Ortahisar ilçesi’nde bulunan kale, buranın en büyük turistik mekanlarından biridir. Kapsamlı yenileme çalışmaları sonucunda 2013 yılında halka açılmıştır. Ortahisar'daki kalenin yapıldığı kayaya “Kapadokya'nın en büyük peri bacası” deniyor. Modern zamanlarda, sürekli erozyona uğramıştır. 2004 yılında, yüksek kaza riski nedeniyle kale ziyaretçilere kapatılmıştır. Bundan kısa bir süre sonra, yapının çökmesini önlemek için tadilat başlamıştır. Mühendisler sismik çalışmalar yapmış ve çatlak duvarlar, daha fazla erozyona karşı korumak için tasarlanmış özel malzemelerle doldurulmuştur. Üç volkanın tepeleri - Erciyes, Hasan ve Melendiz Dağları - Kapadokya'ya hakimdir. Ürgüp'ün eski platosunu yaklaşık otuz milyon yıl önce kül ve çamurla kaplayan, bu tepelerin püskürmeleridir. Bölgenin hammaddesi olan sıkıştırılmış volkanik külün oluşturduğu tüf de bu patlamaların sonucu oluşmuştur. Erozyon o zamandan beri bu yumuşak taş üzerinde etki göstermiş, vadilerin ve bölgeyi meşhur kılan peri bacalarının oluşumunda etkili olmuştur. Orijinal püskürmeler, kayalıklı Kapadokya'nın fantastik manzarası ile Kayseri etrafındaki yeşil tarım arazileri arasındaki Kızılırmak Nehri'ne doğru hafifçe eğilmiş, geniş bir erozyon havzası oluşturmuştur. Tüfün kaya(genellikle bazalt kaya) ile karıştığı yerlerde erozyon, ünlü koni şeklindeki bacalar ile sonuçlanabilir. Bazaltın etrafındaki tüf, geniş bir koninin tepesinde durana kadar aşınır. Sonunda alt kısım, tepesini artık tutamayacak kadar aşınır. Her şey çöker ve süreç yeniden başlar. Yerel olarak kapüşon ya da “peri bacaları” olarak bilinen, daha yumuşak kayalar tarafından altı çizilen daha sert volkanik kayalardan oluşan mantar benzeri yapılar, bu bölgenin muhtemelen en ilginç özelliklerdir (Şekil 2). Peri bacaları, farklı derecede erozyona uğrayan ignimbiritlerden (volkanik püskürmelerle yer yüzüne çıkan katı parçalardan oluşan piroklastik kayaçlar) oluşan eşsiz yer şekilleridir. Ortahisar Kalesi'nde bazaltlar bulunur. Bazalt, plajiyoklaz ve piroksen minerallerinden oluşan koyu renkli, ince taneli, volkanik bir kayadır. En yaygın olarak bir lav akışı gibi bir ekstrüzyon kayası olarak şekillenir, fakat aynı zamanda bir kıvrık dike veya ince bir eşik gibi küçük müdahaleci cisimler oluşturabilir.
Ortahisar Kalesi her gün 08:00-18:00 saatleri arasında açıktır. Giriş bileti 5 TL'dir.
SORULAR:
- Ortahisar Kalesi'nin bazaltını anlatın. (renk, bileşim ... vb)
- Kapadokya formasyonları kaç milyon yıl önce oluştu?
- Peri bacalarının nasıl oluştuğunu açıklayın.
- Ortahisar Kalesi'ndeki bazalt ne içerir?
- Ortahisar Kalesi ne kadar uzun?
- Mağaraların formasyonu neyin sonucunda oluştu?
- Kapadokya kayaları neden kolayca oyulabilir?
- Peri bacalarındaki karanlık bazalt kapakların "amacı" nedir?
The fortress, towering above the town of Ortahisar, is one of its biggest tourist attractions. It was opened to the public in 2013 after extensive renovations. The rock on which the fortress in Ortahisar was built is known as "the biggest fairy chimney in Cappadocia". In modern times, it has steadily eroded. In 2004, the fortress were closed to visitors because of the high risk of accidents. Shortly after that, the renovations began, to protect the structure from collapsing. Engineers conducted seismic studies and cracked walls were filled with special materials, designed to protect them from further erosion. The peaks of three volcanoes – Erciyes, Hasan and Melendiz Dağları – dominate Cappadocia. It was their eruptions, which covered the former plateau of Ürgüp in ash and mud some thirty million years ago, that provided the region’s raw material: tuff, formed by compressed volcanic ash. Erosion has worked on this soft stone ever since, to form the valleys and curious fairy chimney rock formations for which the region is so famous. The original eruptions created a vast erosion basin, dipping slightly towards the Kızılırmak River, which marks an abrupt division between the fantasy landscapes of rocky Cappadocia and the green farmland around Kayseri. Where the tuff is mixed with rock, usually basalt, the erosion process can result in the famous cone-shape chimneys: the tuff surrounding the basalt is worn away, until it stands at the top of a large cone. Eventually the under part is eaten away to such an extent that it can no longer hold its capital: the whole thing collapses and the process starts again. In this landscape, mushroom-like structures made up of harder volcanic rocks underlined by softer rocks, locally known as hoodoos or “fairy chimneys”, are probably the most peculiar features (Fig. 2). Fairy chimneys are unique landforms composed of differentially eroding ignimbrites (a pyroclastic flow deposit composed of very poorly sorted mixture of volcanic ash, or tuff when lithified, pumice and rock fragments) often alternating with fluviolacustrine sediments. The Ortahisar Castle contains some basalt, basalt is a dark-colored, fine-grained, igneous rock composed mainly of plagioclase and pyroxene minerals. It most commonly forms as an extrusive rock, such as a lava flow, but can also form in small intrusive bodies, such as an igneous dike or a thin sill. It has a composition similar to gabbro.
Ortahisar Castle is open daily, from 8:00 am to 6:00 pm. The admission ticket costs 5 TL.
QUESTIONS:
- Describe the basalt of Ortahisar Castle! (color, composition...etc)
- How many million years ago was formed Cappadocia formations?
- Explain how was formed a fairy chimney.
- What contains the basalt in the Ortahisar Castle?
- How tall is the Ortahisar Castle?
- Which resulted the formation of caves?
- Why the rocks of Cappadocia can be easily carved?
- What is the "purpose" of the dark basalt caps on the fairy chimneys?
|