O czym mowa?
Skamieniałości to zachowane w skałach pozostałości organizmów, a także ślady ich życiowej działalności. Rozróżniamy dwa rodzaje skamieniałości; Strukturalne – szkielety lub jego fragmenty, odciski ciała oraz śladowe – wszelkie ślady działalności życiowej
Fosylizacja proces tworzenia skamieniałości, czyli zachowanie szczątków martwego organizmu w zapisie kopalnym, skałach, często również zastępienie substancje budujących szkielety i tkanki za pomocą minerałów, co powoduje tak zwane „skamienienie” pozostałości organizmów żywych.
Gdzie znaleźć?
Wapienie i piaskowce najczęściej zawierają skamieniałości. Jak je rozróżnić? Wapienie są miękkimi skałami i można je bezproblemowo zarysować kluczem lub scyzorykiem. Piaskowce zbudowane są z kwarcu, po potarciu palcem ich powierzchni będą się od nich oddzielać drobne ziarna piasku. Piaskowce są bowiem piaskiem, który uległ procesowi lityfikacji,zmieniającym go w litą skałę.
Skała z okolic współrzędnych - Kamieniołom Odra II - Opole
Dlaczego na opolszczyźnie?
Analizując mapę geologiczną Polski odkryć można, że Opole znajduje się w strefie odsłonięć triasu i jury. Zatem bogate jest w złoża wapieni i piaskowców.
Znajdujesz się blisko czynnego kamieniołomu Odra II. Ciekawostka: w Opolu zamykane kamieniołomy zalewane są wodą i powstają liczne kąpieliska, jeśli znajdziesz jakieś z biało-szarymi kamieniami - polecam również zabawę. Również w Opolu prowadzonych jest wiele budów i tam też możesz się potknąć o ciekawe okazy skał w tym kolorze.
Kamieniołom Odra II - Opole
Jakie organizmy możesz znaleźć?
- amonitowate
- małże
- jeżowce
- gąbki
- ramienionogi
- fragmenty łodyg liliowców, a nawet ich kielichy
- ślimaki
- szczątki gadów morskich
Skupmy się na temacie:
Co to są Ramienionogi? - grupa zwierząt (w randze typu) o szkielecie zbliżonym do muszli małży, zbudowanym z dwóch skorupek. W przeszłości geologicznej występowały one powszechnie.
Muszle ramienionogów na rysunku H.A. Nicholsona (1877).
Co to są te Małże? - zwierzęta w randze gromady obejmujący około 8000 gatunków mięczaków o bocznie spłaszczonym ciele okrytym dwuklapową muszlą. Tutaj rozpatrujemy Inoceramus – wymarły rodzaj morskich małży.
Jak je rozróżnić?
Ciało przedstawicieli obu grup wygląda zupełnie inaczej, jednak w zapisie kopalnym zachowują się tylko muszle, które w obu przypadkach mają postać dwóch skorupek. Chociaż ramienionogi można odróżnić od małży badając rodzaj zawiasu, odciski i elementy szkieletowe przytwierdzone do skorupek od wewnątrz, a także wewnętrzną budowę muszli, to jednak najprostszym sposobem jest poszukanie płaszczyzny symetrii muszli:
-
w przypadku małży płaszczyzna symetrii przebiega pomiędzy skorupkami,
-
w przypadku ramienionogów płaszczyzna ta biegnie w poprzek każdej ze skorupek, od jej wierzchołka, a zatem w poprzek brzegu z zawiasem
Jak już posiadasz wiedzę, pomóż mi ustalić, co znalazłam? (Odpowiedź do zadania nr 3)
Obiekty znalezione w Kamieniołomie Odra II
Jak zalogować cache?
Dobrze, skoro już odpowiedziałam na kilka ciekawych, mam nadzieje, kwestii, teraz zadania dla Ciebie:
1.Na współrzędnych znajduje się zejście do kamieniołomu pokryte biało-szarymi “kamieniami”, weź je do ręki i opisz:
-
skały są miękkie czy twarde? (np. test paznokciem, scyzorykiem)
-
łatwo można je rozłupać? (np. uderzając jeden o drugi)
-
czy brudzą ręce?
2. Spróbuj odnaleźć jakąś skamieniałość - łatwo czy trudno je znaleźć? Opisz co znalazłeś - możesz zamieścić zdjęcie w logu.
3. Bazując na zdjęciach moich znalezisk odpowiedź na kluczowe pytanie: Ramienionogi czy małże? Odpowiedź uzasadnij.
4. Opcjonalnie: stojąc na współrzędnych zrób zdjęcie swojej postaci lub gpsa i wstaw do logu.
Odpowiedzi wyślij do mnie przez mój profil, nie musisz czekać na weryfikację, jeśli coś będzie nie tak z odpowiedziami skontaktuję się z Tobą.
Powodzenia! Czekam z niecierpliwością na Wasze odkrycia!
Bibliografia:
Paweł Wolniewicz "SKAMIENIAŁOŚCI. JAK SZUKAĆ, ZNALEŹĆ I ROZPOZNAĆ?"