ur. 1240/1242, zm. 30 IX 1288
okres panowania (Kraków): 1279 - 1288
Mieszczan krakowskich Niemców miłował i poważał, że nawet włosy na ich wzór zaczesywał, a w ubiorze nadto i we wszystkim stosował się do ich obyczaju.
Kronika Jana Długosza
Leszek Czarny był bratem Władysława Łokietka, a Bolesław Wstydliwy, z braku potomstwa, zapisał mu tron krakowski. Po 1279 roku był księciem w Sieradzu, Krakowie i Sandomierzu. Jednak Leszek Czarny nie był utalentowanym władcą ani wodzem, prowadził wojny przez 9 lat swoich rządów, buntowało się przeciwko niemu również rycerstwo. Miał jednak książę na swoim koncie także sukcesy. Był już dojrzałym, bo 40-letnim mężczyzną, kiedy przyszło mu staczać co roku boje z liczniejszymi wrogami i wszystkie wygrał. Miał cechy wybitnego dowódcy. Podejmował decyzje trafne i robił to szybko. Odwagą i spokojem imponował podkomendnym, którzy szli za nim w największy wir bitewny i nie ulegali panice. Leszek nie zjednoczył państwa polskiego, choć miał ku temu wszelkie zadatki.
Ciekawostka:
W roku 1271 Leszek zerwał sojusz z Węgrami i przeszedł na stronę króla czeskiego. Księżna Gryfina (mocno związana z dworem węgierskim) publicznie (możliwe, iż na zjeździe rycerstwa ziemi sieradzkiej) zarzuciła mężowi impotencję. Zdjęła nawet czepek, którym zwykły okrywać głowę mężatki; zaczęła zachowywać się jak panna i chodziła z odkrytą głową. W ten sposób ukarała męża za niewierność wobec Arpadów. Opuściła też Sieradz i osiadła na dworze krakowskim. Dzięki mediacji Bolesława Wstydliwego konflikt między małżonkami zakończył się. W roku 1278 Leszek podjął jednak leczenie u kontrowersyjnego znachora, niejakiego Mikołaja. Kuracja to była niezwykła, gdyż zakładała spożywanie głównie gadów i książę zaczął jeść węże, jaszczurki i żaby, dlatego stał się obrzydliwy dla całego ludu, choć były mu bardzo pomocne. Skutki tej kuracji miały być pozytywne, ale książęca para nie doczekała się potomstwa...
Ważniejsze daty:
1260
-Udzielenie wsparcia wojskowego Węgrom walczącym z Czechami. (12 VII) Udział Leszka w przegranej bitwie pod Kressenbrun.
1261
-(VIII) Bunt Leszka i Siemomysła przeciwko ojcu Kazimierzowi. Leszek zdobywa ziemię łęczycko-sieradzką.
1262
-(26 VIII) Wiec książęcy w Piotrkowie.
-(4 X/zima) Porozumienie pokojowe z Kazimierzem. Leszek zwraca ziemię łęczycką i otrzymuje potwierdzenie swej samodzielnej władzy w ziemi sieradzkiej.
-(IX) Synod w Sieradzu.
1264
-(9 IX) Wiec w Sieradzu.
-(30 XII) Zjazd z arcybiskupem Januszem pod Glinnem, na lodzie rzeki Warty.
1265
-(1 III) Lokacja Nowej Brzeźnicy na prawie magdeburskim.
-(10 VIII) Wiec książęcy w Sieradzu.
-Adopcja Leszka Czarnego przez Bolesława Wstydliwego.
-Małżeństwo z Gryfiną (Agrypiną), córką Rościsława Michajłowicza, bana Sławonii i Maczwy.
1266
-(III) Wyjazd Leszka i Gryfiny na pokojowy zjazd w Budzie.
-Lokacja Radomska na prawie magdeburskim.
1267
-(14 XII) Śmierć Kazimierza Konradowica. Leszek przejmuje władzę w ziemi łęczyckiej.
1268
-(4 III) Wiec książęcy w Sieradzu.
1271
-(VI) Dywersyjny najazd Bolesława Wstydliwego, Leszka i Konrada II mazowieckiego, wspieranych przez wojska ruskie, na księstwo wrocławskie Henryka IV (w interesie Węgier prowadzących wojnę z Czechami).
-(VI) Bunt możnych na Kujawach inowrocławskich przeciwko rządom Siemomysła. Siemomysł przybywa na dwór Leszka i przekonuje go do zmiany orientacji politycznej (na proczeską). (VII) Wyjazd wraz z bratem Siemomysłem do Pragi. (14 VII) Udział w potwierdzeniu pokoju czesko-węgierskiego. (VIII) Bolesław Pobożny (z pomocą Mściwoja II) zdobywa Kujawy inowrocławskie.
