ur. 5 III 1326, zm. 11 IX 1382
okres panowania: 1370 - 1382
Był człowiekiem należytego wzrostu, o wyniosłych oczach, kędzierzawych włosach i brodzie, o jasnem obliczu, dużych wargach i o ramionach nieco zgarbionych.
Kronika Jana z Küküllö
Syn Karola Roberta i Elżbiety, siostry Kazimierza Wielkiego; król Węgier, od 1370 roku król Polski. W jego zastępstwie rządy w Polsce sprawowała matka, a następnie panowie małopolscy. Chcąc zapewnić sukcesję w Polsce jednej ze swoich córek, w 1374 roku wydał przywilej koszycki, obniżając szlachcie podatki do dwóch groszy z łanu chłopskiego. Dzięki temu po śmierci Ludwika tron polski objęła jego młodsza córka, Jadwiga.
Ciekawostka:
7 grudnia 1376 roku doszło do krwawych zamieszek w Krakowie: służba węgierska siłą przejęła wóz siana, prowadzony dla szlachetnego pana Przedbora, ze wsi jego Brzezia, do jego domu przy bramie bocheńskiej, i zawróciła go do swej gospody, co widząc słudzy pana Przedbora przeszkodzili Węgrom i odpędzili ich od siana. Na wszczęty krzyk nadbiegli z pomocą Polacy Polakom, Węgrzy Węgrom. Próby mediacji nie powiodły się. Przypadkowa (?) strzała przeszyła szyję staroście zamkowemu, Jaśkowi Kmicie. Rycerz zmarł. Obecni tam Polacy, widząc, że mąż tak szlachetny, ozdobiony tylu cnotami, został w tak nikczemny sposób zabity, unieśli się wielkim gniewem na Węgrów i zaraz gwałtownie na nich uderzyli, zabijając każdego, kogo tylko ująć mogli, a nie oszczędzając ani płci ani wieku. Polacy mordowali bez opamiętania. Tego dnia i tej nocy zabito przeszło stu sześćdziesięciu Węgrów.
Zamieszki te doprowadziły do wyjazdu (niezbyt popularnej i nielubianej) królowej Elżbiety Łokietkówny z Krakowa i rezygnacji ze stanowiska namiestnika.
Ważniejsze daty:
1342
-(16 VII) Śmierć Karola I Roberta. (21 VII) Koronacja Ludwika na króla węgierskiego.
ok. 1345
-Małżeństwo z Małgorzatą, córką Karola IV Luksemburskiego, cesarza rzymskiego.
1345
-(1 I) Antyluksemburskie przymierze z Kazimierzem Wielkim, Bolkiem Małym oraz Wittelsbachami.
1349
-(7 IX) Śmierć Małgorzaty.
1350
-(4 IV) Porozumienie polsko-węgierskie w sprawie Rusi. Ludwik zrzeka się praw do Rusi Halicko-Włodzimierskiej na rzecz Kazimierza Wielkiego.
1351
-(lato) Zbrojna wyprawa polsko-węgierska przeciwko Litwie. (15 VII) Litwini kapitulują przed Ludwikiem. Pojmanie Kiejstuta Giedyminowicza. Kiejstut ucieka z obozu Ludwika.
1352
-(III) Kolejna wyprawa polsko-węgierska przeciw Litwie. (28-31 III) Nieudane oblężenie Bełzu.
-(IX) Zawarcie układu rozejmowego z Litwinami.
1353
-(20 VI) Małżeństwo z Elżbietą, córką Stefana II Kotromanića, bana Bośni, wnuczką Kazimierza III gniewkowskiego. (31 VIII) Papież Innocenty VI udziela dyspensy na ślub z Elżbietą (spokrewnioną z Ludwikiem w czwartym stopniu).
1355
-Polsko-węgiersko-czeska wyprawa na Ruś.
-(24 I) Zjazd w Budzie z Kazimierzem Wielkim. Traktat sukcesyjny. Przywilej budziński Ludwika.
