ur. 20 VI 1566, zm. 30 IV 1632
okres panowania: 1587 - 1632
Osoba JKMci jest prawdziwie kawalerska, kształtnej kibici, twarz podługowata, czoło wysokie, nos kształtny, lecz trochę za duży, bródka niewielka orzechowa, oczy duże, wzrok łagodny i uprzejmy.
Diariusz legacji kardynała Gaetano
Syn króla Szwecji Jana III Wazy i Katarzyny Jagiellonki, córki Zygmunta Starego. Utracił koronę szwedzką i bezskutecznie starał się ją odzyskać. Inkorporacja Estonii do Rzeczypospolitej doprowadziła do wojny ze Szwecją. W czasie wielkiej smuty interweniował w Rosji. Zygmunt był zdecydowanym zwolennikiem kontrreformacji. Zapoczątkował panowanie dynastii Wazów w Polsce.
Ciekawostka:
Jednym z hobby Zygmunta III była alchemia. Podobno zamykał się w komnacie z Mikołajem Wolskim marszałkiem wielkim koronnym, albo z Michałem Sędziwojem - słynnym podówczas w Europie alchemikiem i zajmował się poszukiwaniem mitycznego kamienia filozoficznego. W roku 1595, w trakcie przetapiania sztabek złota alchemicy zaprószyli ogień na zamku krakowskim. Pożar strawił część zamku, zwaną Kurzą Stopką.
Ważniejsze daty:
1587
-(2 II-9 III) Sejm konwokacyjny (pod laską Stanisława Uchańskiego).
-(30 VI-22 VIII) Sejm elekcyjny w Warszawie (pod laską Kaspra Dębińskiego i Pawła Orzechowskiego). (19 VIII) Zygmunt zostaje wybrany na króla (m.in. dzięki staraniom dyplomatycznym Anny Jagiellonki). (22 VIII) Elekcja arcyksięcia Maksymiliana Habsburga (dokonana głównie przez magnaterię, na czele z rodem Zborowskich).
-(8 IX) Jan Zamoyski zajmuje Kraków i zabezpiecza insygnia koronacyjne (w celu koronacji Zygmunta).
-(15 IX) Traktat kalmarski z Janem III Wazą. Regulacja wzajemnych stosunków Rzeczpospolitej ze Szwecją.
-Maksymilian Habsburg zaprzysięga pacta conventa w Ołomuńcu (27 IX) i wkracza zbrojnie do Polski (5 X). (24-30 XI) Nieudane oblężenie Krakowa przez Maksymiliana Habsburga i jego stronników.
-(7 X) Zygmunt przybywa do Rzeczypospolitej (do Gdańska). Zaprzysiężenie pactów conventów w klasztorze oliwskim.
-(4 XI) Spotkanie z Anną Jagiellonką w Piotrkowie.
-(9 XII) Zygmunt przybywa do Krakowa. (27 XII) Koronacja Zygmunta Wazy w katedrze wawelskiej.
1587-1588
-(10 XII-30 I) Sejm koronacyjny (pod laską Jana Gajewskiego). Zygmunt obiecuje darowanie win wszystkim, którzy wystąpili przeciwko jego elekcji. Zatwierdzenie litewsko-moskiewskiego rozejmu (zawartego na 15 lat). (27 I) Litwini dokonują formalnego uznania Zygmunta za swego władcę. (28 I) Zatwierdzenie Trzeciego Statutu Litewskiego.
1588
-(24 I) Jan Zamoyski rozbija siły Maksymiliana Habsburga pod Byczyną. Pojmanie i uwięzienie (w Krasnymstawie) Maksymiliana Habsburga.
1589
-(6 I) Początek obowiązywania Trzeciego Statutu Litewskiego.
-(5 III-23 IV) Sejm pacyfikacyjny (pod laską Dymitra Chaleckiego). Szlachta odrzuca projekt reform państwowych przygotowany przez Jana Zamoyskiego (głównie z powodu zamieszczenia przepisu o wykluczeniu Habsburgów z grona kandydatów do tronu Rzeczypospolitej).
