ur. 20 VIII 1086 albo 1085, zm. 28 X 1138
okres panowania: 1102 - 1138
Miał on w kąciku ust pewne skrzywienie, które dodawało mu raczej wdzięku, niż go szpeciło, od którego otrzymał przydomek Bolesław Krzywousty, to znaczy o krzywych ustach.
Kronika Jana Długosza
Objął samodzielne rządy po pokonaniu brata Zbigniewa. Największym osiągnięciem Krzywoustego był podbój Pomorza. Interweniował także w Czechach i na Węgrzech. Aby uniknąć przyszłych walk o sukcesję, w 1133 roku wydał dokument nazwany później testamentem Krzywoustego. Ustalał w nim podział kraju między swoich synów i zasady sprawowania przez nich władzy.
Ciekawostka:
Patronem narodzin Bolesława Krzywoustego był Św. Idzi. Gdy Władysław Herman i Judyta czeska nie mogli doczekać się potomka, biskup Franko polecił im wysłać cenne dary do opactwa Św. Idziego w Saint-Gilles w Prowansji (m.in. złotą figurkę dziecka). Niedługo po tym jak książęca para przesłała owe dary, urodził się Bolesław. W podzięce za wstawiennictwo świętego, Herman ufundował ponadto kościół pod jego wezwaniem w Inowłodzu.
Ważniejsze daty:
1093
-Książę czeski Brzetysław II wyprawia się (kilkakrotnie) na Śląsk. Utrata ziemi kłodzkiej. Odwetowy najazd polski na Morawy. Władysław wypłaca Czechom zaległy trybut ze Śląska. Brzetysław II przekazuje Kłodzko w lenno Bolesławowi (za pośrednictwem Władysława Hermana).
-Król węgierski Władysław usiłuje (bezskutecznie) uprowadzić na Węgry palatyna Sieciecha i małoletniego Bolesława (być może w ramach odwetu za śmierć Mieszka?).
1094
-Bolesław zdobywa Międzyrzecz.
1097
-(1 V?) Wiec w Gnieźnie, połączony z konsekracją katedry.
-Wyprawa na Pomorze. Bolesław i Zbigniew zawracają z drogi i wymuszają na ojcu podział państwa. Zbigniew otrzymuje Śląsk i (być może) Małopolskę oraz Ziemię Lubuską.
1097/1101
-Władysław wysyła Bolesława na pogranicze śląsko-czeskie, w celu odparcia spodziewanego (?) najazdu Czechów. Bolesław w obawie o swoje życie (zamach ze strony Sieciecha) zawraca do Wrocławia i wzywa na pomoc Zbigniewa. Bracia przy wsparciu możnych wrocławskich wyruszają zbrojnie przeciwko Władysławowi.
-Negocjacje pokojowe Bolesława i Zbigniewa z ojcem w Żarnowcu. Władysław Herman zostaje zmuszony do oddalenia Sieciecha.
-Wyprawa (wraz z Władysławem i Zbigniewem) przeciwko Sieciechowi. Władysław potajemnie opuszcza obóz i udaje się do Sieciecha. Zajęcie Krakowa i Sandomierza przez Bolesława. Nieudana próba zdobycia Płocka przez Zbigniewa.
-Bolesław i Zbigniew przybywają z wojskami pod Płock. Zawarcie układu pokojowego z ojcem (dzięki mediacji arcybiskupa gnieźnieńskiego Marcina). Bolesław zwraca Władysławowi Kraków i Sandomierz, w zamian za obietnicę wygnania Sieciecha z Polski.
1099
-(XII) Spotkanie z księciem czeskim Brzetysławem II w grodzie Żatec. (25 XII) Bolesław zostaje mianowany miecznikiem Brzetysława II i otrzymuje roczne zaopatrzenie w wysokości 100 grzywien srebra i 10 talentów złota (z trybutu uiszczanego ze Śląska przez Władysława).
ok. 1100/1101
-Władysław zostaje zmuszony przez synów do zdjęcia z urzędu palatyna Sieciecha i wygnania go (oraz prawdopodobnie konfiskaty jego dóbr).