1364
-(8 V) Zawarcie (w Krakowie) układu sukcesyjnego z Kazimierzem Wielkim, zamykającego prawo żeńskiego potomstwa Kazimierza do dziedziczenia tronu polskiego. Pierwszeństwo do tronu polskiego otrzymuje męskie potomstwo Kazimierza urodzone z żony z książęcego rodu, natomiast w przypadku braku takiego potomstwa, tron przypadnie Ludwikowi.
-(IX) Udział w zjeździe monarchów w Krakowie.
1367
-(24 IV/1 V) Mianowanie Władysława Opolczyka palatynem Węgier.
1368
-(25 II) Przywilej dla kupców polskich. Ludwik zezwala Polakom na wolny handel na Węgrzech (z zastrzeżeniem trzydniowego składu w Koszycach) i zobowiązuje się nie nakładać na polskie towary nowych opłat i ceł.
-Zjazd z Kazimierzem Wielkim w Kaliszu.
1369
-Antyczeski układ sojuszniczy polsko-węgierski w Budzie.
1370
-(5 XI) Śmierć Kazimierza Wielkiego. Wygaśnięcie związków lennych Mazowsza z Królestwem Polskim.
(7 XI) Władysław Opolczyk ułatwia objęcie tronu polskiego Ludwikowi.
-Ludwik unieważnia testament Kazimierza Wielkiego.
-(17 XI) Koronacja Ludwika Andegaweńskiego w katedrze wawelskiej. Początek personalnej unii polsko-węgierskiej. Nadanie Kazimierzowi słupskiemu w lenno ziemi dobrzyńskiej, Kruszwicy, Bydgoszczy, Wałcza i Złotowa. Przekazanie Władysławowi w lenno okręgu wieluńskiego, bolesławieckiego i brzeźnickiego oraz zamków w Krzepicach, Olsztynie i Bobolicach.
-Zajęcie Santoka i Drezdenka przez Brandenburgię.
-Zagarnięcie ziemi włodzimierskiej przez Litwę.
-(8 XII/) Ludwik wyjeżdża na Węgry, wywozi insygnia koronacyjne i przekazuje władzę namiestniczą w Polsce matce Elżbiecie.
1372
-(14 III) Zjazd Władysława Opolczyka z Karolem IV Luksemburskim we Wrocławiu. Zawarcie pokoju z Czechami. Potwierdzenie czeskiego panowania nad Śląskiem.
-(18 VII) Kraków otrzymuje (od Elżbiety Łokietkówny) bezwzględne prawo składu.
-(IX) Pozbawienie Władysława Opolczyka palatynatu. (10 IX) Ludwik oddaje zarząd Rusi Halickiej Władysławowi.
1373
-Hołd lenny Janusza mazowieckiego.
-(IX) Tymczasowa utrata Inowrocławia, Gniewkowa, Złotorii nad Drwęcą oraz grodu Szarlej na rzecz Władysława Białego.
-Sędziwój z Szubina, starosta wielkopolski, oblega i zdobywa Inowrocław. Władysław Biały przekazuje Gniewkowo, Złotorię i Szarlej Sędziwojowi z Szubina (w nadziei na łaskę królewską i otrzymanie ojcowizny). Wyjazd Władysława do Drezdenka, pod opiekę panów von Osten.
1374
-(6 VII) Elżbieta Łokietkówna wydaje (w Krakowie) ordynację dla olkuskich kopalń srebra i ołowiu, pierwszą na ziemiach polskich regulację dotyczącą górnictwa kruszcowego.
-(17 IX) Ludwik (w zamian za sukcesję swoich córek) nadaje szlachcie polskiej przywilej koszycki.
1375
-(13 II) Papież Grzegorz XI tworzy (dzięki staraniom Ludwika i Władysława Opolczyka) arcybiskupstwo w Haliczu obejmujące biskupstwa w Przemyślu, Włodzimierzu i Chełmie.
-(3 III) Władysław prosi (bezskutecznie) papieża o zgodę na przeniesienie stolicy arcybiskupstwa do Lwowa.
