Skrytki „Było i minęło” dotyczą obiektów historycznych, które przestały istnieć albo całkowicie zmieniły swoje przeznaczenie.
W Ostródzie, podobnie jak w wielu innych miastach wschodniopruskich, mieszkali Żydzi. Już w pierwszej połowie XVIII wieku osiedli w Ostródzie i wynajęli prywatny dom, który przystosowali do funkcji religijnej. Można uważać, że była to pierwsza synagoga w naszym mieście. Jej dokładnej lokalizacji nie znamy. Kolejna ostródzka bożnica, powstała przed 1835 rokiem. Zbudowano ją przy ówczesnej Baderstrasse, po prawej stronie dzisiejszej ulicy Pułaskiego. Budynek ten, który jeszcze w 1939 roku opisywano jako chylący się ku upadkowi malutki domek, służył ostródzkiej gminie żydowskiej do lat 90. XIX wieku. Wtedy to wzniesiona Trzecią ostródzką synagogę. Aktu jej poświęcenia dokonano 4 września 1893 roku. Bożnicę zbudowano przy dzisiejszej ulicy Olsztyńskiej (wówczas Gartenstrasse), około 50 m na wschód od skrzyżowania z ulicą Pułaskiego. Przed wejściem ustawiono dwie kute w żelazie latarnie a teren przyległy do bożnicy otoczono ogrodzeniem, także kutym. Wnętrze synagogi wyposażono bogato, mieściła się tu także biblioteka ostródzkiej gminy żydowskiej. Na jednej ze ścian znajdowały się tablice pamiątkowe – jedna z nazwiskami darczyńców, którzy sfinansowali budowę bożnicy, druga z nazwiskami siedmiu ostródzkich Żydów poległych w I wojnie światowej. Synagoga spłonęła podczas „kryształowej nocy” z 9 na 10 listopada 1938 roku. Warto dodać, że w 1900 roku w Ostródzie było 242 Żydów, w 1937 już tylko 75, a w 1939 roku miasto ogłoszono wolnym od Żydów (Judenfrei).
Obecnie w miejscu po synagodze jest pusty plac, do którego podobno prawa rości sobie społeczność żydowska. Prawdopodobnie jedyną pamiątką po bożnicy są resztki fundamentu ogrodzenia, które widać przy krawędzi chodnika po południowej stronie ulicy Olsztyńskiej.
______________________________________
Stoisz najprawdopodobniej po południowej stronie ulicy Olsztyńskiej, przed miejscem po synagodze, które teraz jest zaniedbaną łączką dochodzącą prawie do Drwęcy. Aby ustalić miejsce ukrycia skrytki rozejrzyj się uważnie dookoła.
Jej współrzędne to:
N 53°42.ABC E 19°57.XYZ
gdzie
A = pierwsza cyfra w liczbie ostródzkich Żydów w roku 1900
B = liczba okien na 3 piętrze frontowej ściany kamienicy po drugiej stronie ulicy Olsztyńskiej – 1
C = liczba okien w parterowym domu z czerwonym dachem po drugiej stronie ulicy Olsztyńskiej + 4
X = liczba liter w przedwojennej nazwie ulicy Olsztyńskiej – 4
Y = ostatnia cyfra w roku spalenia synagogi – 1
Z = ilość klonów po drugiej stronie ulicy Olsztyńskiej : 2
______________________________________
______________________________________