-Powrót Sieciecha z wygnania (jednak nie na urząd palatyna).
1100/1101
-Pomorzanie wznoszą gród naprzeciw warowni w Santoku. Nieudana próba wyparcia Pomorzan spod Santoka przez Zbigniewa (dowodzącego również wojskami Władysława Hermana). Bolesław zwycięża Pomorzan zmuszając ich do porzucenia grodu.
-Ponowne zwycięstwo Bolesława nad siłami pomorskimi atakującymi Santok.
-(15 VIII) Bolesław zostaje pasowany (w Płocku) na rycerza przez ojca.
1101
-(lato) Najazd Połowców.
1102
-(4 VI) Śmierć Władysława Hermana. Przejęcie Krakowa i Sandomierza.
-Wyprawa przeciw Pomorzanom. Zdobycie i splądrowanie Białogardu nad Parsętą.
-Bolesław zaprzestaje płacenia trybutu ze Śląska Czechom.
ok. 1103
-Synod kościoła polskiego pod przewodnictwem legata papieskiego, Gwalona (biskupa Beauvais), w sprawie wprowadzenia reform gregoriańskich.
1103
-(I/III) Małżeństwo ze Zbysławą, córką Świętopełka II Izasławowicza, wielkiego księcia kijowskiego.
-Najazd czesko-morawski na okolice Wrocławia, sprowokowany przez Zbigniewa.
Bolesław przekupuje księcia czeskiego Borzywoja II kwotą 1000 grzywien i przekonuje go do wycofania się ze Śląska.
-(III-IV) Odwetowa wyprawa polska na Morawy. Bitwa z wojskami Świętopełka, księcia morawskiego.
-Kolejny najazd wojsk polskich na Morawy.
-Zawarcie porozumienia pokojowego z Czechami.
-Wyprawa na Pomorze. Wojska Bolesława dokonują nieudanej próby zdobycia Kołobrzegu.
1105/1106
-Niezrealizowany projekt wyprawy na Pomorze w celu uwolnienia księcia Świętobora.
-Zawarcie sojuszu z królem węgierskim, Kolomanem.
-Porozumienie pokojowe ze Zbigniewem.
1106
-Wybuch konfliktu zbrojnego pomiędzy braćmi. Bolesław zawiera układ pokojowy z Borzywojem II. Ucieczka Zbigniewa na Ruś, w związku z utratą wsparcia czeskiego. Zbigniew podejmuje (nieudaną) próbę namówienia Świętopełka II Izasławowicza do nieudzielania pomocy Bolesławowi (?). Zdobycie Kalisza, Gniezna oraz ziemi łęczyckiej.
1107
-Bolesław (przy wsparciu ruskim i węgierskim) wkracza na Mazowsze. Pojednanie ze Zbigniewem. Bolesław obejmuje zwierzchnictwo nad całym krajem. Zbigniew otrzymuje Mazowsze jako lenno i zobowiązuje się do zburzenia grodu Galla (niezidentyfikowany).
-Zawarcie antycesarskiego i antyczeskiego sojuszu z Węgrami.
1107-1108
-(zima 1107) Wyprawa polska na Pomorze. Zbigniew nie wywiązuje się z obowiązku pomocy zbrojnej na rzecz brata i nie burzy grodu Galla. Wojska Bolesława zdobywają i plądrują Białogard. Książę pomorski poddaje Kołobrzeg i uznaje zwierzchnictwo Bolesława.
-(I/II 1108) Zbigniew zostaje wygnany z Polski.
1108
-Bolesław organizuje łupieżczą wyprawę do Prus.
-Powstanie we Wrocławiu pierwszego na ziemiach polskich szpitala.
-Wyprawa na Pomorze. Zdobycie Czarnkowa.
-Najazd Morawian na Śląsk. Udana obrona Koźla. Rozbicie wojsk morawskich w bitwie pod Raciborzem. Zdobycie Raciborza przez wojska polskie.