-(IV-25 IV) Strajk czeladników piekarskich w Krakowie.
1375-1377
-(VIII-IX 1375) Władysław Biały (przy wsparciu Ulryka von Osten z Drezdenka oraz rycerzy burgundzkich) najeżdża Kujawy. (16 VIII) Utrata Złotorii nad Drwęcą. (16 VIII/) Nieudana próba zajęcia Raciąża przez oddziały Ulryka von Osten. (VIII/IX) Ulryk von Osten zdobywa Gniewkowo. Powrót Ulryka von Osten do Drezdenka (z polecenia braci Dobrogosta i Arnolda).
-(VIII/IX 1375) Wojska Ludwika zwyciężają pod Gniewkowem. Władysław wycofuje się do Nieszawy, a następnie do Złotorii, skąd organizuje najazdy łupieżcze na przedmieścia Inowrocławia i wsie kujawskie oraz wielkopolskie.
-Kontrofensywa wojsk królewskich. (1 VI 1376) Rozpoczęcie oblężenia zamku w Złotorii nad Drwęcą przez wojska królewskie (wspierane przez Kazimierza słupskiego). (VII 1376) Kazimierz zostaje ciężko raniony w głowę. (2 I 1377) Śmierć Kazimierza. Powrót ziemi dobrzyńskiej, Bydgoszczy i Wałcza do Korony Polskiej. (1376/1377) Władysław poddaje Złotorię.
-(16/28 III 1377) Układ pokojowy w Brześciu Kujawskim. Ludwik odkupuje księstwo gniewkowskie za kwotę 10000 florenów (wypłacanych corocznie w kwocie 1000 florenów) i przekazuje Władysławowi benedyktyńskie opactwo na Górze Św. Marcina (na Węgrzech).
1376
-(XI) Najazd Litwinów (Kiejstuta, Lubarta i Jerzego bełskiego) na ziemię lubelską, sandomierską i północno-zachodnią część Rusi Halickiej. Utrata ziemi bełskiej i chełmskiej.
-(7 XII) Rzeź Węgrów w Krakowie, spowodowana zabójstwem (przypadkowym?) starosty krakowskiego Jaśka Kmity przez węgierskiego łucznika.
1377
-(1 I) Ludwik zezwala mieszczanom krakowskim na nabywanie nieruchomości gruntowych (w obrębie dwóch mil od miasta) i urządzanie ich na prawie niemieckim.
-(I) Elżbieta Łokietkówna opuszcza Polskę i rezygnuje z rządów namiestniczych.
-(VII-IX) Polsko-węgierska wyprawa przeciwko Litwie (przy wsparciu książąt opolskich Władysława i Bolesława III oraz Konrada II oleśnickiego). Rycerstwo krakowskie, sandomierskie i sieradzkie zdobywa Chełm, Horodło, Grabowiec i Sewołoż. (26 VII/9 IX) Książę litewski, Jerzy Narymuntowicz poddaje Bełz Ludwikowi. Przekazanie Jerzemu Lubaczowa (jako osobistego zaopatrzenia) i 100 grzywien rocznego dochodu z żup solnych w Bochni.
1378
-Sprecyzowanie stanu prawnego nieruchomości gruntowych nabywanych przez mieszczan krakowskich.
-(I/II) Ludwik mianuje Władysława swoim namiestnikiem w Polsce.
-(28 III) Zjazd szlachty wielkopolskiej w Gnieźnie. Wielkopolanie odmawiają uznania władzy Władysława i odwołują się do postanowień traktatu koszyckiego (z 1374 roku).
-(IX) Władysław zostaje odwołany ze stanowiska namiestnika w Polsce.
-(XII) Władysław Opolczyk odstępuje Ludwikowi Ruś Halicką. Ruś Halicka przechodzi pod zarząd starostów węgierskich. (11 XII) Ludwik przekazuje Władysławowi w lenno ziemię dobrzyńską i część Kujaw (z Bydgoszczą, Inowrocławiem i Gniewkowem).