-(9 III) Traktat bytomsko-będziński z Habsburgami (zawarty dzięki mediacji kardynała Aldobrandiniego). Cesarz, arcyksiążęta i kraje cesarskie uznają Zygmunta królem i zobowiązują się do nie wiązania się wrogimi Rzeczypospolitej i Szwecji układami z Moskwą i zwrotu Lubowli. Uwolnienie Maksymiliana Habsburga. (24 V) Zygmunt zaprzysięga postanowienia układu w Lublinie. Zaprzysiężenie układu przez arcyksiążąt: Karola (30 V), Ferdynanda (5 VI) i Ernesta (10 VI) oraz przez cesarza (10 VII).
-Wyprawa kozacka przeciwko Tatarom. Kozacy zdobywają i palą Eupatorię.
-(VIII) Odwetowy najazd tatarsko-turecki na Rzeczpospolitą. Wojska tureckie palą pograniczny Śniatyń. Pobicie Tatarów pod Baworowem.
-(7 IX-X) Zjazd z Janem III Wazą w Rewlu. Jan III wzywa Zygmunta do porzucenia Rzeczypospolitej i powrotu do Szwecji.
1590
-(8 III-21 IV) Sejm w Warszawie (pod laską Hieronima Gostomskiego). Pozbawienie arcyksięcia Maksymiliana Habsburga prawa do ubiegania się kiedykolwiek o tron polski. Uchwalenie zakazu samowolnych wypraw kozackich. Wydzielenie z królewszczyzn majątków (tzw. ekonomii) oraz dochodów na utrzymanie króla i dworu. Ostateczne oddzielenie skarbu publicznego od królewskiego.
1590-1591
-(2 XII-15 I) Obrady sejmu (pod laską Jana Izdbińskiego-Rusieckiego). Ograniczenie władzy urzędu hetmańskiego. (I 1591) Rozejm z Moskwą (zawarty do 15 sierpnia 1602 roku).
1591
-(23-25 V) Zamieszki na tle religijnym (antyprotestanckie) w Krakowie.
-(25 VII) Zjazd szlachecki w Chmielniku. Szlachta żąda wyjaśnień od Zygmunta w sprawie jego roli w przeciwdziałaniu tumultom religijnym.
1591-1593
-Pierwsze powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Krzysztofa Kosińskiego. (XII 1591/1592) Kozacy zdobywają Białą Cerkiew, Perejasław i Trypole. (1592) Powstanie rozszerza się na Wołyń, Bracławszczyznę i Kijowszczyznę (wobec nieudanych rozmów pokojowych z komisarzami królewskimi). (2 II 1593) Buntownicy zostają rozbici pod Piątkiem (na Wołyniu) przez nadworne wojska Ostrogskich. Krzysztof Kosiński zawiera ugodę z Konstantym Ostrogskim. (lato 1593) Kozacy wznawiają działania zbrojne (przeciwko Wiśniowieckim).
(VIII) Nieudany atak buntowników na Czerkasy. Śmierć Krzysztofa Kosińskiego. Zawarcie ugody.
1592
-(3 V) Małżeństwo per procuram z Anną, córką Karola II Habsburga, arcyksięcia austriackiego (zawarte w Wiedniu poprzez marszałka wielkiego litewskiego Albrechta Radziwiłła i biskupa krakowskiego Jerzego Radziwiłła). (26 V) Przyjazd Anny Habsburżanki do Krakowa. (31 V) Ślub z Anną i jej koronacja w katedrze wawelskiej.
-(1 VI) Zjazd (nielegalny) szlachty w Jędrzejowie. Szlachta domaga się wszczęcia dochodzenia przeciwko Zygmuntowi i grozi mu detronizacją, wobec planów przekazania tronu Ernestowi Habsburgowi (był to zarzut rozgłaszany bezpodstawnie przez Jana Zamoyskiego).
-(7 IX-19 X) Sejm inkwizycyjny (pod laską Jana Paca). Zygmunt rezygnuje z projektu wyjazdu do Szwecji.
-(17 XI) Śmierć Jana III Wazy, króla szwedzkiego. Zygmunt zostaje powołany na tron szwedzki.
1593
-(4 V-15 VI) Sejm w Warszawie (pod laską Mikołaja Daniłowicza). (15 VI) Zygmunt uzyskuje zgodę na opuszczenie Rzeczypospolitej w celu przejęcia władzy w Szwecji.
