Część terenów obecnego Powiatu krosnieńskiego, była przez długie wieki, aż do 1947 roku zamieszkiwana przez Łemków i Rusinów, uważanych również za etnograficzną grupę Ukraińców. Katastrofa drugiej wojny światowej doprowadziła do zniszczenia tej społeczności i jej przymusowego wysiedlenia na Ukrainę (1944–1946) oraz na Ziemie Odzyskane, w ramach „Akcji Wisła” (1947). Tylko w samym Powiecie krośnieńskim znajdziemy ponad 40 miejscowości dotkniętych wysiedleniami. Znajdują się one głównie w gminach Dukla, Rymanów i Jaśliska. Niektóre zostały całkowicie lub częściowo dosiedlone Polakami, inne w ogóle nie istnieją.
Celem tej serii jest przypomnienie o byłych mieszkańcach tych terenów oraz pokazanie pojedyńczych wsi (lub ich pozostałości), w których kiedyś oni mieszkali oraz o utraconym bogactwie kulturalnym, w postaci zniszczonych cerkwi i innych zabytków.
Zyndranowa/Зындранова
Zyndranowa jest niewielką wsią leżąca na terenie Jaśliskiego parku krajobrazowego w dolinie potoku Panna, około 4 km od drogi krajowej 19 i około 2 km od granicy polsko-słowackiej w przełęczy Dukielskiej. Miejscowość została założona przed 1399 rokiem. Legenda głosi, że wieś założył rycerz Zyndram z Maszkowic, osiedlając w niej jeńców pojmanych w bitwie pod Grunwaldem, jednak za datę powstania Zyndranowej przyjmuje się raczej koniec XIV wieku, a za założyciela Zyndrama z Jaślisk.Wieś była tradycyjnie zamieszkiwana przez ludność łemkowską, będącą wyznania prawosławnego i później od XVIII wieku greckokatolickiego. Po 1926 roku, w konsekwencji wydarzeń tzw. schizmy tylawskiej mieszkańcy nawrócili się na prawosławie. Zyndranowa mocno ucierpiała w obu wojnach światowych, kiedy to w okolicach toczyły się walki. Wydarzenia z lat 1914–1915 przypomina mogiła nieznanego węgierskiego żołnierza, która została uporządkowana jesienią 2013 roku. Z czasów drugiej wojny światowej z kolei pochodzi wspólna mogiła 4 czechosłowackich czołgistów, znajdującą się niedaleko za wsią. Po zakończeniu walk w 1944, doszło do wysiedlenia mieszkańców Zyndranowej na Ukrainę do obwodu Odeskiego i później w ramach Akcji Wisła na Ziemie Odzyskane. Część miejscowych Łemków z czasem do Zyndranowej wróciła. Według ostatniego przedwojennego spisu powszechnego z 1931 roku zamieszkiwało wieś 924 mieszkańców, dzisiaj jest ich tylko około 140.
W 1897 r. zbudowano we wsi cerkiew greckokatolicką na planie krzyża, o architekturze nawiązującej do budownictwa huculskiego. Przetrwała ona szczęśliwie obie wojny światowe. Będącą w bardzo złym stanie świątynię rozebrali w 1962 r. sami Łemkowie powracający z wysiedlenia, gdy władze obiecały im pozwolenie na zbudowanie nowej cerkwi. Obietnica ta nie została dotrzymana i przez ponad 20 lat nabożeństwa odbywały się w tzw. domu gromadzkim. Dopiero w 1985 r. zbudowano w Zyndranowej nową, murowaną, prawosławną cerkiew św. Mikołaja, będącą świątynią miejscowej parafii. Była to pierwsza cerkiew wzniesiona na Łemkowszczyźnie po II wojnie światowej.
Największą atrakcją turystyczną Zyndranowej jest Muzeum Kultury Łemkowskiej, założone już w 1968 roku przez miejscowego działacza Teodora Gocza. W skład muzeum wchodzi także muzealna chata żydowska z ekspozycją judaików, która stoi w pobliżu cerkwi. Co roku w drugiej połowie lipca odbywa się w muzeum impreza „Od Rusal do Jana”, nawiązująca do łemkowskich tradycji ludowych. We wsi jest także chatka studencka i baza namiotowa Studenckiego Koła Przewodników Beskidzkich w Rzeszowie. Z drogi prowadzącej przez Zyndranową widoczna jest wieża widokowa stojąca po słowackiej stronie przełęczy Dukielskiej, która jest częścią pomnika upamiętniającego walki I Czechosłowackiego Korpusu Armijnego pod dowództwem generała Ludvíka Svobody.
Przez Zyndranową prowadzą 3 szlaki turystyczne: zielony z Barwinka do pustelni św. Jana z Dukli w pobliżu miejscowości Trzciana; czerwony od przełęczy Dukielskiej do głównego szlaku beskidzkiego i czarny z Zyndranowej do granicy ze Słowacją.
Skrytka jest umieszczona w pobliżu cerkwi, zawiera logbook i ołówek