Rembertowskie Różności (RR#XX) to znak rozpoznawczy serii przybliżającej historię i przedstawiającej ciekawostki związane z Rembertowem.
Fort numer XIIIa "Kawęczyn" (Kawenczyn, Kawentschin)
Pod koniec XIX wieku Rosjanie postanowili wzmocnić wschodni bok Warszawskiego Obszaru Fortecznego. W tym celu zaplanowali zbudowanie linii fortów łącznikowych Warszawa-Zegrze. Droga ta i budowane wzdłuż niej forty stanowić miały zamknięcie od wschodu boku trójkąta Warszawa-Zegrze-Modlin.
Zaplanowano budowę pięciu obiektów rozmieszczonych wzdłuż drogi fortecznej z Warszawy do Zegrza. W praktyce udało się zrealizować tylko dwa z pięciu fortów, w tym ulokowane na terenie dzisiejszej Warszawy, to właśnie Kawęczyn i Wawer. Kolejne dwa, w Pustelnikach i Maciołkach, nigdy nie doczekały się realizacji. Ich budowę przerwano po oczyszczeniu przedpola i przygotowaniu dróg fortecznych. Natomiast ostatni z piątki, fort w Beniaminowie, dotrwał do naszych czasów.
Położenie Fortu XIIIa Kawęczyn
Fort „Kawęczyn” usytuowany w pobliżu północno-wschodniego narożnika utworzonego przez przecięcie terespolskiej linii kolejowej z wojskową (forteczną) drogą Wawer-Zegrze.
Zbudowany był według zaleceń prof. Wieliczko, a prace nadzorował carski generał Jakowlew.
Powierzchnia fortu wynosiła ok. 2ha. Był to prosty obiekt jednowałowy z rowem fortecznym wypełnionym wodą, broniony bezpośrednio z wałów - poza częścią szyjową, gdzie obronę wspomagała kaponiera (szyjowa).
Budowa typowego fortu
Oba bliźniacze forty w Kawęczynie i Fort Suworowa w Wawrze powstały w latach 1892-1893. Zbudowano je w ciągu jednego roku. Zostały usytuowane w odległości około 3 km od siebie i zostały zrealizowane według tego samego projektu. Bliskie usytuowanie obiektów pozwoliło na szybką i sprawną budowę a także na ograniczenie kosztów i ustanowienie jednego kierownictwa dla budowy obydwu fortów.
W związku ze zmianą koncepcji wojennych, rozkazem z 31 stycznia 1909 roku umocnienia te zostały przeznaczone do likwidacji. Obiekty fortu zostały wysadzone około roku 1912 i fragmentami rozebrane jeszcze przed I Wojną Światową. Po I wojnie, już pod polskim dowództwem, przystąpiono do ostatecznej likwidacji fortów. Według niektórych relacji pozostałości fortu były jeszcze widoczne pod koniec lat trzydziestych lub nawet jeszcze później. W okresie okupacji był tu podobno zlokalizowany obóz jeńców radzieckich. Podobno Niemcy przetrzymywali także mężczyzn z Rembertowa latem 1944 na terenie byłego fortu (obecnie stadionu przy Strażackiej). Ostatnie ślady zniknęły w latach pięćdziesiątych XX wieku.
Obecnie na tym miejscu znajduje się stadion i tereny rekreacyjne przy ul. Strażackiej oraz, między innymi, stacja LPG po drugiej stronie ul. Strażackiej (wcześniej nosiła nazwę Fortecznej i Kawęczyńskiej).
Ciekawostką jest to, że na starych mapach fort jest zaznaczony na innym miejscu niż był faktycznie, w środku lasu, bliżej linii kolejowej, między ul. Cyrulików i Strażacką, a nie na skraju lasu i Karolówki.
Fort na starych mapach