-(3 VIII) Wyjazd do Szwecji. Pozostawienie (w rękach Anny Jagiellonki) córki Anny Marii, jako zakładniczki gwarantującej powrót pary królewskiej do Rzeczypospolitej.
1594
-Podniesienie szkoły średniej w Zamościu do rangi Akademii Zamoyskiej.
-(19 II) Koronacja Zygmunta na króla Szwecji w Uppsali.
-Powrót do Rzeczypospolitej.
1595
-(6 II-21 III) Obrady sejmu (pod laską Stanisława Sasina Karśnickiego).
-Jan Zamoyski wyprawia się na Mołdawię. Osadzenie Jeremiego Mohiły, sprzymierzeńca Rzeczypospolitej, na tronie hospodarskim. (21 VIII) Jeremi Mohiła składa hołd Rzeczypospolitej. (19-20 X) Pobicie wojsk tatarsko-tureckich pod Cecorą.
1595-1596
-Powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Semena Nalewajki. (11 XII 1595) Buntownicy zdobywają i pustoszą Mohylew. (II 1596) Hetman polny koronny Stanisław Żółkiewski zwycięża oddziały Nalewajki nieopodal Przyłuki. (IV 1596) Nieudana próba zdobycia Perejesławia przez Kozaków. (IV 1596) Stanisław Żółkiewski zwycięża pod Ostrym Kamieniem. (26 V-7 VI 1596) Buntownicy zostają osaczeni na uroczysku Sołonica (nad rzeka Sułą). (7 VI 1596) Kapitulacja powstańców kozackich (wojska hetmańskie dokonują rzezi części jeńców).
1596
-(26 III-13 V) Obrady sejmu (pod laską Piotra Myszkowskiego). Sejm uchwala wysłanie poselstwa do Szwecji (do regenta Karola Sudermańskiego) z upomnieniem, aby dochowywano należytego posłuszeństwa Zygmuntowi.
-(6-10 X) Synod w Brześciu Litewskim. Ustanowienie unii kościelnej (podporządkowanie Kościoła prawosławnego papieżowi - w przyszłości Kościół greckokatolicki). Początek rozłamu w Kościele prawosławnym (wobec opozycyjnej postawy tzw. dyzunitów).
1597
-(10 II-25 III) Obrady sejmu (pod laską Piotra Myszkowskiego).
-(11 IV) Semen Nalewajka zostaje ścięty w Warszawie.
1598
-(10 II) Śmierć Anny Habsburżanki.
-(8 III-13 IV) Obrady sejmu (pod laską Floriana Gomolińskiego). Sejm przyjmuje Korekturę pruską - zbiór praw Prus Królewskich. Uchwalenie zgody (i podatków) na wyprawę Zygmunta do Szwecji.
-(8 V) Maksymilian Habsburg ostatecznie rezygnuje z praw do tronu polskiego.
-(10 VII) Zatwierdzenie traktatu bytomsko-będzińskiego przez króla Hiszpanii, Filipa II Habsburga.
-(3 VIII-9 XI) Wyprawa do Szwecji. (VIII) Zajęcie twierdz w Sztokholmie i Kalmarze. (25 IX) Klęska pod Linköping ze stronnikami Karola Sudermańskiego. (29 IX) Zygmunt zobowiązuje się do zwołania sejmu (riksdagu) do Sztokholmu, rozpuszczenia wojsk cudzoziemskich i wydania Kalmaru.
1599
-(2 V) Szwedzi odbijają Kalmar (wobec braku żywności u obrońców).
-(24 VII) Riksdag sztokholmski detronizuje Zygmunta. Zygmunt odrzuca propozycję przekazania tronu nieletniemu synowi Władysławowi, pod warunkiem jego przyjazdu do Szwecji i wychowania w wierze luterańskiej.
-Opanowanie Mołdawii przez wrogiego Rzeczypospolitej Michała Walecznego.
1600
-(20 I) Król Hiszpanii, Filip III Habsburg nadaje Zygmuntowi Order Złotego Runa.
-(9 II-21 III) Obrady sejmu (pod laską księcia świrskiego). (12 III) Zygmunt inkorporuje Estonię do Rzeczypospolitej.
-Detronizacja "polskiej" linii Wazów przez sejm szwedzki.
-Wybucha wojna ze Szwecją. Szwedzi zajmują Inflanty. Udana obrona oblężonej Rygi.
