upload your vision of the sandstone ;)
Źródła: GEOLOGIA GROT, GROTY WCZORAJ.
