RYTEL Traditional Cache

This cache has been archived.

matasu: .

More
Hidden : 1/19/2019
Difficulty:
1.5 out of 5
Terrain:
1.5 out of 5

Size: Size: micro (micro)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works
Looking for a different adventure?

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:


Rytel to stara osada pomorska, położona nad rzeką Brdą (217 km). Wśród znalezisk archeologicznych z tego terenu dominują wyroby z przełomu epok brązu i żelaza datowane na 1700 - 1200 p.n.e.
Najprawdopodobniej nazwa Rytel pochodzi od nazwiska karczmarza Retel. Za umowną datę powstania miejscowości można przyjąć rok 1430, kiedy to ówczesny komtur tucholski Jost von Hohenkircher wystawił Marcinowi Retelowi – karczmarzowi oraz jego spadkobiercom przywilej nadawczy
na karczmę. Obiekt ten wymieniony został
w lustracji dóbr królewskich z 1570 r., gdzie mowa jest „o karczmie należącej do starostwa tucholskiego... położonej
w puszczy,
na gościńcu chojnickim do Gdańska”.


W latach 1842 -1847 wybudowano kosztem 1,5 mln marek Wielki Kanał Brdy długości
21 km (14 km w wykopie, 7 km w nasypie), rozpoczynający się w Mylofie, a kończący przy Barłogach. Zadaniem kanału było doprowadzenie wody z Brdy do nawodnienia kompleksu łąk
w rejonie Czersk – Barłogi.
Szerokość kanału w koronie to 16 m,
a w okresie szczytowym doprowadza średnio 9 m³ wody na sekundę.



W 1870 r. Rytel otrzymał linię kolei dwutorowej i ekspedycję pocztową, zamienioną w 1885 r. na stałą pocztę.
W 1899 r. zakończono budowę szkoły
z czerwonej cegły (obecnie siedziba gimnazjum).
W 1891 r. Niemiec N. Splet wybudował
w Rytlu drugi tartak i młyn parowy, sprzedając później całość Kreńskiemu.
Dwa lata później rozparcelowano majątek Klińskiego z Kłodni, położony na prawym brzegu Brdy.Z parceli skorzystali mieszkańcy Rytla .




Gmina ewangelicka w 1891 r. wybudowała dla swoich parafian drewnianą kaplicę,
a w 1909 r. kościół murowany, który w latach powojennych służył jako magazyn sklepu przemysłowego GS-u. Kościół ten został rozebrany w latach 1968-70 ,
a cegły z rozbiórki wykorzystano do rozbudowy szkoły podstawowej.



W latach 1897 -1899 wybudowano kaplicę katolicką z drewna.
15 września 1899 r. utworzono w Rytlu nową parafię, której pierwszym proboszczem został ks. Antoni Ignacy Marian Kowalkowski, dotychczasowy wikary
z Czerska. W okresie międzywojennym istniały w Rytlu dwa tartaki parowe,
z których M. Kreńskiego należał do największych na Pomorzu. W 1933 r. zatrudniał ok. 200 robotników i przetwarzał miesięcznie 3300 m³ drewna. Tarcicę zbywał w 70% w Anglii, resztę wysyłając do Wolnego Miasta Gdańska oraz całego kraju.
Jako nieliczny skutecznie konkurował
z firmami z Finlandii i ZSRR.
We wsi istniały trzy oberże oraz 6 sklepów spożywczych i przemysłowych.
W 5-klasowej szkole powszechnej uczyło się ok. 200 dzieci.
W 1933 r. Rytel został siedzibą władz gminy zbiorczej.



W dniu 3 września 1939 r. wkroczyły do Rytla wojska niemieckie. Jedną z pierwszych ofiar był kierownik szkoły Władysław Reszka. Szkoła rozpoczęła nauczanie dopiero
na początku 1940 roku. Już w 1941 r. zorganizowała się w Rytlu gminna grupa Związku Walki Zbrojnej.
Na czele gminnej komendy TOW „Gryf Pomorski” stanął Konrad Nałęcz ps. „Orlik”. Bunkry partyzanckie zbudowano
nad jeziorem Kociołek, położonym niedaleko Rytla. W okresie okupacji działał w Rytlu konspiracyjny punkt biblioteczny, którym kierował nauczyciel Kazimierz Korda.

Dnia 22 lutego 1945 r. wojska radzieckie
49 Armii 2 Frontu Białoruskiego wyzwoliły Rytel. W walkach na terenie gminy poległo 82 żołnierzy radzieckich. Ciała poległych ekshumowano 8 listopada 1946 r.
i przewieziono na cmentarz w Czersku.

Po wojnie nastąpiła szybka odbudowa wsi
ze zniszczeń. Od kwietnia 1945 r. działała szkoła, a w lipcu powstała Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”.
W lutym 1948 r. uruchomiono przystanek osobowy PKP Rytel Wieś, a w następnym roku otwarto bibliotekę gminną.

W 1973 r. po likwidacji gminy wieś powróciła do roli sołectwa. W latach 1969-1970 nastąpiła rozbudowa szkoły podstawowej, do której w 1995 r. dobudowano salę gimnastyczną. Na Brdę po dłuższej nieobecności powróciły krajowe
i międzynarodowe spływy kajakowe.

Liczne sekcje Domu Kultury, zwłaszcza wokalno-instrumentalna, tworzone
od podstaw przez Halinę Mayer oraz nieżyjącego już kierownika Wiejskiego Domu Kultury Henryka Korzeniewskiego, reprezentują Rytel podczas uroczystości
i imprez okolicznościowych oraz festiwali.
Istnieje też drużyna piłkarska Brda Rytel.
W 2002 r. oddano do użytku nowoczesną oczyszczalnię ścieków.

W latach 1934-1954 i 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Rytel. W latach 1920-1950 wieś należała do województwa pomorskiego , w latach 1950-1975   do tzw. dużego województwa bydgoskiego,

Na przełomie czerwca i lipca 2013 usunięto większość nagrobków z byłego cmentarza ewangelickiego na ul. Dworcowej.



W nocy z 11 na 12 sierpnia 2017 sołectwo Rytel zostało spustoszone przez wichurę, która zniszczyła ok. 100 domów i powaliła
9 tys. ha lasu, co spowodowało spiętrzenie wody w Brdzie.
Do dnia dzisiejszego usuwane są szkody spowodowane nawałnicą.


Skrytka, to pojemnik typu PET ,weź ze sobą coś do pisania .
Atrybut " dostępna sezonowo " dotyczy srogich zim z dużymi opadami śniegu i mrozami .


Flag Counter

Additional Hints (Decrypt)

Jvfv

Decryption Key

A|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M
-------------------------
N|O|P|Q|R|S|T|U|V|W|X|Y|Z

(letter above equals below, and vice versa)


Advertising with Us