-(IX-X) Jan Zamoyski wyprawia się na Wołoszczyznę. (20 X) Zwycięstwo nad Telezyną nad wojskami Michała Walecznego. Ponowne osadzenie Jeremiego Mohiły na tronie hospodarskim.
1600-1601
-Nieudane rokowania z carem Borysem Godunowem. (4 XII 1600) Kanclerz Lew Sapieha przedstawia propozycję unii Rzeczypospolitej i Moskwy, opartą na zasadzie równouprawnienia (także katolicyzmu i prawosławia).
1601
-(7 I) Zwycięstwo nad Szwedami pod Kiesią.
-(7 II-13 III) Obrady sejmu (pod laską Zbigniewa Ossolińskiego). Nadawanie szlachectwa możliwe wyłącznie za zgodą sejmu. (25 II) Zygmuntowi zostaje wręczony Order Złotego Runa. (11 III) Rozejm z Moskwą (zawarty do 15 sierpnia 1622 roku).
-(23 VII) Zwycięstwo hetmana wielkiego litewskiego Krzysztofa "Pioruna" Radziwiłła nad Szwedami pod Kokenhausen.
1602
-(17 I) Zygmunt zaprzysięga układ rozejmowy z Moskwą.
-Zajęcie Fellina i Białego Kamienia przez siły polskie.
-Zwycięstwo nad Szwedami pod Rewlem.
-Otwarcie w Rakowie szkoły ariańskiej.
1603
-(4 II-5 III) Obrady sejmu (pod laską Feliksa Kryskiego).
-(5 III) Hetman polny litewski Jan Karol Chodkiewicz zwycięża Szwedów w starciu pod Rakvere.
1604
-(23 IX) Zwycięstwo Jana Karola Chodkiewicza nad Szwedami pod Białym Kamieniem.
1604-1606
-Pierwsza dymitriada w Rosji (magnateria polska próbuje wprowadzić na tron carski własnego kandydata, rzekomego syna Iwana Groźnego). (X 1604) Dymitr Samozwaniec wyrusza na Rosję (przy wsparciu polskiego magnata, Jerzego Mniszcha). (31 I 1605) Porażka wojsk Dymitra Samozwańca pod Dobryniczami. (13 IV 1605) Śmierć cara Borysa Godunowa. (7 V 1605) Wojska carskie przechodzą na stronę Dymitra. (10 VI 1605) Bojarzy mordują syna Borysa, Fiodora (i jego matkę). (31 VII 1605) Koronacja Dymitra Samozwańca na cara. (26/27 V 1606) Bunt Szujskich. Dymitr zostaje zamordowany. (29 V) Wasyl Szujski koronuje się na cara.
1605
-(20 I-3 III) Sejm w Warszawie (pod laską Stanisława Białłozora). Upada projekt reformy systemu politycznego Rzeczypospolitej.
-(11 V) Zygmunt przekazuje administrację Prus Książęcych Joachimowi Fryderykowi, elektorowi brandenburskiemu.
-(VIII-IX) Wielka ofensywa szwedzka w Inflantach. Szwedzi rozpoczynają oblężenie Rygi. (27 IX) Rozbicie wojsk szwedzkich pod Kircholmem przez Jana Karola Chodkiewicza, hetmana wielkiego litewskiego.
-(23 X) Małżeństwo per procuram z Konstancją, córką Karola II Habsburga, arcyksięcia austriackiego (zawarte w Grazu poprzez marszałka wielkiego koronnego Zygmunta Myszkowskiego i biskupa łuckiego Marcina Szyszkowskiego). (11 XII) Ślub z Konstancją i jej koronacja w katedrze wawelskiej.
1606
-(7 III-18 IV) Obrady sejmu (pod laską Stanisława Ryszkowskiego).
-Wyparcie floty szwedzkiej z Zatoki Gdańskiej przez okręty polskie.
-Łupieżcza wyprawa kozacka na Warnę, Kilię i Białogród.
-Pobicie Tatarów przez Stanisława Żółkiewskiego pod Udyczem.
1606-1609
-Rokosz Mikołaja Zebrzydowskiego (sandomierski). Antykrólewskie zjazdy opozycji (pod przywództwem wojewody krakowskiego, Mikołaja Zebrzydowskiego i księcia Janusza Radziwiłła) w Stężycy (9-22 IV 1606), Lublinie (4 VI 1606) i Sandomierzu (VIII 1606).