-Gryfina odchodzi od Leszka i wyjeżdża do Krakowa.
1273
-Wiec książęcy w Białej.
-(7 VIII/XII) Objęcie Kujaw inowrocławskich (bez Bydgoszczy, Kruszwicy i Radziejowa) z nadania Bolesława Pobożnego. Leszek powraca do koalicji prowęgierskiej.
-(28 X-XI) Udział w wyprawie Bolesława Wstydliwego przeciwko Władysławowi opolskiemu.
Spustoszenie okolic Opola, Koźla i Raciborza.
-(XII) Najazd na Jaćwież (w odwecie na spustoszenie ziemi lubelskiej).
1275
-(6 VIII) Gryfina powraca do Leszka (dzięki mediacji Bolesława i Kingi).
1276
-(28 X) Ponowna lokacja Warty na prawie średzkim.
1277
-Prawdopodobny udział w zjeździe z królem czeskim Przemysłem Ottokarem II w Opawie.
1278
-Najazd litewsko-jaćwięski na Lubelszczyznę. Leszek rozbija wycofujących się Litwinów pod Łukowem (?).
-(24 VIII) Zjazd w Lądzie. Restytucja Siemomysła w Inowrocławiu, dzięki mediacji Przemysła II. Siemomysł zobowiązuje się do odstąpienia od popierania rycerzy niemieckich i Zakonu Krzyżackiego.
-Udzielenie militarnego wsparcia Czechom walczącym z królem niemieckim, Rudolfem Habsburgiem. (26 VIII) Wojska czesko-polskie zostają rozbite w bitwie pod Suchymi Krutami.
1279
-(7 XII) Śmierć Bolesława Wstydliwego. Leszek zostaje księciem krakowskim.
1280
-(II) Najazd księcia halickiego, Lwa Daniłowicza (wspomaganego przez Tatarów i Jaćwięgów) na ziemię sandomierską i lubelską. Udana obrona oblężonego Sandomierza. (23 II) Wojska krakowsko-sandomierskie rozbijają najeźdźców pod Goźlicami k. Koprzywnicy.
-(ok. 7-8 III) Leszek organizuje odwetową wyprawę na Ruś. Zdobycie i spalenie Przeworska.
-(6 VII) Wiec książęcy w Sączu.
-(31 X) Zjazd w Czechowie. Nieudane negocjacje z Kingą (wdową po Bolesławie) w sprawie przejęcia od niej dóbr sądeckich, bieckich i korczyńskich.
1282
-Leszek organizuje dywersyjną wyprawę rycerstwa lubelskiego na pogranicze księstwa halickiego, w interesie Bolesława II płockiego, zaatakowanego przez Rusinów i brata Konrada II. Zdobycie miejscowości Woin.
-(zima/wiosna) Odparcie najazdu Jaćwięgów na ziemię lubelską. Leszek odnosi zwycięstwo nad Narwią.
-(12 V) Wiec książęcy w Krakowie.
-(4 X) Litwini wkraczają na ziemię sandomierską. Leszek rozbija najeźdźców nieopodal wsi Rowiny (Równe).
1282-1283
-Konflikt z biskupem krakowskim Pawłem z Przemankowa (w sprawie ograniczenia władzy księżnej Kingi). (II/III 1283) Wiec w Łagowie. Pojmanie i uwięzienie Pawła z Przemankowa (w Sieradzu). (10 IV 1283) Papież Marcin IV nakazuje biskupowi wrocławskiemu i poznańskiemu obłożenie Leszka klątwą, a jego państwa interdyktem. Zajęcie ziemi bieckiej i korczyńskiej. (IV 1283) Uwolnienie biskupa Pawła z Przemankowa.
1283
-(10 VIII) Wiec książęcy w Krakowie.
-Lokacja Wielunia na prawie magdeburskim.
-(jesień/zima) Zjazd w Grodzinie.
1284
-(22 I) Wiec książęcy w Osieku.
-(19 II) Zjazd w Sieradzu z Przemysłem II.
-(/6 IX) Leszek i Siemomysł wyprawiają się przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu (w związku z dysponowaniem przez Krzyżaków terenami Wielkiej Żuławy i Mierzei Wiślanej, będącymi spadkiem Sambora II dla Siemomysła i jego żony Salomei). Zawarcie układu rozejmowego z Krzyżakami (ważnego do 8 XI). Leszek i Siemomysł nie wznawiają działań wojennych (m.in. wobec niechętnej postawy Przemysła II).
