Krzyż przy cmentarzu
Trzecim w kolejności fundowanym świątkiem jest krzyż przy głównej szosie od wschodniej strony cmentarza. Jest to pomnik wdzięczności, bo mieli Brzeszczanie szczęście do dobrych administratorów, jak również właścicieli swojej wsi. Brzeszcze jako “królewszczyzna” miały administratorów przysyłanych przez kancelarię królewską, zaś w samej wiosce gospodarowało kilkadziesiąt rodzin, w tym kilka osadzonych po potopie szwedzkim przez króla ze statusem szlacheckim. Przed drugim rozbiorem Polski Brzeszcze już na stałe przeszły w ręce prywatne. Jedną z ich właścicielek była Wiktoria z Klossów Dembińska. Na “zamku” czyli we dworze (niestety zburzonym w latach siedemdziesiątych) zamieszkiwała wraz z opiekunem D. Gherim jako kilkuletnia dziewczynka. Tutaj otrzymała staranne wychowanie i wykształcenie. Z natury niezwykle szlachetna, głęboko religijna, o gołębim sercu, gromadziła w swoim dworze dziewczęta i kobiety ucząc je pisać, czytać, haftować i śpiewać, zaś przy przędzeniu lnu zapoznawała je z dziejami naszej ojczyzny. Osierocona wcześnie przez matkę, dzieciństwo do okresu brzeszczańskiego przy złej macosze miała smutne. Może dlatego bardziej niż kto inny dostrzegała i rozumiała cierpienie, niedostatek i wszędzie tam docierała z pomocą. Była też jedną z pierwszych, która proponowała zniesienie pańszczyzny i to dużo wcześniej niż ją ogłoszono.
Docenili Brzeszczanie dobroć i poświęcenie swojej Pani Dziedziczki. Ówczesny wójt, Józef Tyrna, który przed kilkoma laty wraz ze swoim ojcem Stanisławem i braćmi w obrębie swojego domostwa postawił już jeden krzyż, wraz z całą gromadą brzeszczańską z wdzięcznością za dobroć i życzliwość postanowił wznieść za jej życia pomnik - krzyż. Za najodpowiedniejsze miejsce pod jego budowę uznano parcelę na skrzyżowaniu dróg do Oświęcimia, Białej, Przecieszyna i Brzeszcz, zwaną “przy kościółku”. Sąsiaduje ona z tzw. “księżowcem” (dziś stoją tam fińskie domki), na której to według ustnego przekazu kilka wieków temu stał modrzewiowy kościółek.
Dzieło jest wykonane w piaskowcu. Cokół o wysokości 85 cm i rzucie poziomym 62 cm na 62 cm, otacza go wolna przestrzeń obramowana płytami kamiennymi, spojonymi żelaznymi klamrami. Na cokole wznosi się graniastosłup o wys. 2,16 m, o rzucie poziomym 44 cm na 44 cm. Na szczycie graniastosłupa spoczywa kapitel czworoboczny, o liniach giętych, z wnękami z czterech stron, zamknięty półkolem. W każdej wnęce mieści się gwiaździsta rozeta. Na niskiej, nieco rozsiadłej u spodu podstawie, ustawionej na kapitelu, wzniesiono krzyż łaciński z pełną rzeźbą Ukrzyżowanego. Krzyż od podstawy do szczytu ma około 180 cm wysokości. U stóp krzyża umieszczono postacie N. M. P., św. Jana i Marii Magdaleny w pełnej rzeźbie.
Wpływy atmosferyczne zniszczyły znacznie twarze i akcesoria postaci.
Na frontowej ścianie graniastosłupa, od szosy umieszczono napis:
fundatorowie
Cała Gromada
tego caszu
Była Pani
Dziedzicka
Dembieńska
Wójt Józef
Tyrna. Pracow
a lata dna
Serpna 1816
Krzyż stoi po dziś dzień i choć kamieniarz wykazał duży brak znajomości ortografii epitafium uczy, że wspomnienia dobrych uczynków głęboko zapadają w serce i wzbudzają dziś tak mało znane, szlachetne uczucie wdzięczności. Miejsce, na którym stoi pomnik - krzyż budzi refleksje nad dziejami Brzeszcz. Przez ponad wiek było to miejsce, z którego odprowadzani przez parafian pątnicy rozpoczynali pieszą pielgrzymkę do Kalwarii Zebrzydowskiej.
~~~~~~
Parkingi w odległości 100 m przy cmentarzu oraz po jego przeciwnej stronie - waypointy.
Ponadto po przeciwnej stronie cmentarza znajduje się ławeczka na której można odpocząć.
Drogą na południe od krzyża można dotrzeć na stację paliw oraz restauracji przy niej.
Weź coś do pisania.
Dla pierwszej trójki znalazców bonus ;)