(8 X 1606) Zygmunt zawiera z rokoszanami ugodę w Janowcu. (24 VI 1607) Rokoszanie ogłaszają w Jeziornej detronizację Zygmunta. (6 VII 1607) Pokonanie rokoszan w bitwie pod Guzowem przez wojska królewskie pod dowództwem Stanisława Żółkiewskiego. (15 I-26 II 1609) Sejm ogłasza amnestię dla uczestników rokoszu.
1608
-(20 VII) Podpisanie (w Moskwie) rozejmu polsko-moskiewskiego.
-Kozacy napadają na miasto Perekop (na Krymie).
1609
-(10 III) Wrogi Rzeczypospolitej sojusz wojskowy Moskwy ze Szwecją (zawarty w Wyborgu).
-Zwycięstwo polskiej floty nad Szwedami w bitwie w porcie Salis.
-Odbicie Parnawy z rąk szwedzkich.
-Rozbicie wojsk szwedzkich pod Rygą przez oddziały Jana Karola Chodkiewicza.
-(18 VIII) Zygmunt wyprawia się przeciwko Wasylowi Szujskiemu. (1 X) Rozpoczęcie oblężenia Smoleńska.
1610
-(4 VII) Stanisław Żółkiewski zwycięża Rosjan (i wspierające ich oddziały szwedzkie) pod Kłuszynem. (4 VII) Kapitulacja załogi Cariewa Zajmiszcza.
-(27-28 VIII) Stanisław Żółkiewski zawiera (w imieniu Zygmunta) układ z bojarami moskiewskimi. Ogłoszenie królewicza Władysława carem rosyjskim. Zygmunt zostaje zobowiązany do zwrotu zdobytych zamków. Eks-car Wasyl Szujski i jego bracia zostają wydani w ręce polskie.
-(8 X) Pozostawienie polskiej załogi na Kremlu.
1611
-(III) Wybuch powstania w Moskwie. (30 III) Polska załoga podpala Moskwę.
-(13 VI) Zdobycie Smoleńska.
-(26 IX-9 XI) Obrady sejmu (pod laską Jana Swoszowskiego). (16 X) Rozejm ze Szwecją. (28 X) Kolegium Jezuickie w Poznaniu, na mocy przywileju Zygmunta III, staje się uniwersytetem. (29 X) Eks-car Wasyl Szujski (wraz z braćmi Iwanem i Dymitrem) składa hołd Zygmuntowi na zamku warszawskim. Uwięzienie braci Szujskich na zamku w Gostyninie. (5 XI) Sejm przenosi (mimo protestów stanów pruskich) lenno pruskie na Hohenzollernów brandenburskich, w przypadku wymarcia Hohenzollernów pruskich.
-(16 XI) Hołd pruski margrabiego brandenburskiego, Jana Zygmunta Hohenzollerna.
-(XI) Turcy usuwają hospodara mołdawskiego Konstantego Mohiłę i osadzają na tronie mołdawskim Stefana Tomżę.
1612
-Wyprawa Stefana Potockiego do Mołdawii (w celu ponownej intronizacji Konstantego Mohiły). (19 VII) Porażka pod Sasowym Rogiem. Stefan Potocki dostaje się do niewoli.
-(12 lub 22 IX) Śmierć Wasyla Szujskiego w polskiej niewoli w Gostyninie.
-Zwycięstwo Kozaków nad Tatarami pod Białą Cerkwią.
-(6 XI) Siły bojarów wypierają polską załogę z Kremla.
1612-1613
-Nieudana wyprawa Zygmunta i Władysława do Moskwy (po koronę carską dla Władysława). (2 X 1612) Przybycie do Smoleńska. (4 I 1613) Zygmunt odrzuca propozycję (bojarów moskiewskich) przekazania Władysławowi korony carskiej, pod warunkiem jego przejścia na prawosławie, zwrotu Smoleńska oraz potwierdzenia praw. (17 II 1613) Powrót do Warszawy. (14 III 1613) Michał Romanow zostaje koronowany na cara rosyjskiego.
1613
-(28 II-2 IV) Obrady sejmu (pod laską Maksymiliana Przerębskiego). Powstanie Trybunału Skarbowego w Radomiu.