-Arcybiskup Jakub Świnka proklamuje krucjatę przeciwko Mongołom.
-(8 XII) Wiec książęcy w Krakowie. Leszek obiecuje wypłacić biskupowi Pawłowi z Przemankowa odszkodowanie w wysokości 6000 grzywien w ciągu najbliższych 6 lat.
Paweł z Przemankowa (wraz z biskupem płockim Tomaszem) zdejmuje ekskomunikę z Leszka.
1285
-(29 I/18 II) Najazd Henryka Prawego na ziemię krakowską.
-(III/IV) Najazd litewski na Lubelszczyznę, sprowokowany przez Włodzimierza Wasylkowicza, księcia halickiego.
-(6-14 IV) Wiec książęcy w Krakowie.
-Zawarcie sojuszu z Władysławem IV, królem Węgier.
-(IV) Wybucha bunt przeciwko Leszkowi. Buntownicy (pod przywództwem Janusza i Ottona Starżów) wydają Sandomierz w ręce Konrada II czerskiego. Udana obrona zamku krakowskiego przez oddziały mieszczan (dowodzone formalnie przez księżnę Gryfinę). Leszek uzyskuje wsparcie węgierskie.
-(3 V) Pokonanie buntowników w bitwie pod Bogucicami nad Rabą. Konrad II czerski wycofuje się z Małopolski.
1285-1287
-Uchwały synodów w Łęczycy w obronie polskości i języka polskiego.
-(VIII 1285-zima 1287) Obwarowanie Krakowa murami.
1286
-(26 II) Wiec książęcy w Krakowie.
-(27 III) Zjazd w Sieradzu.
-(VII) Lokacja Sandomierza na prawie magdeburskim.
-(30 XI) Wiec w Krakowie. Biskup Paweł z Przemankowa daruje Leszkowi zapłatę 3000 grzywien odszkodowania w zamian za potwierdzenie przywilejów Kościoła krakowskiego.
Ostateczne zakończenie sporu z Pawłem z Przemankowa.
-(25 XII/) Ponowna lokacja Nowej Brzeźnicy na prawie magdeburskim.
1286-1287
-(27 XII-1 I) Wiec w Sieradzu.
1287
-(29 I) Wiec książęcy w Krakowie.
-(wiosna) Zjazd z Henrykiem IV w Opolu.
-(14 X) Wiec książęcy w Krakowie.
1287-1288
-(XII 1287-I 1288) Najazd Tatarów (i wspierających ich książąt ruskich) na Małopolskę. (XII 1287) Udana obrona Krakowa i Sandomierza. Leszek udaje się na Węgry. Uzyskanie pomocy militarnej (w postaci oddziałów Jerzego z Sóvaru). (I 1288) Zwycięstwo w potyczce nieopodal Sącza. (I/II 1288) Tatarzy opuszczają Małopolskę.
1288
-(3 IV) Wiec książęcy w Krakowie.
-(VI) Leszek wysyła rycerstwo sieradzkie pod dowództwem wojewody Macieja na Mazowsze czerskie, w celu pustoszenia dziedzin Konrada II. (25 VI) Konrad zwycięża w bitwie pograniczu sieradzko-mazowieckim. Śmierć wojewody sieradzkiego Macieja.
-(16 VII) Zjazd z Przemysłem II w Krakowie.
-Przywilej dla opactwa benedyktynów w Tyńcu.
-(30 IX) Śmierć Leszka II Czarnego w Krakowie.
Opracowano na podstawie:
poczet.com
Władcy Polski – cykl dodatków do „Rzeczpospolitej” przygotowany we współpracy z „Mówią wieki”
Aby odnaleźć skrytkę musisz odszukać w powyższym tekście podane niżej informacje, a ustalone liczby podstawić do wzoru:
A – W którym roku Leszek objął Kujawy inowrocławskie (bez Bydgoszczy, Kruszwicy i Radziejowa)?
B – Co zajadał Leszek w ramach leczenia rzekomej impotencji? Węże, jaszczurki i żaby (B=50), czy też końskie jądra (B=100), a może surowe warzywa i owoce (B=150)?
C – W którym roku papież Marcin IV nakazał nałożyć na Leszka klątwę?
N 52° 59.X
E 18° 08.Y
X=A-22*B-6
Y=C-7*B-5
Kordy ±10 m.
Współrzędne finałowe są w formacie N DD° MM.MMM E DD° MM.MMM
Jeśli w wyniku otrzymasz liczbę dwucyfrową to dopisz przed nią 0, a jeśli jednocyfrową to dwa zera.
W logbooku jest pewna liczba. Zapisz ją, gdyż może Ci się przydać…
