RR #13 Zabytkowy bruk na ulicy Działyńczyków
Rembertowskie Różności (RR#XX) to znak rozpoznawczy serii przybliżającej historię i przedstawiającej ciekawostki związane z Rembertowem.
Niepozorna ulica Działyńczyków – obecna nazwa została nadana 24.11.1961 r. (dawne nazwy to: gen. Wacława Iwaszkiewicza, Jana Kilińskiego). Długość około 1 kilometra, w większej części wyasfaltowana, ale zaraz za skrzyżowaniem z ulicą Grzybową, w kierunku torów, zaczynają się niezbyt lubiane przez kierowców „kocie łby”.
Okazuje się, że zgodnie z zarządzeniem Prezydenta m. st. Warszawy Nr 1755/2017 z dnia 13 listopada 2017 roku zostały one wpisane na listę zabytków nieruchomych i włączone do gminnej ewidencji zabytków m. st. Warszawy.
Ulica Działyńczyków
Spośród 87obiektów wymienionych w załączniku do tego zarządzenia brukowana, historyczna nawierzchnia ulicy Działyńczyków znajduje się na 25 pozycji opisana numerem identyfikacyjnym REM34603.
Zabytkowy bruk był zapewne świadkiem wielu historii. Jedna z nich wiąże się ze smutnym i tragicznym epizodem likwidacji rembertowskiego getta. To właśnie tędy, 20 sierpnia 1942 roku pędzono rembertowskich Żydów w kierunku stacji kolejowej w Falenicy aby tam załadować ich do pociągu i wywieźć na pewną zagładę do obozu w Treblince.
Kim byli Działyńczycy?
Określenie to pochodzi od nazwiska ostatniego dowódcy Ignacego Józefa Działyńskiego herbu Ogończyk (ur. 15 września 1754 roku w Konarzewie, zm. listopad 1797 w Żytomierzu)
Działyński to działacz patriotyczny, generał walczący podczas insurekcji kościuszkowskiej, właściciel dóbr ziemskich: Złotowa, Działynia, Konarzewa, Dobrzynia, Sokołowa, Białkowa, Dulska, Kijaszkowa. Był synem wojewody kaliskiego Augustyna i Anny z Radomieckich, miał młodszego brata Ksawerego. Z końcem 1788 roku odkupił od generała Aleksandra Mycielskiego dowodzenie 10 regimentem pieszym koronnym, zwanym później Działyńczykami, dawnej Ordynacji Rydzyńskiej. Poseł województwa inowłocławskiego na Sejm Czteroletni w 1790 roku, zwolennik Konstytucji 3 Maja.
Jak widać historia regimentu zaczęła się wcześniej. W 1775 wojewoda kaliski książę August Kazimierz Sułkowski rozpoczął formowanie regimentu, głównie z żołnierzy własnej milicji prywatnej. Ostatecznie został włączony do etatu i wojska patentem króla 27 listopada 1776. Odtąd nazywano go Regimentem Pieszym Ordynacji Rydzyńskiej. W 1789 roku – po przejęciu obowiązków dowódcy przez Ignacego Działyńskiego – jednostka została zakwaterowana w stolicy, w wyremontowanym Zamku Ujazdowskim. Od tej pory jej żołnierzy nazwano Działyńczykami, a samą jednostkę określano mianem 10 Regiment Pieszy Szefostwa Działyńskich.
Ważniejsze bitwy i potyczki 10 Regimentu: Swisłocz (1792), Bitwa pod Zelwą (4 lipca), Izabelin (5 lipca), Piaski, Granne (24 lipca), Krzemień (24 lipca), Insurekcja warszawska (17–18 kwietnia 1794), Biała, Nowe Miasto (3 maja), bitwa pod Chełmem (8 czerwca), bitwa pod Kurowem, bitwa pod Gołkowem (9 lipca), obrona Warszawy, Wola (27 lipca) i (28 sierpnia), bitwa pod Maciejowicami (10 października 1794).
Działyńczyk 1790-1794
Pieczęć 10 Regimentu Pieszego szefostwa gen. Działyńskiego z 1791 roku (foto:Maciej Szczepańczyk)
Działyńczycy wsławili się podczas wojny polsko-rosyjskiej w 1792 roku (w obronie Konstytucji 3 Maja), a później w czasie insurekcji kościuszkowskiej stoczyli krwawe walki, doprowadzając do okrążenia wojsk rosyjskich od strony kościoła Wizytek przy Krakowskim Przedmieściu.
Liczebność regimentu w 1792 roku wynosiła 1468 osób, w marcu 1794 roku 858, w maju 870, a we wrześniu 361 żołnierzy. Regiment praktycznie przestała istnieć po śmierci wielu żołnierzy w trakcie bitwy pod Maciejowicami (10 X 1794).
W uznaniu zasług i niezwykłej dzielności Działyńczyków w umundurowaniu II RP zastosowano syboliczne elementy nawiązujące do munduru i wyłogów regimentów piechoty z czasów powstania kościuszkowskiego i listopadowego. Barwy Dzałyńczyków znalazły się na mundurach piechoty i strzelców podhalańskich Wojska Polskiego II RP - łapka granatowa, wypustka żółta (słonecznikowa). W granatowej barwie łapek piechoty z żółtą wypustką utrwalone zostały symbolicznie dawne barwy munduru i wyłogów najdzielniejszych regimentów i pułków piechoty od powstania kościuszkowskiego po obronę Warszawy w 1831 roku.
Minister Obrony Narodowej decyzją nr 105./MON z 14 lipca 1995 r. polecił 10 Opolskiej Brygadzie Zmechanizowanej przejąć dziedzictwo i z honorem kontynuować tradycje:
- 10 Regimentu Pieszego Ordynacji Rydzyńskiej (1775 – 1794),
- 10 pułku piechoty (1806 – 1813),
- 10 pułku piechoty liniowej (1830 – 1831),
- 10 pułku piechoty (1919 – 1939),
- 10 pułku piechoty we Francji (1940),
- 10 pułku piechoty w ZSRR (1944 –1945),
- 10 pułku piechoty (1952 –1955),
- 10 pułku czołgów średnich (1957 – 1989),
- 10 pułku zmechanizowanego (1989 – 1993).
O keszu – klasyczny pojemnik w rozmiarze mikro, ale nieco lepiej zamaskowany niż zazwyczaj bo na łonie natury. Nie trzeba się wspinać.
About the cache - a classic container in the micro size, but slightly better masked than usually because in the bosom of nature. You do not have to climb.