-(23 III) Zygmunt zawiera przymierze z Habsburgami.
-Łupieżcze wyprawy kozackie na Krym.
-Zwycięstwo Kozaków w bitwie morskiej z Turkami pod Oczakowem.
-(3-24 XII) Sejm nadzwyczajny w Warszawie (pod laską Aleksandra Korwina Gosiewskiego).
1614
-Zdobycie i spalenie Synopy przez siły kozackie.
-(10 X) Komisja w Żytomierzu dotycząca spraw kozackich. Przywrócony zostaje rejestr kozacki. Zakaz organizowania samowolnych wypraw wojennych przez Kozaków.
1615
-(12 II-27 III) Obrady sejmu (pod laską Jana Świętosławskiego).
-Zdobycie i spalenie tureckich portów w Mizewnie i Archioce przez Kozaków.
-(jesień) Wyprawa mołdawska Michała Wiśniowieckiego i Samuela Koreckiego. Wygnanie Stefana Tylży i przekazanie tronu hospodarskiego Aleksandrowi Mohile.
1616
-(26 IV-7 VI) Obrady sejmu (pod laską Jakuba Szczawińskiego).
-(lato) Wojska Samuela Koreckiego i Aleksandra Mohiły zostają rozbite przez Turków.
-Złupienie Kaffy i Trapezuntu przez Kozaków.
-(12 XI) Stanisław Żółkiewski zawiera układ pokojowy z nowym hospodarem mołdawskim, Michałem Radulem.
1617
-(14 VIII) Utrata Parnawy na rzecz Szwedów.
-(23 IX) Układ polsko-turecki w Buszy. Zygmunt zobowiązuje się do pełnej neutralności w sprawach mołdawskich oraz do powstrzymywania łupieżczych wypraw kozackich.
1617-1618
-Wyprawa królewicza Władysława w celu objęcia tronu carskiego w Moskwie. Zajęcie Dorohobuża (11 X 1617), Wiaźmy (28 X 1617) i Cariewa Zajmiszcza. Nieudana próba zdobycia Możajska (8 XII 1617) i Borisowa Gorodiszcza (7 VII 1618). (10-11 X 1618) Nieudane próby zdobycia Moskwy. (11 XII 1618 albo 3 I 1619) Rozejm w Dywilinie (zawarty na 14 lat). Ziemia smoleńska, siewierska i czernichowska pozostają przy Rzeczypospolitej.
1618
-(13 II-III) Obrady sejmu (pod laską Krzysztofa Wiesiołowskiego).
-(18 VIII) Śmierć Albrechta Fryderyka Hohenzollerna. Połączenie Prus Książęcych z Brandenburgią (poprzez osobę Jana Zygmunta Hohenzollerna).
-Najazdy tatarskie na Podole.
1619
-(II-III) Obrady sejmu (pod laską Jana Świętosławskiego).
-(/13 IV) Nadanie synowi Władysławowi stanowiska administratora nowo zdobytych ziem ruskich. (1620) Zatwierdzenie decyzji Zygmunta przez sejm.
-(V) Odrzucenie propozycji katolików czeskich przejęcia korony czeskiej przez Władysława.
-Zygmunt udziela militarnego wsparcia Habsburgom w wojnie z księciem siedmiogrodzkim, Gaborem Bethlenem (wysyła oddziały lekkiej jazdy, pod dowództwem Aleksandra Lisowskiego - tzw. Lisowczyków). (21 XI) Lisowczycy zwyciężają siły węgierskie Jerzego Rakoczego pod Humenném (i dokonują odsieczy oblężonego Wiednia). Habsburgowie utrzymują koronę węgierską.
-Ugoda rastawiecka z Kozakami zwiększająca rejestr do 3000.
1620
-(III) Złamanie unii brzeskiej. Odnowienie hierarchii Kościoła prawosławnego w Kijowie (bez zgody króla i sejmu).
-Wybucha wojna z Turcją. Hetman wielki koronny Stanisław Żółkiewski wyprawia się do Mołdawii w celu uzyskania pomocy hospodara Kaspera Gratianiego przeciw Turcji. (17 IX-6 X) Bitwa pod Cecorą. (7 X) Śmierć Stanisława Żółkiewskiego w okolicach Mohylowa Podolskiego, podczas odwrotu spod Cecory.