-(IX) Dywersyjny atak na Czechy (w interesie Węgier zaatakowanych przez króla niemieckiego Henryka V).
-Zajęcie Ujścia przez Pomorzan.
1108-1109
-(zima) Wyprawa na Pomorze. Zdobycie Wielenia nad Notecią.
1109
-Najazd pomorski na Mazowsze. Mazowszanie, dowodzeni przez komesa Magnusa, rozbijają wojska pomorskie.
-(10 VIII) Bolesław zwycięża Pomorzan pod Nakłem. Zawarcie porozumienia pokojowego ze Świętopełkiem pomorskim. Świętopełk pomorski składa hołd lenny Bolesławowi.
-(lato) Najazd Henryka V (posiłkowanego przez wojska czeskie księcia Świętopełka) na Polskę w celu m.in. poparcia wygnanego Zbigniewa. Udana obrona Bytomia, Głogowa (24 VIII-IX) i Wrocławia. Dywersyjny atak węgierski na Czechy. Wycofanie się wojsk czesko-niemieckich z Polski.
-(21 IX) Śmierć księcia czeskiego Świętopełka. Bolesław wyprawia się (bezskutecznie) do Czech, w celu intronizacji Borzywoja.
-Wyprawa na Pomorze.
1110
-(jesień) Interwencja Bolesława Krzywoustego w Czechach w interesie księcia Sobiesława, stanowiąca zarazem odwet za udział Czechów w wyprawie niemieckiej. (8 X) Zwycięstwo nad Trutiną. Wycofanie się wojsk polskich z Czech.
-Czeski najazd na Śląsk sprowokowany przez Zbigniewa.
1110-1111
-(zima) Łupieżcza wyprawa do Prus.
1111
-Sobiesław uzyskuje od brata Władysława gród Żatec i opuszcza dwór Bolesława.
ok. 1112
-Pojednanie ze Zbigniewem. Powrót Zbigniewa do kraju. Zbigniew zostaje oślepiony z rozkazu Bolesława. Arcybiskup Marcin nakłada interdykt na Bolesława.
1112
-Bunt Świętopełka pomorskiego. (29 IX-25 XII) Nieudane oblężenie Nakła przez wojska Bolesława. Bolesław zostaje raniony strzałą podczas oblężenia grodu. Świętopełk oddaje swojego syna jako zakładnika, w zamian za odstąpienie Bolesława z Pomorza.
1112-1113
-Bolesław odbywa pokutę.
ok. 1112/1113
-(ok. 1112 albo 8 VII 1113) Śmierć Zbigniewa (?).
1113
-Wiec w Gnieźnie. Zdjęcie interdyktu z Bolesława Krzywoustego.
-(lato) Walki o przyłączenie Pomorza. Zdobycie Nakła nad Notecią oraz Wyszogrodu.
-(lato) Sobiesław zostaje ponownie wygnany z Czech i przybywa na dwór Bolesława (po krótkim pobycie w więzieniu cesarskim w grodzie Donin).
1114
-Wyprawa do Czech. Bolesław i Sobiesław zdobywają i niszczą Kłodzko.
-Śmierć Zbysławy.
1115
-(I/III) Małżeństwo z Salomeą, córką Henryka Młodszego, hrabiego Bergu.
-(III) Sobiesław uzyskuje od brata Władysława gród Hradec (dzięki zabiegom Bolesława) i opuszcza Polskę.
1116
-Zdobycie Pomorza Gdańskiego.
1117
-Bunt możnowładztwa pod wodzą palatyna Skarbimira Awdańca. Oślepienie Skarbimira.
1118
-Wyprawa Piotra Włostowica do Przemyśla. Piotr Włostowic porywa księcia Wołodara przemyskiego i przyprowadza przed oblicze Bolesława. Wołodar przemyski zostaje zmuszony do zerwania sojuszu z Pomorzem i zawarcia wieczystego pokoju z Polską.