-Powstaje łacińskie biskupstwo w Kamieńcu Podolskim.
1379
-Zjazd w Koszycach. Córka Ludwika, Maria zostaje uznana przez szlachtę za sukcesorkę w Polsce.
1380
-(12 II) Zjazd w Zwoleniu dotyczący warunków przyszłego małżeństwa Jadwigi z Wilhelmem Habsburgiem.
-(XI) Nadanie prawa składu dla Lwowa.
-(29 XII) Śmierć Elżbiety Łokietkówny.
przed 1381
-Ludwik mianuje Bolesława III strzeleckiego kasztelanem czorsztyńskim.
1381
-(19/21 III) Zjazd szlachty polskiej w Budzie. Władzę namiestniczą w Polsce obejmuje komisja regencyjna (biskup krakowski Zawisza z Kurozwęk, kasztelan krakowski Dobiesław z Kurozwęk i wojewoda kaliski Sędziwój z Szubina).
-(30 XI) Rozszerzenie przywileju koszyckiego na duchownych.
1382
-(12 I) Śmierć biskupa krakowskiego Zawiszy z Kurozwęk.
-(5 IV) Śmierć arcybiskupa gnieźnieńskiego Janusza Suchywilka.
(16 IV) Kapituła wybiera nowego arcybiskupa-elekta (Dobrogosta). Ludwik nie wyraża zgody na kandydaturę Dobrogosta. Uwięzienie Dobrogosta w Treviso (podczas podróży do Rzymu). (9 VI) Bodzęta zostaje mianowany przez papieża Urbana VI (na prośbę Ludwika) nowym arcybiskupem gnieźnieńskim. (VII/15 VIII) Ucieczka Dobrogosta z niewoli i powrót do Polski.
-(17 IV) Ludwik zatwierdza (w Radomsku) nadania dla Władysława.
-(25 VII) Zjazd w Zwoleniu. Ludwik przymusza wszystkich starostów Królestwa Polskiego do złożenia przysięgi wierności Zygmuntowi Luksemburskiemu, mężowi córki Marii, margrabiemu brandenburskiemu. (VII) Wysłanie Zygmunta Luksemburskiego do Polski (w celu pacyfikacji Bartosza z Odolanowa, byłego starosty kujawskiego, przeciwnika panowania andegaweńskiego w Polsce).
-Kampania Zygmunta Luksemburskiego przeciwko Bartoszowi z Odolanowa. Zygmunt zdobywa zamki w Koźminie, Nabyszycach i Koźmińcu. (8-11 IX) Oblężenie Odolanowa. Zawarcie ugody z Bartoszem z Odolanowa.
-(11 IX) Śmierć Ludwika Andegaweńskiego w Nagyszombat (Trnawie).
Opracowano na podstawie:
poczet.com
Władcy Polski – cykl dodatków do „Rzeczpospolitej” przygotowany we współpracy z „Mówią wieki”
Aby odnaleźć skrytkę musisz odszukać w powyższym tekście podane niżej informacje, a ustalone liczby podstawić do wzoru:
A – Która z córek Ludwika została uznana na zjeździe w Koszycach przez szlachtę za sukcesorkę w Polsce? Jadwiga (A=290), Maria (A=310) czy Katarzyna (A=330)?
B – W którym roku Władysław Biały przekazał gród Szarlej Sędziwojowi z Szubina?
C – Za jaką kwotę Ludwik odkupił księstwo gniewkowskie? 10000 florenów (C=100), czy też 10000 szylingów węgierskich (C=200), a może 10000 groszy czeskich (C=300)?
N 52° 59.X
E 18° 06.Y
X=B-3*A+C+2
Y=2*A+C+51
Kordy ±10 m.
Współrzędne finałowe są w formacie N DD° MM.MMM E DD° MM.MMM
Jeśli w wyniku otrzymasz liczbę dwucyfrową to dopisz przed nią 0, a jeśli jednocyfrową to dwa zera.
W logbooku jest pewna liczba. Zapisz ją, gdyż może Ci się przydać…