-Udana obrona Lwowa przed Tatarami.
-(3 XI-11 XII) Obrady sejmu (pod laską Jakuba Szczawińskiego).
-(15 XI) Zamach w Warszawie na życie Zygmunta III.
1621
-(VII) Odparcie najazdu tatarskiego na Podole.
-(VIII) Szwedzi najeżdżają na Inflanty. Utrata Rygi (25 IX) i Mitawy (15 X).
-(23 VIII-IX) Obrady sejmu (pod laską Jana Druckiego Sokolińskiego).
-(27 VIII) Starcie Kozaków z oddziałami turecko-tatarskimi nad Prutem.
-(1 IX-9 X) Udana obrona oblężonego Chocimia. (24 IX) Śmierć Jana Karola Chodkiewicza.
-(9 X) Podpisanie traktatu pokojowego z Turcją. Ustalenie granicy na Dniestrze. Rzeczpospolita uznaje prawa tureckie do Mołdawii.
1622
-(5 VII) Hetman polny litewski Krzysztof Radziwiłł odbija Mitawę z rąk szwedzkich.
-(10 VIII) Zawarcie rozejmu ze Szwedami w Mitawie. Szwecja utrzymuje swoje zdobycze w Inflantach.
1623
-(24 I-5 III) Obrady sejmu (pod laską Jakuba Sobieskiego).
-(VI) Rozpoczęcie blokady Gdańska przez eskadrę okrętów szwedzkich.
1624
-(11-28 II) Obrady sejmu (pod laską Jana Łowickiego).
-(V-VI) Najazd tatarski Kantemira murzy. Udana obrona Przemyśla. Spalenie Iwonicza przez oddziały tatarskie.
(20 VI) Stanisław Koniecpolski pokonuje Tatarów pod Martynowem.
(22 VI) Ostateczne rozbicie wojsk tatarskich pod Chocimierzem.
1625
-(5 I-III) Obrady sejmu (pod laską Jana Druckiego Sokolińskiego).
-(27 VI) Król Szwecji, Gustaw Adolf wkracza do Inflant. Udana obrona Dyneburga. Utrata Dorpatu, Mitawy, Kokenhausen i Birży.
-(lato) Wybucha powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Marka Żmajły. (X) Kozacy zostają osaczeni w okolicach Kryłowa przez wojska Stanisława Koniecpolskiego. Nieudane rokowania pokojowe. (X) Zwycięskie starcia z Kozakami pod Kryłowem i nad Cybulnikiem. (X/XI) Marek Żmajła zostaje obalony przez starszyznę kozacką. Nowym hetmanem kozackim zostaje Michał Doroszeńko. (5 XI) Ugoda na uroczysku Niedźwiedzie Łozy (nad Jeziorem Kurukowskim). Zakaz samowolnych wypraw wojennych. Zmniejszenie rejestru do 6000.
-Pokonanie Tatarów przez Kozaków rejestrowych w bitwie pod Białą Cerkwią.
1626
-(27 I-10 III) Obrady sejmu (pod laską Jakuba Sobieskiego).
-(5 VII) Wojska szwedzkie lądują w Piławie. Porażka wojsk litewskich pod Walmojzą. Szwedzi zajmują Malbork, Tczew, Gniew i Puck. Udana obrona Gdańska. (22 IX-1 X) Nierozstrzygnięta bitwa ze Szwedami pod Gniewiem.
-(10-29 XI) Sejm w Toruniu (pod laską Marcina Żegockiego). Zygmunt podejmuje próbę (nieudaną) reformy skarbowej. Powołanie Komisji Okrętów Królewskich.
-(9-13 X) Pobicie Tatarów pod Białą Cerkwią przez regimentarza wojsk ukraińskich Stefana Chmieleckiego.
1627
-Ofensywa przeciwko Szwedom. Odzyskanie Pucka (IV) i Gniewa (13 VII). (16 IV) Stanisław Koniecpolski zwycięża Szwedów pod Czarnem. (17-18 VIII) Nierozstrzygnięta bitwa pod Tczewem. (28 XI) Zwycięstwo polskiej floty (pod dowództwem admirała Arendta Dijckmana) nad eskadrą okrętów szwedzkich w bitwie na redzie Gdańska (tzw. bitwa pod Oliwą).