Bolesław mianuje Piotra Włostowica palatynem.
1119
-Wyprawa na Pomorze. Zwycięstwo nad wojskami Świętopełka pomorskiego w bitwie pod Niekładzem. Podbicie Pomorza Zachodniego.
-Zawarcie układu z księciem saskim Lotarem z Suplinburga. Uznanie praw Polski do prawobrzeżnego Pomorza za cenę corocznego trybutu na rzecz Saksonii (w wysokości 500 grzywien srebra).
1120
-Łupieżczy najazd Połowców i Rusinów na Polskę.
1121
-Bolesław udziela wsparcia militarnego swemu szwagrowi, Jarosławowi Światopełkowiczowi, w wyprawie na Włodzimierza Monomacha.
-Zawarcie układu z księciem pomorskim Warcisławem określającego zasady zwierzchności Polski nad Pomorzem Zachodnim.
1123
-Wyprawa polska na północne Zaodrze. Bolesław zdobywa Wolin, Uznam i Rugię (?).
-Nieudana misja chrystianizacyjna Bernarda Hiszpana na Pomorzu.
-Polsko-czesko-węgierska wyprawa na Ruś w celu intronizacji Jarosława. Oblężenie Włodzimierza Wołyńskiego. Śmierć Jarosława z rąk zamachowców (Polaków). Wycofanie się wojsk sojuszniczych z Rusi.
1123-1124
-Lubińskie jednanie. Przywrócenie do łask, urzędów i dóbr Skarbimira i członków jego rodu.
1124
-Śmierć Wołodara przemyskiego. Władzę w księstwie przemyskim obejmuje Władymirka.
-Najazd Władymirki na Biecz. (lato) Odwetowa wyprawa Bolesława Krzywoustego na Przemyśl. Rozbicie wojsk Władymirki pod Wilichowem.
-Odnowienie układu z Warcisławem pomorskim. Pomorze Zachodnie - lennem Polski.
-Rozbudowa polskiej organizacji kościelnej (w związku z przybyciem do Polski legata papieskiej Idziego). Utworzenie nowych biskupstw: kruszwickiego ze stolicą we Włocławku, pomorskiego i lubuskiego. Podział ziem nadnoteckich między archidiecezję gnieźnieńską i biskupstwo poznańskie.
1124-1125
Misja chrystianizacyjna Ottona z Bambergu na Pomorzu.
1126
-Najazd węgierski na ziemię krakowską.
1126/1127
-Najazd Pomorzan na północne dzielnice księstwa (Mazowsze, część Wielkopolski). Pomorzanie bezczeszczą szczątki rodziców/przodków (parentes) Bolesława.
1127
-Odwetowa wyprawa polska przeciwko Węgrom.
1128
-Załagodzenie konfliktu polsko-pomorskiego. Przywrócenie zależności państwa pomorskiego od Polski. Kolejna misja chrystianizacyjna Ottona z Bambergu na Pomorzu.
-Zjazd w Gnieźnie. Pomorze poddaje się pod władzę arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. Unieważnienie postanowień zjazdu w Gnieźnie przez Lotara, króla niemieckiego.
1129
-Sojusz Bolesława Krzywoustego z Danią (umocniony małżeństwem jego córki Ryksy z Magnusem Silnym, królem zachodnich Gotów, synem króla duńskiego Nielsa Starego).
Polsko-duńska wyprawa na Pomorze. Zdobycie Uznoima przez siły polsko-duńskie. Porozumienie pokojowe z Warcisławem pomorskim. Warcisław uznaje zwierzchność Polski nad Pomorzem.
1131
-Zerwanie sojuszu z Węgrami.
-Spustoszenie Śląska przez Czechów.
-Działania arcybiskupa magdeburskiego, Norbetra z Xanten, w sprawie likwidacji arcybiskupstwa gnieźnieńskiego.
