Bijdehand Multi-Cache

Groei en bloei
Een honingbijenvolk wordt verzorgd door een imker en woont in een bijenkast. Een mooie woning, die ze zelf proper houden (steriel zelfs!) en die eenvoudig uit te breiden is als het volk groeit. In de kamers hangen de raten keurig naast elkaar. De onderste kamers zijn gereserveerd voor het broednest, de bovenste kamers voor de opslag van nectar en de rijping van de honing.

Van ei tot bij duurt grofweg 3 weken. Een pas ontpopte bij is in eerste instantie een thuiswerkster en begint gelijk met het poetsen van de raten. Als de huis-bijen na 3 weken huisvlijt promoveren tot haal-bijen begint het grote avontuur! Met een actieradius van ongeveer 3 km rond de kast gaan ze op zoek naar stuifmeel, nectar, propolis en water. Hoe meer er bloeit buiten, hoe beter het volk groeit.

Anatomie
Gelukkig hoeft niet elke bij opnieuw de hele omgeving af te speuren. Daar is het volk veel te bijdehand voor. Elke bij heeft een ingenieus navigatiesysteem 'in het koppie'.

• Bijen hebben twee samengestelde ogen, facet-ogen. Hiermee kunnen ze heel goed bewegingen zien, maar de contouren zien ze minder scherp. Het is daarom belangrijk om vooral géén snelle bewegingen te maken in de nabijheid van bijen: als je rustig aan doet, laten ze jou ook met rust.
• Daarnaast hebben bijen bovenop hun kop drie ocelli, puntogen. Deze zijn gevoelig voor licht en hiermee kan een bij de stand van de zon waarnemen. En dat gebruikt een haal-bij om zich te oriënteren bij het vinden van voedsel.

Bijendans
Het vernuft van het navigatiesysteem zit in de informatieoverdracht. Het lijkt wel een spelletje 'hints'! Een haal-bij maakt verschillende dansjes om duidelijk te maken waar ze voedsel gevonden heeft. Eenmaal binnen in de kast trekt ze de aandacht van andere haal-bijen door wild naar boven te lopen en hen een duwtje te geven. Ook geeft ze hen wat voedsel.

• Als het voedsel binnen de 50 meter rond de kast te vinden is, maakt de bij op de raat een aantal keren een volledige cirkel rond een cel. Andere haal-bijen lopen haar achterna. Daarna loopt ze in tegenovergestelde richting nog een aantal keren een volledige cirkel. De bijen die haar volgden in het 'rondedansje' zijn daarna in staat om de voedselbron zelfstandig te vinden.
• Als het voedsel verder van de bijenkast af is, maakt de haal-bij een ingewikkelder dansje: de kwispeldans. Hier toont ze haar navigatie-vaardigheid met een wiskundige precisie: de haal-bij maakt een acht-vormig dansje. De hoofdrichting die ze kwispelend met haar achterlijf loopt is een rechte lijn. Deze lijn geeft aan waar de voedselbron zich bevindt ten opzichte van de zon. Aan het einde maakt ze een halve cirkel linksom naar het begin van de lijn. Daarna kwispelt ze dezelfde lijn maar maakt dan aan het eind een halve cirkel rechtsom. Dit herhaalt ze een aantal keren, waarna ook andere haal-bijen de voedselbron kunnen vinden.

Navigatie
Voor het oriënteren maakt de haal-bij dus gebruik van richting en afstand. De richting wordt bepaald door het aantal graden tussen de zon en de voedselbron. Daar komen die ocelli dus goed van pas! Een bij beeldt deze richting uit door een kwispeldansje uit te voeren onder dezelfde hoek, maar dan ten opzichte van de verticale as op de raat.
De afstand wordt bepaald door de lengte van de gekwispelde lijn. Hoe verder weg de voedselbron is, hoe langer in een rechte lijn gekwispeld wordt. Grofweg staat 1 seconde voor 1 km.

Een haal-bij kan ongeveer 3 weken haar vliegkunsten perfectioneren en voor een optimale opbrengst zorgen. Daarna zijn haar vleugels versleten en valt ze, buiten de kast, op de grond en eindigt ze roemloos in de maag van een vogel.
Tot zover de bijles.

Op naar de cache!
Voor deze éénstapsmulti heb je natuurlijk, weer of geen weer, je eigen navigatie-tool bij de hand. Wacht even tot je voldoende ontvangst hebt. Met drie satellieten moet het lukken.
Zoek ondertussen naar twee paaltjes en ga daartussen staan.
Maak vervolgens een projectie van 58 meter over 247 graden om de cache te vinden. Er is ruimte voor kleine TB's en goodies.
Een vreugdedansje mag!

Met dank aan het Ambrosiusgilde Rotterdam voor het verlenen van toestemming voor plaatsing van deze cache.