Śmierć admirała Dijckmana.
-(12 X-24 XI) Obrady sejmu (pod laską Aleksandra Chaleckiego).
1628
-Szwedzi zdobywają Brodnicę.
-(27 VI-18 VII) Obrady sejmu (pod laską Jakuba Sobieskiego). Modyfikacja artykułów okrętowych.
1629
-(9 I-20 II) Obrady sejmu (pod laską Macieja Manieckiego).
-(zima) Nieudana próba odbicia Brodnicy z rąk szwedzkich.
-(I) Zygmunt przekazuje polską flotę wojenną (9 galeonów) na służbę habsburskiej Lidze Katolickiej. (8 II) Polska flota wojenna przybywa do Wismaru.
-(11-12 II) Wojska Stanisława Potockiego zostają pokonane przez Szwedów pod Górznem.
-(27 VI) Stanisław Koniecpolski rozbija wojska szwedzkie pod Trzcianą.
-(26 IX) Zygmunt zawiera rozejm ze Szwecją w Altmarku. Szwecja zachowuje porty pruskie (bez Gdańska, Pucka i Królewca).
-(9 IX) Wojska koronne regimentarza wojsk ukraińskich Stefana Chmieleckiego zwyciężają Tatarów pod Bursztynem.
-(13-28 XI) Sejm nadzwyczajny (pod laską Stefana Paca).
1630
-(18 II) Szwecja uzyskuje prawo do poboru 3,5% cła od Gdańska.
-(III-VI) Powstanie kozackie na Ukrainie pod wodzą Tarasa Fedorowicza. (4 IV) Wojska koronne zostają rozbite pod Korsuniem. (1 V) Buntownicy plądrują i niszczą polskie dwory na Ukrainie (tzw. Noc Tarasowa). (17 V) Hetman wielki koronny Stanisław Koniecpolski uderza na obóz kozacki pod Perejesławiem. (8 VI) Ugoda perejesławska. Zwiększenie rejestru kozackiego do 8000.
1631
-(29 I-13 III) Obrady sejmu (pod laską Jerzego Ossolińskiego). Potwierdzenie wolnej elekcji w Rzeczypospolitej (konstytucja Warunek wolnej elekcji). Uchwalenie konstytucji ustanawiających pokój religijny (Zatrzymanie pokoju pospolitego) oraz biorących pod opiekę prawosławnych (O dobrach władyckich i cerkiewnych).
-(10 VII) Śmierć Konstancji Habsburżanki.
-Założenie w Kijowie prawosławnego Kolegium Kijowskiego, tzw. Akademii Mohylańskiej, pierwszej w świecie wyższej szkoły prawosławnej.
1632
-(22 I) Szwedzi zdobywają Wismar i przejmują polską flotę wojenną.
-(11 III-3 IV) Obrady sejmu (pod laską Marcina Żegockiego).
-(30 IV) Śmierć Zygmunta III Wazy w Warszawie.
Opracowano na podstawie:
poczet.com
Władcy Polski – cykl dodatków do „Rzeczpospolitej” przygotowany we współpracy z „Mówią wieki”
Aby odnaleźć skrytkę musisz odszukać w powyższym tekście podane niżej informacje, a ustalone liczby podstawić do wzoru:
A – W którym roku szkoła średnia w Zamościu została podniesiona do rangi Akademii Zamoyskiej?
B – Kto nadał Zygmuntowi Order Złotego Runa? Czy był to papież Grzegorz XIII (B=722), a może król Szwecji Jan III Waza (B=484), czy też król Hiszpanii Filip III Habsburg (B=608)?
C – Jaka instytucja została powołana na sejmie w Toruniu? Komisja Okrętów Królewskich (C=66), Królewska Izba Lekarska (C=60) czy Instytut Historii Rzeczypospolitej (C=70)?
N 53° 00.X
E 18° 05.Y
X=(A-2*B)/2-C/2-2
Y=B+C+3
Kordy ±10 m.
Współrzędne finałowe są w formacie N DD° MM.MMM E DD° MM.MMM
Jeśli w wyniku otrzymasz liczbę dwucyfrową to dopisz przed nią 0, a jeśli jednocyfrową to dwa zera.
W logbooku jest pewna liczba. Zapisz ją, gdyż może Ci się przydać…