1132
-Bolesław interweniuje na Węgrzech w celu intronizacji Borysa, syna Kolomana. (22 VII) Porażka wojsk polskich w bitwie z siłami węgiersko-austriacko-przemyskimi nad rzeką Sajó. (18 X) Dywersyjny najazd księcia czeskiego Sobiesława na Śląsk.
1133
-(16 I) Sobiesław czeski wyprawia się na ziemie śląskie.
-(6 VI) Likwidacja metropolii gnieźnieńskiej przez papieża Innocentego II (nieuznawanego przez polski episkopat) na mocy bulli Sacrosancta Romana. Biskupstwa polskie zostają formalnie podporządkowane metropolii magdeburskiej.
-(25 XII/) Ponowny najazd czeski (głównie na kasztelanię otmuchowską).
1133/1138
-Powstaje ustawa sukcesyjna (tzw. Statut Krzywoustego). Bolesław wyznacza poszczególne ziemie swoim synom (z wyłączeniem nieletnich Henryka i Kazimierza) oraz ustanawia zasady pryncypatu i senioratu.
1134
-(26 II) Oddziały Sobiesława czeskiego podejmują niszczycielski najazd na lewobrzeże Odry.
-(lato) Najazd wojsk czeskich na Śląsk.
1135
-Konflikt zbrojny z Władymirką przemyskim. (8/9 II) Splądrowanie Wiślicy przez Władymirkę (wskutek zdrady węgierskiego grododzierżcy). Odwetowa niszczycielska wyprawa polska na Ruś.
-(VIII) Zjazd z cesarzem Lotarem III w Merseburgu. (15 VIII) Bolesław składa hołd lenny Lotarowi III (z Pomorza Zachodniego ?). Bolesław zostaje zmuszony do zawarcia pokoju z Węgrami i odstąpienia od popierania Borysa. Cesarz przyznaje zwierzchnictwo nad Rugią Bolesławowi. Poparcie przez Lotara III polskich zabiegów u papieża Innocentego II o reaktywowanie metropolii gnieźnieńskiej. Układ rozejmowy z Sobiesławem czeskim.
1136
-(7 VII) Papież Innocenty II wystawia wielką bullę protekcyjną (tzw. Złotą Bullę) na rzecz arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. Restytucja metropolii gnieźnieńskiej.
-(9-10 VIII) Książę zachodniopomorski, Racibor I organizuje (prawdopodobnie za namową Bolesława) niszczycielski najazd na duńskie miasto Konungahela.
1137
-(30 V) Zjazd pokojowy z Sobiesławem czeskim w Kłodzku. (VI/VII) Władysław zostaje ojcem chrzestnym Wacława, syna Sobiesława.
1138
-(28 X) Śmierć Bolesława III Krzywoustego w Sochaczewie (?). Wejście w życie tzw. Statutu Krzywoustego.
Opracowano na podstawie:
poczet.com
Władcy Polski – cykl dodatków do „Rzeczpospolitej” przygotowany we współpracy z „Mówią wieki”
Aby odnaleźć skrytkę musisz odszukać w powyższym tekście podane niżej informacje, a ustalone liczby podstawić do wzoru:
A – W którym roku utworzono biskupstwo kruszwickie?
B – Kto był szwagrem Bolesława Krzywoustego? Skarbimir Awdaniec (B=729)? Czy też Świętopełk II Izasławowicz (B=812)? A może Jarosław Światopełkowicz (B=772)?
C – Za panowania Bolesława Krzywoustego powstał pierwszy na ziemiach polskich urząd pocztowy (C=100), szpital (C=200) czy posterunek straży pożarnej (C=300)?
N 52° 59.X
E 18° 08.Y
X=B-1
Y=A-2*C-29
Kordy ±10 m.
Współrzędne finałowe są w formacie N DD° MM.MMM E DD° MM.MMM
Jeśli w wyniku otrzymasz liczbę dwucyfrową to dopisz przed nią 0, a jeśli jednocyfrową to dwa zera.
W logbooku jest pewna liczba. Zapisz ją, gdyż może Ci się przydać…
